Door Lies Holtrop
Een keer per jaar is het een weekend smullen: dan opent de Rijksakademie haar deuren. Je voelt je er als een kind in een snoepwinkel – of beter: op de afdeling research & development van een snoepfabriek. Wat zich afspeelt in dit laboratoriumvan de beeldende kunst blijft de rest van het jaar verborgen, want de uitverkorenen die hier twee jaar lang een atelier en studiebeurs krijgen, moeten ongestoord kunnen werken. Maar tijdens de Open Ateliers, zaterdag 28 en zondag 29 november, is iedereen welkom.

Het zijn niet bepaald de minsten die je hier ziet, en ze komen van over de hele wereld. De meesten hebben een cv vol prijzen, museumexpositie en aankopen door verzamelaars. Elk jaar komen galeriehouders en curatoren naar de voorbezichtiging van de open ateliers om jong talent te spotten, aankopen te doen van veelbelovende kunstenaars, en de krenten uit de pap weg te kapen voor de neus van hun concurrenten. De Open Ateliers is een graadmeter. 

Tendens
Wat is de state of the art deze keer? En wie zijn de opvallendste kunstenaars? De tendens van vorig jaar zet zich door: er zijn nauwelijks grote gebaren en er is ook minder politiek werk. Wel is er een neiging zich terug te trekken in een eigen wereld en een verlangen naar authenticiteit. 

Derk Thijs

Deze tendens wordt zichtbaar in een van de meest indrukwekkende installaties van dit jaar. Derk Thijs schiep een eigen wereld door zijn hele atelier de kleur van chocolademelk te geven en schaars in te richten met intrigerende details, zoals een eitje hoog tegen de muur en een kleine kleurrijke tekening hier of daar. In de hoek staat een soort doopvont, waarin een klein schilderijtje staat te bloeden. Er stroomt rode wijn uit, en de geur daarvan is niet onbelangrijk voor de sfeer van de ruimte. Het is een intiem, stil heiligdom. 

Ook Melanie Bonajo schept een heiligdom, maar doet dat op bijna tegengestelde wijze. Haar eigen wereld bestaat uit een grote hoeveelheid mystieke rituelen, maskers, bezweringen en een zoektocht naar de oorsprong van de ziel. Haar Portugese collega Brígida Mendes bouwt aan een surrealistisch universum, bevolkt door bambi’s, oplichtende geesten en bordkartonnen kastelen. Bij de schilders springt Sarah Verbeek eruit met heel eigen, authentiek werk; een aanrader. Zij kreeg een eervolle vermelding, samen met David Hominal. De winnaar van de Uriôtprijs, die jaarlijks wordt uitgereikt op de Open Ateliers, is Gino Saccone. Hij toont in zijn werk op een overtuigende manier een eigen leefwijze, aldus de jury. Wel op een tamelijk hermetische manier, aldus ondergetekende. 

Sarah van Sonsbeeck


Geen theorie
Sarah van Sonsbeeck benadert het thema vanuit een heel andere invalshoek: stilte. Vorig jaar maakte ze al duidelijk hoe geluid een indringer kan zijn in je eigen ruimte. Ze is verder gegaan met dit onderwerp, en heeft het nu onder meer vormgegeven met een kubus van gebroken glas: “One cubic meter of broken silence.” 

Voor je verder leest...

Alleen dankzij onze leden kunnen we dit soort verhalen blijven vertellen.

Word Lid!

De intelligente installatie van Arie Bouman zegt iets over deze behoefte zich naar binnen te keren en een eigen wereld te scheppen. In een split-screen film met een stortvloed aan beelden en tekst vertelt een ik-figuur dat hij geen verklaringen en betekenissen meer wil zoeken. Hij wil weer zijn als een kind, dat alles als vanzelfsprekend aanneemt. Hij wil geen theorie meer, niet meer denken, en: “I don’t want realism, I want magic.” Maar Bouman is een kunstenaar van de distantie en de reflectie, dus laat hij ook weten dat deze film een manier is om te vluchten voor het denken. Intussen is hij zelf niet wars van theorie, als middel omordening en betekenis te geven aan de enorme overvloed aan beelden en informatie van de moderne maatschappij. 

Vitshois Mwilambwe Bondo


Politiek
De enige die rechtstreeks verwijst naar de economische crisis, is de Amerikaan Zachary Formwalt, die ook vorig jaar al indruk maakte met zijn film over dit onderwerp. De drie anderen die uitgesproken politiek werk maken, zijn afkomstig uit Afrika. Ga vooral even kijken bij Vitshois Mwilambwe Bondo, die zijn laatste jaar op de Rijksacademie afsluit met schilderijen en een installatie die hij zelf samenvat met de woorden: “If I kill you, I kill myself.” In tegenstelling tot veel anderen wil hij de kijker echter niet teveel sturen in zijn associaties; daarom hebben zijn werken ook geen titels. Zijn levensgrote, transparante man van kunsthars, wiens lichaam gevuld is met poppenhoofdjes en ledematen, staat tussen de spiegels. Hij richt zijn pistool op zijn spiegelbeeld, maar onvermijdelijk zie je jezelf ook weerkaast. Volgend jaar gaat Mwilambwe Bondo beginnen aan een drukke agenda vol exposities over de hele wereld. Hem zien we vast en zeker terug in Venetië of Kassel. 

RijksakademieOPEN 2009
za 28 en zo 29 november van 11.00 – 19.00 uur
http://www.rijksakademieopen.nl