{"id":100113,"date":"2025-12-19T11:56:35","date_gmt":"2025-12-19T10:56:35","guid":{"rendered":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/?p=100113"},"modified":"2025-12-19T13:52:12","modified_gmt":"2025-12-19T12:52:12","slug":"bestuurders-praten-over-ai-makers-voelen-de-gevolgen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/2025\/12\/bestuurders-praten-over-ai-makers-voelen-de-gevolgen\/","title":{"rendered":"Directors discuss AI, creators feel the consequences"},"content":{"rendered":"\n<p>De culturele en journalistieke sector kijkt naar kunstmatige intelligentie met een mengeling van fascinatie en achterdocht. Dat is begrijpelijk. Wie de recente rapporten over AI naast elkaar legt, ziet geen eenduidig toekomstbeeld, maar een verschuiving van macht, risico en verantwoordelijkheid. Niet de technologie zelf staat centraal, maar de manier waarop zij wordt ingebed in instituties, verdienmodellen en governance-structuren.<\/p>\n\n\n\n<p>Het meest expliciet is dat inzicht verwoord in de <a href=\"https:\/\/www.sparkoptimus.com\/generative-agentive-ai-guidelines-for-supervisory-boards-form\" title=\"\">Guidelines for (supervisory) boards<\/a> van SparkOptimus. Daarin wordt AI niet gepresenteerd als een hulpmiddel, maar als een structurele ingreep: \u201c<strong>Productivity gains are real, but the true challenge lies in steering organizations through structural disruption that\u2019s only just beginning<\/strong>.\u201d Besturen die AI reduceren tot effici\u00ebntie-winst, zo waarschuwen de auteurs, herhalen de fouten van eerdere digitaliseringsgolven: versnipperde pilots, uitbesteding aan IT en een gebrek aan strategische herinvestering.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ongemakkelijk<\/h2>\n\n\n\n<p>Voor culturele instellingen en mediaorganisaties is dat een ongemakkelijke boodschap. Zij opereren immers al jaren onder druk van krimpende budgetten, tijdelijke subsidies en projectfinanciering. Juist daar is de verleiding groot om AI te zien als kostenbesparing. Maar wie dat pad kiest, verschuift ongemerkt de kern van zijn organisatie: van culturele missie naar operationele optimalisatie.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Dat patroon zien we ook terug in de journalistieke sector. Het omvangrijke <a href=\"https:\/\/rm.coe.int\/iris-2025-news-sector-en\/488029c71f\" title=\"\">IRIS-rapport van het European Audiovisual Observatory<\/a> beschrijft hoe nieuwsmedia steeds afhankelijker zijn geworden van digitale infrastructuren die zij niet zelf controleren. \u201c<strong>As digital technologies become gatekeepers for content discovery and visibility, the parameters of trust, reliability, and accountability in the news sector are being redefined<\/strong>,\u201d schrijft de redactie. AI is in die context geen neutraal gereedschap, maar een nieuwe laag van macht tussen journalist en publiek.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Bottleneck<\/h2>\n\n\n\n<p>De parallellen met de verzekeringssector zijn instructief. In <a href=\"https:\/\/www.linkedin.com\/pulse\/new-power-brokers-how-data-quietly-became-uaohc\" title=\"\">The New Power Brokers<\/a> wordt zichtbaar hoe data en AI daar zijn verschoven van ondersteunend naar bepalend. Een bestuurder vat het kernachtig samen: \u201c<strong>If your company doesn\u2019t understand the meaning of AI, data, technology\u2026 you won\u2019t get it right<\/strong>.\u201d Niet het model, maar het bestuur is de bottleneck\u00a0 . De winnaars zijn niet de partijen met de beste algoritmen, maar degenen die hun organisatie durven herontwerpen rond data-soevereiniteit en besluitvorming.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p>Voor culturele en creatieve sectoren ligt hier een waarschuwend spiegelbeeld. Waar verzekeraars investeren in datacapaciteit en governance, ontbreekt in de culturele sector vaak zelfs het gesprek over eigenaarschap. Dat tekort wordt pijnlijk zichtbaar in <a href=\"https:\/\/www.boekman.nl\/verdieping\/de-impact-van-generatieve-ai-op-werk-en-inkomen-in-de-culturele-en-creatieve-sector\/\" title=\"\">het onderzoek van de Boekmanstichting<\/a> naar de impact van generatieve AI op werk en inkomen. \u201c<strong>Bijna \u00e9\u00e9n op de vijf zzp\u2019ers meldt minder opdrachten en inkomen door GenAI; bij vertalers is dat circa \u00e9\u00e9n op de drie<\/strong>,\u201d luidt de conclusie. Tegelijkertijd ervaren werknemers in loondienst vooral effici\u00ebntiewinst.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Afgewenteld<\/h2>\n\n\n\n<p>Die asymmetrie is geen neveneffect, maar een structureel gevolg van hoe AI wordt ingezet. Organisaties internaliseren de productiviteitswinst, terwijl het risico wordt afgewenteld op freelancers en makers. Dat verklaart ook waarom 65 procent van de zzp\u2019ers vreest voor verminderde werkgelegenheid en 90 procent zich zorgen maakt over het gebruik van auteursrechtelijk beschermd materiaal voor AI-training.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Wat ontbreekt in veel beleidsreacties, is samenhang. De SparkOptimus-richtlijnen benadrukken dat <strong>succesvolle AI-toepassing vraagt om een \u201cpeople-focused foundation<\/strong>\u201d, <strong>met aandacht voor data, security, ethiek en governance<\/strong>. Die woorden klinken bekend, <strong>maar krijgen in culturele context zelden consequent vorm<\/strong>. AI-beleid wordt vaak gedelegeerd aan projectleiders, niet gedragen door bestuur en toezicht.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Journalistieke kern<\/h2>\n\n\n\n<p>Het IRIS-rapport waarschuwt expliciet voor dat vacu\u00fcm. In een medialandschap waarin journalistiek concurreert met platforms en \u2018newsfluencers\u2019, leidt een te brede definitie van media tot een uitholling van professionele normen. \u201c<strong>An overly broad definition inevitably creates significant challenges for policy design and implementation<\/strong>,\u201d aldus de auteurs. Zonder duidelijke afbakening van verantwoordelijkheden verdwijnt de journalistieke kern onder een laag van algoritmische distributie.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>De richtinggevende vraag is daarom niet of culturele instellingen en media AI moeten omarmen, maar onder welke voorwaarden<\/strong>. De verzekeringssector laat zien dat data-gedreven werken pas waarde oplevert wanneer bestuurders zelf verantwoordelijkheid nemen voor ontwerp en gebruik. <strong>De culturele sector laat zien wat er gebeurt wanneer die verantwoordelijkheid ontbreekt: ongelijkheid neemt toe, vertrouwen erodeert, en makers betalen de prijs.<\/strong>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Misschien is dat wel de centrale les die deze vier documenten gezamenlijk blootleggen. <strong>AI is geen innovatie die je \u201cerbij doet\u201d. Het is infrastructuur. En infrastructuur vraagt om publieke keuzes, governance en tegenmacht.<\/strong> Wie dat nalaat, krijgt geen toekomstbestendig cultuurbeleid, maar een stille herverdeling van risico\u2019s \u2014 ten nadele van wie het minste institutionele gewicht heeft.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>De vraag is niet of dat wenselijk is. De vraag is wie het bestuurlijk durft te adresseren.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Waardeer dit artikel en steun Cultuurpers!!<\/h2>\n\n\n<div class=\"frm_forms  with_frm_style frm_style_formidable-stijlen\" id=\"frm_form_3_container\" data-token=\"9be53206c56fd8ad14d7f2b66cb82075\"><form enctype=\"multipart\/form-data\" method=\"post\" class=\"frm-show-form  frm_js_validate  frm_ajax_submit  frm_pro_form  frm_logic_form \" id=\"form_donatie\" data-token=\"9be53206c56fd8ad14d7f2b66cb82075\"><div class=\"frm_form_fields \"><fieldset><legend class=\"frm_screen_reader\">donatie<\/legend><div class=\"frm_fields_container\"><input type=\"hidden\" name=\"frm_action\" value=\"create\" \/><input type=\"hidden\" name=\"form_id\" value=\"3\" \/><input type=\"hidden\" name=\"frm_hide_fields_3\" id=\"frm_hide_fields_3\" value=\"\" \/><input type=\"hidden\" name=\"form_key\" value=\"donatie\" \/><input type=\"hidden\" name=\"item_meta[0]\" value=\"\" \/><input type=\"hidden\" id=\"frm_submit_entry_3\" name=\"frm_submit_entry_3\" value=\"1247302338\" \/><input type=\"hidden\" name=\"_wp_http_referer\" value=\"\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/100113\" \/><input type=\"hidden\" name=\"item_meta[19]\" id=\"field_2xn4c\" value=\"Bestuurders praten over AI, makers voelen de gevolgen\"  data-frmval=\"Bestuurders praten over AI, makers voelen de gevolgen\" class=\"form-control\"   \/><div id=\"frm_field_22_container\" class=\"frm_form_field form-field  form-group frm_top_container frm6 frm_first\"><div  id=\"field_tvjow_label\" class=\"frm_primary_label col-form-label form-label\">Ik doneer<span class=\"frm_required\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/div><div class=\"frm_data_container\" aria-labelledby=\"field_tvjow_label\" role=\"group\"><select name=\"item_meta[22]\" id=\"field_tvjow\"  data-placeholder=\"kies je donatie\"  placeholder=\"kies je donatie\" data-invmsg=\"Ik doneer is invalid\" class=\"form-control\" aria-invalid=\"false\"  ><option  class=\"frm-select-placeholder\" value=\"\" data-placeholder=\"true\">kies je donatie<\/option><option  value=\"5 euro\" data-frmprice=\"5\">5 euro<\/option><option  value=\"10 euro\" data-frmprice=\"10\">10 euro<\/option><option  value=\"25 euro\" data-frmprice=\"25\">25 euro<\/option><option  value=\"50 euro\" data-frmprice=\"50\">50 euro<\/option><option  value=\"100 euro\" data-frmprice=\"100\">100 euro<\/option><option  value=\"250 euro\" data-frmprice=\"250\">250 euro<\/option><\/select><\/div><\/div><div id=\"frm_field_17_container\" class=\"frm_form_field form-field  form-group frm_top_container frm6\"><label for=\"field_wx10n\" id=\"field_wx10n_label\" class=\"frm_primary_label col-form-label form-label\">Kies een betaalmethode<span class=\"frm_required\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/label><select name=\"item_meta[17]\" id=\"field_wx10n\"  data-frmval=\"pronamic_pay_ideal\" data-invmsg=\"Kies een betaalmethode is invalid\" class=\"form-control\" aria-invalid=\"false\"  ><option  value=\"pronamic_pay_ideal\" selected='selected'>iDEAL<\/option><option  value=\"pronamic_pay_paypal\">PayPal<\/option><option  value=\"pronamic_pay_credit_card\">Creditcard<\/option><option  value=\"pronamic_pay_bancontact\">Bancontact<\/option><option  value=\"pronamic_pay_sofort\">SOFORT Banking<\/option><\/select><\/div><div id=\"frm_field_86_container\" class=\"frm_form_field form-field  form-group\"><div class=\"form-group frm_submit\"><button class=\"frm_button_submit btn btn-secondary frm_final_submit\" type=\"submit\"  >Doneren<\/button><\/div><\/div><input type=\"hidden\" name=\"item_key\" value=\"\" \/><div id=\"frm_field_118_container\"><label for=\"field_b6nm8\" >If you are human, leave this field blank.<\/label><input  id=\"field_b6nm8\" type=\"text\" class=\"frm_form_field form-field frm_verify\" name=\"item_meta[118]\" value=\"\"  \/><\/div><input name=\"frm_state\" type=\"hidden\" value=\"qzx75iKfWROWMbpqVbV6iVGEpGKWDRdz0d+WSMZ+jSsTBbdRhQ2E1jqYE\/\/iToby\" \/><\/div><\/fieldset><\/div><p style=\"display: none !important;\" class=\"akismet-fields-container\" data-prefix=\"ak_\"><label>&#916;<textarea name=\"ak_hp_textarea\" cols=\"45\" rows=\"8\" maxlength=\"100\"><\/textarea><\/label><input type=\"hidden\" id=\"ak_js_1\" name=\"ak_js\" value=\"144\"\/><script>document.getElementById( \"ak_js_1\" ).setAttribute( \"value\", ( new Date() ).getTime() );<\/script><\/p><\/form><\/div>\n\n\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bestuurders spreken over AI als strategie, makers ervaren het als realiteit. Vier recente rapporten laten zien dat AI geen neutraal hulpmiddel is, maar een verschuiving van macht, risico en verantwoordelijkheid binnen cultuur en media. <\/p>\n<p>Productiviteitswinst wordt ge\u00efnternaliseerd door organisaties, terwijl onzekerheid en inkomensverlies vooral bij freelancers en makers terechtkomen. <\/p>\n<p>De kernvraag is daarmee niet \u00f3f AI wordt ingezet, maar wie er bestuurlijk verantwoordelijkheid neemt voor de gevolgen ervan<\/p>","protected":false},"author":1273,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"activitypub_content_warning":"","activitypub_content_visibility":"","activitypub_max_image_attachments":3,"activitypub_interaction_policy_quote":"anyone","activitypub_status":"federated","footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[15614,9619],"tags":[15741],"class_list":["post-100113","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-beleid","category-media","tag-artificiele-intelligentie"],"views":687,"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack-related-posts":[{"id":100995,"url":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/2026\/03\/kunstmatige-intelligentie-in-het-museum-waarom-ai-beleid-geen-luxe-meer-is\/","url_meta":{"origin":100113,"position":0},"title":"Artificial intelligence in the museum: why AI policy is no longer a luxury","author":"Guido van Nispen","date":"23 March 2026","format":false,"excerpt":"Dit schrijft @Guido van Nispen: \"Tussen eeuwenoude collecties en stille zalen sluipt een nieuwe kracht het museum binnen: kunstmatige intelligentie. Onzichtbaar, maar bepalend. Wie begrijpt wat er verandert \u2014 en wat er op het spel staat \u2014 leest verder\"","rel":"","context":"In &quot;beleid&quot;","block_context":{"text":"beleid","link":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/genre\/beleid\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":100792,"url":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/2026\/03\/waar-blijft-de-ai-ambitie-van-de-cultuursector\/","url_meta":{"origin":100113,"position":1},"title":"Where is the cultural sector's AI ambition?","author":"Guido van Nispen","date":"1 March 2026","format":false,"excerpt":"AI is in musea en cultuur inmiddels omgeven door kaders, normen en beleidsdocumenten. Maar waar blijft de ambitie? Dit artikel analyseert drie recente visies en stelt een ongemakkelijke vraag: reguleren we AI vooral uit angst \u2014 of durven we haar ook richting te geven?","rel":"","context":"In &quot;beleid&quot;","block_context":{"text":"beleid","link":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/genre\/beleid\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":100339,"url":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/2026\/01\/tussen-vertrouwen-en-vervreemding-wat-ai-onthult-over-media-macht-en-menselijkheid\/","url_meta":{"origin":100113,"position":2},"title":"Between trust and alienation: what AI reveals about media, power and humanity","author":"Guido van Nispen","date":"17 January 2026","format":false,"excerpt":"AI accelerates media and society, but at the same time exposes a fundamental question: who guards trust, humanity and power when information becomes infinitely reproducible?","rel":"","context":"In &quot;beleid&quot;","block_context":{"text":"beleid","link":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/genre\/beleid\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/foto-door-Guido-van-Nispen-300x169.jpeg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":101180,"url":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/2026\/04\/de-culturele-sector-omarmt-ai-voorzichtig-en-vooral-binnenskamers\/","url_meta":{"origin":100113,"position":3},"title":"Cultural sector embraces AI cautiously and mostly indoors","author":"Guido van Nispen","date":"13 April 2026","format":false,"excerpt":"De culturele sector spreekt graag over AI, maar op de vloer blijft het publieke gebruik nog opvallend beperkt. Juist achter de schermen gaat het sneller. Daar nestelt AI zich in systemen en processen, ver weg van het zicht van bezoekers. En dat is jammer omdat culturele instellingen juist zo goed\u2026","rel":"","context":"In &quot;ACTUEEL&quot;","block_context":{"text":"ACTUEEL","link":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/genre\/nieuws\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":97569,"url":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/2025\/06\/kunstmatige-intelligentie-co-maker-of-concurrent-in-de-cultuursector\/","url_meta":{"origin":100113,"position":4},"title":"Artificial intelligence: co-maker or competitor in the cultural sector?","author":"een van onze leden","date":"12 June 2025","format":false,"excerpt":"Amsterdam, 12 June 2025 - The rise of artificial intelligence is causing a stir in the arts and culture sector. Will AI dominate people's free creativity? Will algorithms soon determine what we read, what we listen to, where we go? What does AI do to our perception or imagination? How does AI influence public...","rel":"","context":"In &quot;beleid&quot;","block_context":{"text":"beleid","link":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/genre\/beleid\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/boekman.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/boekman.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/boekman.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x"},"classes":[]},{"id":100766,"url":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/2026\/02\/de-ai-illusie-van-het-british-museum\/","url_meta":{"origin":100113,"position":5},"title":"The British Museum's AI illusion","author":"Guido van Nispen","date":"22 February 2026","format":false,"excerpt":"Een Instagram-post van het British Museum met AI-beelden verdwijnt binnen zes uur, maar ontketent een fundamentele discussie. Wat gebeurt er wanneer musea synthetische werkelijkheid inzetten? Over vertrouwen, authenticiteit en de nieuwe spelregels voor culturele instituties in een tijdperk waarin zelfs beelden hun vanzelfsprekendheid verliezen.","rel":"","context":"In &quot;beleid&quot;","block_context":{"text":"beleid","link":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/genre\/beleid\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]}],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p3yKke-q2J","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/100113","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1273"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=100113"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/100113\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":100134,"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/100113\/revisions\/100134"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=100113"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=100113"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=100113"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}