Door Wijbrand Schaap

Dat is nou ‘je ne sais quoi’. Iets wat iemand heeft, waardoor je steeds weer aangenaam verrast wordt, maar dan op zijn Frans. Uitstraling, maar ook een prachtige combinatie van kinderlijke tragiek en superieure humor. Tjitske Reidinga, bekend van haar tv-rol in Gooische Vrouwen, is voor liefhebbers van toneel al veel langer een reden om naar de schouwburg te gaan.


(de video toont de beroemde slotscène van de biografische film over Molière van Ariane Mnouchkine uit 1978)

Haar rol in De Ingebeelde Zieke, het spektakelstuk waarmee regisseur Jos Thie zijn binnenkomst als leider van een nieuw Utrechts toneelgezelschap luister bij zet, is niet eens zo groot. Maar wanneer zij als foute stiefmoeder opkomt, brengt ze precies dat mee wat de rest van de voorstelling een beetje mist: laten we dat ‘Fransheid’ noemen. Een verfijning in het acteren die ouderen zich nog zullen kunnen herinneren van grootheden als Ellen Vogel en Mary Dresselhuys. Met zo’n stijl kun je van de platste grollen hoogwaardige humor maken, en dat heeft deze megaproductie hard nodig.

De Ingebeelde Zieke is een stuk uit 1673 over een man die door zijn arts en samenzweerderige tweede vrouw in de waan wordt gehouden dat hij ernstig ziek is. Molière schreef er zijn zwanenzang mee. De schrijver die voor het Franse theater betekende wat Shakespeare was voor de Britse toneeltraditie, stierf vier dagen na de première aan tbc.
In het stuk beheerst de aandoening van het hoofdpersonage vooral de lagere regionen van het lijf. Het is een komen en gaan van klisma’s, injecties en braakmiddelen. Om tussen zoveel onderbuikgevoelens een meesterwerk te herkennen is al een uitdaging, er een meesterwerk van maken is bijna onmogelijk. Thie slaagt een heel eind. Hij haalt ook heel wat uit de kast. Mini en Maxi in een uiterst geslaagde bijrol. Een heus barok-orkest in de orkestbak en op het toneel, een zinsbegoochelend decor en een cast die zo uit één van de feestelijker producties van het Ro Theater uit Rotterdam lijkt te zijn weggelopen: Hans Leendertse, Loes Luca, en niet te vergeten Paul R. Kooij die van de titelrol een uiterst amusante zielepoot weet te maken.

Mensen die het Utrechte theater al wat langer volgen zullen ook veel herkennen. De kleurrijke affiche is een directe verwijzing naar de uitbundige beelden waarmee De Paardenkathedraal van Dirk Tanghe toeschouwers trok, en ook de voorstelling verwijst naar diens barokke romantiek. Meer nog zien we echo’s van het werk van Aram Adriaanse, die in de jaren tachtig van de vorige eeuw het theatraal uitgehongerde Utrecht verblijdde met kleurrijke en uiterst katholieke spektakelvoorstellingen op locatie.

Voor je verder leest...

Alleen dankzij onze leden kunnen we dit soort verhalen blijven vertellen.

Word Lid!

Tanghe had zijn hartstocht, Adriaanse iets met de paus, maar beiden slaagden er goed in om het publiek in de hoogst opgeleide stad van Nederland over de volle breedte te raken. Deze voorstelling spreekt ook een zeer breed publiek aan, en zal zeker scoren, maar ze raakt niet echt. Er lijkt meer aandacht te zijn besteed aan de noodzaak om begrepen te worden, om laagdrempelig te blijven en om groots, meeslepend en uitbundig te zijn dan aan de noodzaak om hier en nu iets te vertellen dat helemaal Jos Thie is. De voorstelling mist een persoonlijkheid, een verbinding met de wereld buiten, en ‘iets’ waardoor het stuk je langer bijblijft dan alleen gedurende de nazit, die overigens dankzij een nieuw beleid in het Utrechtse schouwburgrestaurant een stuk aangenamer is geworden.

Dat gemis is jammer, maar gelukkig is er dan nog Tjitske Reidinga. Zij heeft dus ‘iets’. En dat ‘iets’ is op zich al een reden om de komende maand een omweg naar de Utrechtse schouwburg te maken.

Gezien: De Ingebeelde Zieke van Molière door De Utrechtse Spelen in de Utrechtse Stadsschouburg op 21 augustus. Daar nog te zien t/m 19 september 2009. Inlichtingen: www.deutrechtsespelen.nl