mooi verhaal <\/a>in de Volkskrant over dramaturgen. Daarin citeert verslaggever Sander Janssens Eline Arbo, die stelt het niet zo is dat een regisseur in opdracht van het gezelschap voorstellingen komt opvoeren. \u201cVrijwel al onze titels zijn idee\u00ebn van de regisseur zelf.’, zegt zij tegen Janssens. Die stelt dat volgens haar \u201chet idee dat vooral dramaturgen met idee\u00ebn voor repertoire komen, niet meer strookt met de realiteit.\u201d<\/p>\n\n\n\n\u2018Vrouwelijk perspectief\u2019<\/h2>\n\n\n\n
Kort daarvoor had Janssens nog de vertrekkende gezelschapsdramaturg Johan Reyniers geciteerd, die een interessant kijkje gaf in de manier waarop repertoirekeuzes bij zo\u2019n gezelschap als ITA tot stand komen: \u201cWe waren al een tijdje op zoek naar een nieuwe titel voor haar. Daarbij speelde mee dat we een groter en breder publiek voor haar wilden opbouwen, omdat ze nog niet zo lang aan Ita verbonden was. We wilden dus graag een bekende titel, iets wat meerdere generaties overstijgt en past bij haar aandacht voor het vrouwelijk perspectief.\u201d <\/p>\n\n\n\n
Zo kwamen ze op De Wetten van Connie Palmen, iets waar Eline Arbo heel blij mee was en ook veel succes mee oogstte. Maar wie claimt het succes? De dramaturg, of de regisseur? De dramaturg geeft een blik in de keuken, de regisseur zegt hoe het naar het publiek moet worden verteld, bij voorkeur door een communicatiemedewerker. <\/p>\n\n\n\n
Publiekstheater<\/h2>\n\n\n\n
Hier lijken de twee partijen het dus flink met elkaar oneens. Het klinkt me bekend in de oren. In 1989 tekende ik vrijwel exact hetzelfde verschil van inzicht op tussen dramaturg en artistiek leider van een van de voorlopers van ITA, het Publiekstheater. Voor mijn afstudeeronderzoek naar de opvoeringstraditie van Nederlandstalig toneelwerk, kwam ik samen met co-auteur Dan Rapaport ook uit bij Guus Rekers, de vaste dramaturg van dat gezelschap. Deze man gaf onder het genot van een glas whisky een aardige inkijk in de toenmalige praktijk van het repertoire kiezen bij een groot gezelschap: “Ja, Erik Schneider een heel jaar niet aan het werk, dat gaat natuurlik niet, dus besluit je om een \u2018Platonow\u2019 of een \u2018Iwanow’ in te zetten, want dat is dan een fantastische rol voor Erik Schneider.[…] Naarmate de artistieke leiding minder inhoudelijke coherentie krijgt, gaan natuurlijk de andere niveaus van inbreng meer werken. En dat is ook gebeurd.”<\/em><\/p>\n\n\n\nEven later vertelde hij dat hij verantwoordelijk was voor de \u2018herontdekking\u2019 van Vondel door Hans Croiset: \u201cDat is eigenlijk een heel \u2018mies’ verhaal. Door een calamiteit, zo kwam Lucifer op het repertoire. Doordat Croiset van vakantie terugkwam met het plan om een Schnitzler te gaan doen, een onbekende Schnitzler, en daar was hij tijdens zijn vakantie niet uitgekomen. Dus:”Wat moeten we nu?” […] Toen kwamen de goden mij te hulp met een idee over Lucifer. Ja, hoe het kon, kon het, maar zo gebeurde het. De bezetting die was gereserveerd voor die Schnitzler kon zo worden overgezet in die Lucifer. Nou, en dat hebben we gedaan en dat is gelukt en daar heeft hij veel eer mee ingelegd. Toen rook hij dat poepie van: \u2018Jezus, daar zit handel in!’ en Vroem!\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\nErkenning<\/h2>\n\n\n\n
Nu moet gezegd worden dat Hans Croiset over deze geschiedenis net zo met Guus Rekers van mening verschilde als Eline Arbo dat doet met Johan Reyniers die de ontdekking van De Wetten claimt. Ook kunnen we stellen dat Croiset na het herontdekken van Vondel en het lezen van onze scriptie besloot om zijn nieuwe gezelschap \u2018Het Toneel Speelt\u2019 te richten op het heropvoeren van bestaand Nederlandstalig repertoire, dus zijn liefde zat – en zit – diep. En de rol die onze scriptie daarbij speelde is officieel erkend, voordat je gaat denken dat ik hier ook een Reyniersje of Rekersje doe. <\/p>\n\n\n\n
Maar even terug naar die fittie tussen Arbo en Reyniers. Het lijkt niet heel erg te boteren tussen die twee. Reyniers is natuurlijk ook iemand die al heel lang meegedraaid heeft in de inmiddels verlaten bedrijfscultuur van ITA. Dat zegt natuurlijk niets over zijn handelen, maar als het niet botert met de nieuwe baas, kan die baas je daarom wel willen ontslaan. Ook bij een reorganisatie is dat lastig als het om een persoonlijk conflict gaat. Om reorganisatieredenen kun je natuurlijk wel een hele afdeling opheffen. Scheelt een boel gedoe. Je heft het bureau op, dan moet de man die erachter zit vanzelf weg. <\/p>\n\n\n\n
Wellicht gaat ITA over een jaar op zoek naar communicatiemedewerkers met een dramaturgische achtergrond. <\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Is een dramaturg waardevoller dan een pr-medewerker? Volgens Eline Arbo, sinds dit jaar artistiek leider van het zwaar gehavende Internationaal Theater Amsterdam, niet. Zij praat over \u2018de lange lijnen van het gezelschap\u2019 net zo lief met communicatiemedewerkers. Mensen die hun leven in dienst stellen van de bestudering van het repertoire, de psychologie van de regisseur […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":96017,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"activitypub_content_warning":null,"activitypub_content_visibility":null,"activitypub_max_image_attachments":3,"activitypub_interaction_policy_quote":"anyone","activitypub_status":"federated","footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false},"version":2}},"categories":[13483,8843,11687],"tags":[16343,11013],"class_list":["post-96026","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-circus","category-podiumkunst","category-donatie-gevraagd","tag-dramaturgie","tag-ita"],"views":311,"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Holst-Richard-Roland-Poster-for-Lucifer-play-by-Joost-van-den-Vondel-1910-lithograph-Rijksmuseum-Amsterdam.jpg","jetpack-related-posts":[{"id":90960,"url":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/2023\/06\/ivo-van-hove-treedt-terug-als-artistiek-directeur-ita\/","url_meta":{"origin":96026,"position":0},"title":"IVO VAN HOVE STEPS DOWN AS ARTISTIC DIRECTOR ITA","author":"Wijbrand Schaap","date":"14 June 2023","format":false,"excerpt":"Even though they are not yet members at ITA, let me pass on this press release. Because of its (inter)national importance. Coming: Ivo van Hove (1958) will end his role as artistic director of ITA on 1 September 2023. This means that he will then hand over his position as statutory director and artistic director....","rel":"","context":"In "ACTUEEL"","block_context":{"text":"ACTUEEL","link":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/genre\/nieuws\/"},"img":{"alt_text":"Ivo van Hove in 2020. Foto door Jan Versweyveld","src":"https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Ivo_2020%40JanVersweyveld_2021-10-21-143709_wuoo-scaled.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Ivo_2020%40JanVersweyveld_2021-10-21-143709_wuoo-scaled.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Ivo_2020%40JanVersweyveld_2021-10-21-143709_wuoo-scaled.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Ivo_2020%40JanVersweyveld_2021-10-21-143709_wuoo-scaled.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Ivo_2020%40JanVersweyveld_2021-10-21-143709_wuoo-scaled.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Ivo_2020%40JanVersweyveld_2021-10-21-143709_wuoo-scaled.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":91101,"url":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/2023\/06\/eline-artbos-penthesilea-slingert-tussen-waanzin-en-geilheid-in-het-holland-festival\/","url_meta":{"origin":96026,"position":1},"title":"Eline Arbo's Penthesilea oscillates between madness and horniness at the Holland Festival","author":"Helen Westerik","date":"22 June 2023","format":false,"excerpt":"At the walk-in, several actors dribble across the bare stage. No set pieces, few lights, a little smoke from the machine. Slowly, the stage fills, and the actors line up at the front of the stage. The first scene is sung, a surprising choice. Then Diana, the high priestess, holds...","rel":"","context":"In "Holland Festival"","block_context":{"text":"Holland Festival","link":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/genre\/service\/specials\/holland-festival\/"},"img":{"alt_text":"pr-beeld Pentheseleia door Dim Balsem","src":"https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Penthesilea-pr-image-scaled.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Penthesilea-pr-image-scaled.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Penthesilea-pr-image-scaled.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Penthesilea-pr-image-scaled.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Penthesilea-pr-image-scaled.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Penthesilea-pr-image-scaled.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":95068,"url":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/2024\/08\/ita-breekt-met-ivo-van-hove\/","url_meta":{"origin":96026,"position":2},"title":"ITA breaks with Ivo van Hove","author":"Wijbrand Schaap","date":"21 August 2024","format":false,"excerpt":"The management of ITA (International Theatre Amsterdam) is terminating its collaboration with Ivo van Hove with immediate effect. The world-famous director of high-profile, often rather serious performances, had become discredited. An unsafe working climate had developed under his management. Not only the strict leadership by van Hove himself, but also the cross-border...","rel":"","context":"In "ACTUEEL"","block_context":{"text":"ACTUEEL","link":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/genre\/nieuws\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/stadsschouwburg.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/stadsschouwburg.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/stadsschouwburg.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x"},"classes":[]},{"id":94704,"url":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/2024\/07\/internationaal-theater-amsterdam-maakt-rapport-over-verziekt-werkklimaat-openbaar\/","url_meta":{"origin":96026,"position":3},"title":"International Theatre Amsterdam makes report on sickened working climate public\u00a0","author":"Wijbrand Schaap","date":"9 July 2024","format":false,"excerpt":"\"As for the victims, it was mainly employees with managerial duties who experienced the cross-border behaviour. This seemingly contradictory result with the discussed hierarchy is explicable from the fact that in the majority of these cases, the perpetrator of the transgressive behaviour was (a) board member(s) or other manager(s)...","rel":"","context":"In "ACTUEEL"","block_context":{"text":"ACTUEEL","link":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/genre\/nieuws\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Schermafdruk-van-2024-07-09-13-56-20.png?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Schermafdruk-van-2024-07-09-13-56-20.png?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Schermafdruk-van-2024-07-09-13-56-20.png?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Schermafdruk-van-2024-07-09-13-56-20.png?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]},{"id":88685,"url":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/2022\/11\/de-tijd-stroomt-door-je-heen-de-jaren-van-eline-arbo-bij-hnt-even-aangrijpend-als-schitterend\/","url_meta":{"origin":96026,"position":4},"title":"Time flows through you; The Years of Eline Arbo at HNT as poignant as it is stunning","author":"Peter Olsthoorn","date":"5 November 2022","format":false,"excerpt":"Squeezing village society and family, escape with harsh deflowering, student pleasures crushed by bloody abortion, inescapable marriage and childbearing, scorching relationships with men, fierce longing with loneliness, and finally resignation with grandchild; against the backdrop of war, reconstruction, stifled revolution, years of hope and finally extinguished in prosperity and cynicism...","rel":"","context":"In "PODIUMKUNST"","block_context":{"text":"PODIUMKUNST","link":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/genre\/podiumkunst\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/20221103-HNT-DE-JAREN.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/20221103-HNT-DE-JAREN.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/20221103-HNT-DE-JAREN.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/20221103-HNT-DE-JAREN.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]},{"id":62862,"url":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/2019\/12\/open-brief-van-theaterinleiders-toeschouwers-willen-menselijk-contact\/","url_meta":{"origin":96026,"position":5},"title":"Open letter from theatre directors: 'Spectators want human contact'","author":"een van onze leden","date":"7 December 2019","format":false,"excerpt":"Over the past year, we, Annemiek Lely and Susanne Visser, heard various noises about boring introductions and useless fringe programmes that would add nothing. Such comments pass the revue in the artist foyer, at the bar or find their way onto social media. 'I want after-shows led by a local presentation talent instead of...","rel":"","context":"In "ACTUEEL"","block_context":{"text":"ACTUEEL","link":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/genre\/nieuws\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/Hippolyte_Michaud_-_Theaterpubliek_-_SK-A-1745_-_Rijksmuseum.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/Hippolyte_Michaud_-_Theaterpubliek_-_SK-A-1745_-_Rijksmuseum.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/Hippolyte_Michaud_-_Theaterpubliek_-_SK-A-1745_-_Rijksmuseum.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/Hippolyte_Michaud_-_Theaterpubliek_-_SK-A-1745_-_Rijksmuseum.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/Hippolyte_Michaud_-_Theaterpubliek_-_SK-A-1745_-_Rijksmuseum.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/Hippolyte_Michaud_-_Theaterpubliek_-_SK-A-1745_-_Rijksmuseum.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]}],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p3yKke-oYO","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/96026","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=96026"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/96026\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":96029,"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/96026\/revisions\/96029"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/96017"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=96026"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=96026"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=96026"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}