Door Robbert van Heuven

Het kost enige moeite om het je voor te stellen: een praatzieke standup filosofe als Laura van Dolron die tien dagen haar mond dicht houdt. Een zwijgende, mediterende Laura. Toch is dat beeld een van de rode draden in Van Dolrons nieuwe voorstelling Iemand moet het doen die ze maakte bij het Nationale Toneel. Opvallend, want Van Dolron bouwde de afgelopen jaren gestaag aan een theateroeuvre dat vooral opgetrokken was uit taal. Pratend op een leeg toneel, alleen of met anderen, probeerde ze haar eigen visie op de wereld te duiden. Soms liet ze zich helpen door een filmmaker of filosoof die ze bewondert en met wie ze een fictieve dialoog aanging. Standup philosophy noemde ze haar genre en dat was een goede term: net als een goede comedianis Van Dolron slim, ad rem, geestig en weet ze haar publiek meesterlijk in allerlei onverwachte denkrichtingen te duwen.

Het probleem was alleen dat het bij elke première de vraag was of ze nog wel met hetzelfde gegeven weg zou komen. Ze had de rekkracht van destandup philosophy op een gegeven moment tot het uiterste uitgetest en de denkpistes waarlangs Van Dolron zich beweegt, waren allemaal al wel eens betreden.
Het pleit voor de Van Dolron dat ze dat gevaar inzag. Haar twijfel over een nieuwe voorstelling is nu het uitgangspunt van Iemand moet het doen. Eigenlijk, vertelt Van Dolron, zou ze een andere voorstelling maken bij het Nationale Toneel. Maar ze is na haar succesvolle voorstellingen gaan twijfelen: aan zichzelf, aan haar voorstellingen en aan wat ze eigenlijk wil vertellen. Dus stapte ze op directeur Evert de Jager af om te zeggen dat ze toch geen voorstelling ging maken: ze ging liever naar een klooster in Maleisië, wilde hangen met Palestijnen, een anti-kapitalistische kluizenaar ontmoeten in Spanje en een cursus volgen over hoe je haat omzet in liefde. De Jager liet haar gaan.

In de voorstelling beschrijft Van Dolron vervolgens haar ontmoetingen en haar belevenissen op haar reizen, afgewisseld met tirades over reclameslogans en over Jan met de Pet die denkt dat je alles altijd maar moet zeggen. Maar er zijn ook mooie overdenkingen over de dood van haar opa en de waarde van het vasthouden van een hand.
Het eerste deel van de voorstelling, waarin Van Dolron haar eigen twijfel te lijf gaat, is meteen het sterkste. Na haar vrijwillige zwijgen moet ze nu, in deze kale studio van het Nationale Toneel, opnieuw haar eigen kunstenaarschap ontdekken, waarbij haar vaste wapen, de taal, niet altijd meer toereikend blijkt. Een knuffel, een bloem op het juiste moment, een hand, of gewoon stil zijn, kan meer zeggen dan duizend woorden. Mooi is het als Van Dolron haar ontmoeting met de Boedhistische monnik probeert te beschrijven en dan niet meer uit haar woorden komt.

Toch blijft Van Dolron daarna nog een uur praten en nog eens praten en wordt daarbij steeds moralistischer. De momenten waarop ze het kritiekloos opneemt voor de Palestijnen of gratuite kritiek op Geert Wilders levert, leveren kromme tenen op, omdat ze iedere scherpzinnigheid missen. In eerdere voorstellingen zou Van Dolron vervolgens weer een andere, onverwachte, denkkant zijn opgestuiterd, maar nu niet. Ze hervindt haar redelijke zelf pas weer op het moment dat ze concludeert dat haar haat die ze oorspronkelijk voor haar publiek voelde (omdat ze als maakster-die-in-première-gaat bang is voor die zwijgende massa), is omgeslagen in liefde. Omdat het publiek in staat is om open te staan, te zwijgen en te luisteren. Aan het slot zwijgt daarom ook zij en het beeld van die zwijgende Laura is ontroerend.

Voor je verder leest...

Inmiddels zijn al bijna 300 mensen met een hart voor kunst lid. We groeien snel! Alleen dankzij onze leden kunnen we dit soort verhalen blijven vertellen.

Word ook lid, door HIER te klikken!

Het lijkt wel of Van Dolron nog niet klaar was met de voorstelling en daardoor komen haar gedachten minder goed en minder scherp over het voetlicht dan normaal. Wat Van Dolron vooral niet helder krijgt, is dat Iemand moet het doen in feite een grote paradox is: het is een pleidooi voor het zwijgen, maar ze heeft anderhalf uur praten nodig om dat over te brengen. Als het haar lukt om ons die onoplosbaarheid ook echt te laten voelen, zou Iemand moet het doen weer een nieuwe, sterke Van Dolron-voorstellingen kunnen worden.

Iemand moet het doen van Laura van Dolron (Nationale Toneel), première 16 oktober 2009, Nationale Toneelgebouw, Den Haag. De voorstelling speel nog tot en met 14 november 2009.

Elke ochtend ons nieuws in je mailbox?

Wanneer je lid wordt kun je elke dag een update in de mail krijgen, met onze laatste berichten.

Word ook lid, door HIER te klikken!


Al lid? Login

www.hnt.nl