{"id":101125,"date":"2026-04-07T10:59:48","date_gmt":"2026-04-07T08:59:48","guid":{"rendered":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/?p=101125"},"modified":"2026-04-07T10:59:53","modified_gmt":"2026-04-07T08:59:53","slug":"minder-volgen-meer-positioneren-de-enorme-correcties-van-big-tech-en-wat-de-kunstsector-daaruit-moet-begrijpen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/2026\/04\/minder-volgen-meer-positioneren-de-enorme-correcties-van-big-tech-en-wat-de-kunstsector-daaruit-moet-begrijpen\/","title":{"rendered":"Minder volgen, meer positioneren: de enorme correcties van Big Tech \u2013 en wat de kunstsector daaruit moet begrijpen"},"content":{"rendered":"

De verleiding van Silicon Valley is hardnekkig. Elke nieuwe technologie wordt aangekondigd als een breuk met het verleden, een sprong vooruit in hoe we kijken, maken en beleven. Maar wie de recente teloorgang van zowel Sora (het videoproductieplatform van OpenAI) als de metaverse (de kunstmatige wereld van Facebook eigenaar Meta) serieus analyseert, ziet vooral iets anders: niet de toekomst van cultuur, maar de grenzen van technologische belofte.<\/p>\n

\n

\u201cThis feels to many of us like the \u201cChatGPT for creativity\u201d moment, and it feels fun and new. There is something great about making it really easy and fast to go from idea to result, and the new social dynamics that emerge.\u201d Zei Sam Altman van OpenAI 6 maanden geleden op zijn blog<\/a>\u00a0<\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

\u201c\u201cYou\u2019ll be able to do almost anything you can imagine\u201d zei Zuckerberg in zijn offici\u00eble Founder\u2019s Letter<\/a> en presentatie bij de lancering van de metaverse-visie van Meta (2021), waarin hij het positioneert als opvolger van het mobiele internet.\u00a0<\/p>\n<\/blockquote>\n

Maar de werkelijkheid blijkt anders. <\/strong><\/h2>\n

De feiten zijn helder. Sora, de generatieve video-app van OpenAI, werd na nog geen zeven maanden alweer opgeofferd om ruimte te maken voor een bredere AI-strategie. Tegelijkertijd werd Meta\u2019s metaverse (jarenlang gepositioneerd als het volgende internet) in de praktijk teruggeschaald tot een marginale rol. Wat resteert zijn geen revoluties, maar kostbare correcties. Er is voor miljarden en miljarden in ge\u00efnvesteerd. \u00a0Voor de culturele sector is dat geen voetnoot, maar een signaal.<\/p>\n

Want achter beide projecten schuilt dezelfde misrekening: het idee dat technologische innovatie van bovenaf kan bepalen hoe cultuur zich ontwikkelt. Zowel Sam Altman (OpenAI) als Mark Zuckerberg van Meta presenteerden hun producten als fundamentele verschuivingen in onze omgang met beeld. Maar cultuur laat zich niet ontwerpen in een boardroom, en al helemaal niet afdwingen via kapitaal.<\/p>\n

Wat Sora in de praktijk werd, is illustratief. Waar het werd gepresenteerd als een nieuwe vorm van artistieke expressie, bleek het vooral een machine voor wat de auteur scherp typeert als \u201chigh-fidelity slop\u201d: eindeloze variaties op memes, ironie, racisme, sexisme en visuele grappen.\u00a0 Niet omdat de technologie dat per se dicteert, maar omdat gebruikers dat willen. De kloof tussen intentie en gebruik bleek fataal.<\/p>\n

De metaverse leed aan een vergelijkbare mismatch. Het idee van een immersieve digitale wereld waarin werken, leren en cre\u00ebren samenkomen, bleek vooral een projectie van technologische ambitie op een publiek dat daar simpelweg geen behoefte aan had. De beroemde, wat levenloze avatars werden bijna een symbool van die disconnect: een wereld ontworpen zonder gevoel voor hoe mensen zich daadwerkelijk willen bewegen en uitdrukken.\u00a0 Ernest Cline\u2019s \u2018Ready Player One\u2019 is nog ver weg.<\/p>\n

De les voor de culturele sector<\/strong><\/h2>\n

Voor musea, kunstinstellingen en video makers ligt hier een ongemakkelijke les. De sector heeft zich de afgelopen jaren opvallend vaak laten meeslepen door dit soort beloftes. Van NFT\u2019s tot VR-exposities en AI-tools: telkens opnieuw ontstaat de hoop dat technologie niet alleen een instrument is, maar een nieuwe culturele infrastructuur.<\/p>\n

Maar de geschiedenis die in dit artikel wordt geschetst, laat iets anders zien. Werkelijke verschuivingen in visuele cultuur ontstaan zelden top-down. Ze komen voort uit een complexe wisselwerking tussen technologie, gebruikers en economische modellen. Platforms als Vine of Roblox (die w\u00e9l blijvende impact hebben) slaagden juist omdat ze ruimte boden aan gebruikers om zelf betekenis te cre\u00ebren, binnen een structuur die dat ook economisch ondersteunde.\u00a0<\/p>\n

Dat heeft directe implicaties voor de culturele sector.<\/p>\n

Ten eerste vraagt het om een andere houding ten opzichte van technologie<\/strong>. Niet langer als belofte van buitenaf, maar als materiaal dat pas betekenis krijgt in gebruik. De vraag is dus niet: wat kan deze technologie? Maar: wat doen kunstenaars, makers en publiek er daadwerkelijk mee?<\/p>\n

Ten tweede raakt dit aan gouvernance<\/strong>. Culturele instellingen opereren in een veld waarin digitale afhankelijkheden steeds groter worden \u2013 van platforms tot AI-tools. De reflex om achter elke nieuwe ontwikkeling aan te lopen, vergroot die afhankelijkheid. De snelle afbouw van Sora en de metaverse laat zien hoe fragiel die fundamenten kunnen zijn.<\/p>\n

En ten derde is er een culturele dimensie die vaak onderbelicht blijft. Als technologie\u00ebn als Sora vooral leiden tot een overvloed aan generieke, algoritmisch geoptimaliseerde beelden, dan verschuift de rol van de culturele sector juist richting selectie, duiding en kwaliteit. Niet m\u00e9\u00e9r productie, maar betere ori\u00ebntatie<\/strong>.<\/p>\n

Misschien is dat wel de meest relevante conclusie. Niet dat technologie er niet toe doet, maar dat haar impact zelden ligt waar zij wordt aangekondigd. De grote verhalen van Silicon Valley beloven telkens een nieuwe culturele orde. Wat zij in werkelijkheid leveren, zijn experimenten \u2013 soms waardevol, vaak tijdelijk. Voor de culturele sector betekent dat: minder geloof, meer oordeel. Minder volgen, meer positioneren. Want wie cultuur serieus neemt, weet dat zij zich niet laat programmeren.<\/p>\n\n\n

<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Guido van Nispen: De snelle ondergang van OpenAI’s video productie platform Sora en de metaverse van Facebook is meer dan een techverhaal. Het legt een hardnekkige misvatting bloot: dat technologische innovatie cultuur kan sturen. Voor de kunstsector is dit geen bijzaak, maar een noodzakelijke correctie op jaren van digitale verwachtingen<\/p>","protected":false},"author":1273,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"activitypub_content_warning":"","activitypub_content_visibility":"","activitypub_max_image_attachments":3,"activitypub_interaction_policy_quote":"anyone","activitypub_status":"federated","footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[15614,16518,9392,11687],"tags":[16402,16536,16537],"class_list":["post-101125","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-beleid","category-featured","category-internet","category-donatie-gevraagd","tag-ai","tag-meta","tag-metaverse"],"views":218,"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack-related-posts":[{"id":35563,"url":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/2016\/06\/today-i-feel-more-european-than-ever-global-citizenship-post-brexit\/","url_meta":{"origin":101125,"position":0},"title":"Nicolas Mansfield : Aujourd'hui, je me sens plus europ\u00e9en que jamais. #Brexit","author":"Nicolas Mansfield","date":"25 juin 2016","format":false,"excerpt":"24 juin 2016 . Quelle journ\u00e9e ! Je l'ai pass\u00e9e au minist\u00e8re n\u00e9erlandais de l'\u00c9ducation, de la Culture et des Sciences, \u00e0 La Haye. Parlant avec des fonctionnaires des r\u00e9alisations, des plans, des d\u00e9fis et des r\u00eaves de l'Op\u00e9ra national itin\u00e9rant n\u00e9erlandais. Le tout dans l'ombre de quelque chose que j'ai du mal \u00e0 traiter.","rel":"","context":"Dans "ACTUEEL"","block_context":{"text":"ACTUEEL","link":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/genre\/nieuws\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":69736,"url":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/2021\/05\/bang\/","url_meta":{"origin":101125,"position":1},"title":"BANG","author":"Ingmar Heytze","date":"4 mai 2021","format":false,"excerpt":"\ufeff 'Waarom ik herdenk? Omdat ik zo bang ben voor wat er kan gebeuren als we vergeten.' Dat zei ik een paar weken geleden tegen mijn iPhone, betrekkelijk gelukkig, op mijn luie stoel in de zon in de achtertuin. Ik had een glas witte wijn onder handbereik en ik lag\u2026","rel":"","context":"Dans "ACTUEEL"","block_context":{"text":"ACTUEEL","link":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/genre\/nieuws\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/oegstgeest-12.png?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/oegstgeest-12.png?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/oegstgeest-12.png?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/oegstgeest-12.png?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]},{"id":19297,"url":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/2015\/01\/another-black-day-for-independent-journalism\/","url_meta":{"origin":101125,"position":2},"title":"Un autre jour noir pour le journalisme ind\u00e9pendant","author":"Thea Derks","date":"8 janvier 2015","format":false,"excerpt":"After the brutal attack on the staff of the French satirical weekly Charlie Hebdo in Paris yesterday, journalists, cartoonists, politicians and the general public rallied worldwide to defend the freedom of speech. Many a front page of today\u2019s newspapers showed the cartoons for which chief editor Charb (St\u00e9phane Charbonnier) and\u2026","rel":"","context":"Dans "ACTUEEL"","block_context":{"text":"ACTUEEL","link":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/genre\/nieuws\/"},"img":{"alt_text":"tirannen","src":"https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/tirannen1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":63176,"url":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/2020\/01\/dutch-edition-of-eurovision-song-contest-is-underpaying-musicians-and-existing-orchestras-are-left-out\/","url_meta":{"origin":101125,"position":3},"title":"L'\u00e9dition n\u00e9erlandaise du concours Eurovision de la chanson sous-paie les musiciens. (Et les orchestres existants sont laiss\u00e9s de c\u00f4t\u00e9)","author":"Wijbrand Schaap","date":"15 janvier 2020","format":false,"excerpt":"We got some confusing messages last weekend. The reason was the festive announcement of the organisation of the Eurovision Song Contest that a special symphonic happening would take place at the finals in Rotterdam. Third year and master students of the Rotterdam Conservatoire, part of Codarts, as well as young\u2026","rel":"","context":"Dans "ACTUEEL"","block_context":{"text":"ACTUEEL","link":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/genre\/nieuws\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/Logo-songfestival-Nederland.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/Logo-songfestival-Nederland.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/Logo-songfestival-Nederland.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/Logo-songfestival-Nederland.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]},{"id":9283,"url":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/2012\/06\/shara-worden-speaks-about-all-things-will-unwind-and-sings-a-new-song-hf12\/","url_meta":{"origin":101125,"position":4},"title":"#hf12 Shara Worden parle de Tout se d\u00e9nouera. Et chante une nouvelle chanson","author":"Dani\u00ebl Bertina","date":"16 juin 2012","format":false,"excerpt":"Multi-instrumentalist and singer-songwriter Shara Worden - also known as My Brightest Diamond - is waiting for me, armed with her ukelele. Just before the interview, she wrote a new song.\u00a0Worden laughs: \"There are way too many videos on the internet of me playing the same songs over and over. I\u2026","rel":"","context":"Dans "Alleen voor leden"","block_context":{"text":"Alleen voor leden","link":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/genre\/service\/members-only\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2012\/06\/Shara-Worden_3-%C2%A9-Denny-Renshaw.png?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2012\/06\/Shara-Worden_3-%C2%A9-Denny-Renshaw.png?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2012\/06\/Shara-Worden_3-%C2%A9-Denny-Renshaw.png?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2012\/06\/Shara-Worden_3-%C2%A9-Denny-Renshaw.png?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2012\/06\/Shara-Worden_3-%C2%A9-Denny-Renshaw.png?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2012\/06\/Shara-Worden_3-%C2%A9-Denny-Renshaw.png?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":23941,"url":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/2015\/07\/star-wars-cute-kittens-en-nieuwe-wilco-for-free-try-to-beat-that\/","url_meta":{"origin":101125,"position":5},"title":"Star Wars, des chatons mignons et le nouveau Wilco gratuitement : essaye de battre \u00e7a !","author":"Henri Drost","date":"18 juillet 2015","format":false,"excerpt":"Briljante marketingstrategie: je nieuwe plaat Star Wars noemen op het moment dat die trailer de meest bekeken ooit is, op de hoes een schattige kat zetten, het album tijdelijk gratis weggeven en dan social media het werk laten doen. 'If you can't beat them, join them' in het kwadraat. En\u2026","rel":"","context":"Dans "ACTUEEL"","block_context":{"text":"ACTUEEL","link":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/genre\/nieuws\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/wilco.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/wilco.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/wilco.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x"},"classes":[]}],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p3yKke-qj3","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/101125","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1273"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=101125"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/101125\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":101135,"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/101125\/revisions\/101135"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=101125"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=101125"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=101125"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}