{"id":136809,"date":"2026-09-02T14:17:45","date_gmt":"2026-09-02T12:17:45","guid":{"rendered":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/?p=136809"},"modified":"2026-09-02T14:17:50","modified_gmt":"2026-09-02T12:17:50","slug":"europa-ziet-ai-niet-langer-als-technologie-maar-de-culturele-sector-moet-nog-ontdekken-wat-dat-betekent","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/2026\/09\/europa-ziet-ai-niet-langer-als-technologie-maar-de-culturele-sector-moet-nog-ontdekken-wat-dat-betekent\/","title":{"rendered":"L'Europe ne consid\u00e8re plus l'IA comme une simple technologie, mais le secteur culturel doit encore d\u00e9couvrir ce que cela implique"},"content":{"rendered":"

Soms zeggen de meest interessante beleidsstukken het minst. Het rapport<\/a> van de Onderwijs-, Jeugd-, Cultuur- en Sportraad (OJCS-Raad) van mei 2026, gepubliceerd op 27 augustus, is daarvan een goed voorbeeld. Op het eerste gezicht lijkt het een gebruikelijke terugblik op een Brusselse ministerraad, met afspraken over onderwijs, cultuurprogramma’s en Europese samenwerking. Wie echter beter leest, ziet dat zich onder de oppervlakte een veel grotere ontwikkeling aftekent. Voor het eerst wordt zichtbaar dat kunstmatige intelligentie niet langer uitsluitend wordt beschouwd als een technologisch vraagstuk, maar als een onderwerp dat raakt aan cultuur, journalistiek, auteursrecht, democratie en uiteindelijk de positie van de culturele sector zelf.<\/p>\n\n\n\n

Opvallend genoeg gebeurt dat zonder grote woorden. Nederland spreekt in Brussel over artistieke en redactionele vrijheid, over de bescherming van cultureel erfgoed, over menselijke creativiteit in het tijdperk van AI en over weerbare culturele en creatieve sectoren. Ook wordt gepleit voor een eerlijke verdeling van middelen binnen het nieuwe Europese programma AgoraEU<\/a>, waarbij nieuwsmedia en journalistiek een herkenbare eigen positie behouden naast audiovisuele producties en film.<\/p>\n\n\n\n

Van subsidieprogramma naar strategische infrastructuur<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Dat lijkt op het eerste gezicht vooral een discussie over subsidiestromen. In werkelijkheid gaat het over iets fundamentelers: welke onderdelen van de Europese culturele infrastructuur verdienen bescherming nu AI steeds grotere hoeveelheden cultureel materiaal gebruikt om nieuwe systemen te bouwen?<\/p>\n\n\n\n

Die vraag komt later in het verslag nog explicieter terug. Verschillende lidstaten vragen aandacht voor een billijke vergoeding wanneer AI-systemen werken kopi\u00ebren zonder dat makers daarvoor worden beloond. Tegelijkertijd wordt benadrukt dat artistieke en redactionele vrijheid onder druk kunnen komen te staan en dat het Europese auteursrecht opnieuw moet worden bekeken in het licht van de snelle ontwikkelingen rond AI. Daarmee verschuift het debat van auteursrecht als juridisch instrument naar auteursrecht als voorwaarde voor een gezonde culturele economie.<\/p>\n\n\n\n

Auteursrecht wordt een democratische kwestie<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Dat is een belangrijke verandering. Lange tijd werd AI vooral besproken vanuit innovatie, concurrentiekracht of digitale regelgeving. De culturele sector keek begrijpelijkerwijs vooral naar de vraag of werken zonder toestemming werden gebruikt voor het trainen van modellen. Die discussie blijft belangrijk, maar de Brusselse agenda laat zien dat Europa inmiddels een bredere vraag stelt. Niet alleen hoe makers worden beschermd, maar ook hoe de culturele en journalistieke infrastructuur als geheel levensvatbaar blijft wanneer AI een steeds belangrijkere toegangspoort tot informatie, verhalen en kennis wordt.<\/p>\n\n\n\n

Daarmee ontstaat een opvallende parallel met het recente conseils<\/a> van de Raad voor Cultuur, die eveneens stelt dat AI in essentie een culturele technologie is en dat de waarde van culturele data veel nadrukkelijker moet worden erkend. Ook daar verschuift de aandacht van afzonderlijke technologie\u00ebn naar de vraag hoe een duurzame culturele keten kan blijven functioneren wanneer AI een dominante rol krijgt in productie, distributie en consumptie van culturele inhoud.<\/p>\n\n\n\n

Juist daarom is ook de discussie over AgoraEU interessanter dan zij op papier lijkt. Nederland steunt de samenvoeging van bestaande Europese programma’s voor cultuur, media en mensenrechten, maar vraagt tegelijkertijd nadrukkelijk om herkenbare afzonderlijke onderdelen voor journalistiek, nieuwsmedia en cross-sectorale projecten.<\/p>\n\n\n\n

Dat is geen administratief detail. Het laat zien dat de grenzen tussen cultuur, media en democratie steeds verder vervagen, terwijl tegelijkertijd wordt gezocht naar manieren om de eigen functie van iedere sector te behouden. Journalistiek vervult immers een andere publieke taak dan film of podiumkunst, terwijl zij in een AI-gedreven omgeving steeds vaker met dezelfde economische en technologische uitdagingen worden geconfronteerd.<\/p>\n\n\n\n

Le cha\u00eenon manquant<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Misschien wel het meest opvallende aan het hele verslag is echter wat er n\u00ed\u00e9t in staat. Vrijwel iedere beleidslijn komt voorbij: AI, cultuur, journalistiek, auteursrechten, democratische weerbaarheid, erfgoed, creativiteit en onderwijs. Toch ontbreekt \u00e9\u00e9n perspectief vrijwel volledig: dat van de burger.<\/p>\n\n\n\n

Er wordt uitgebreid gesproken over de bescherming van makers, instellingen en sectoren, maar nauwelijks over de vraag hoe burgers straks betrouwbare culturele en journalistieke informatie blijven vinden wanneer AI steeds vaker bepaalt welke informatie zichtbaar wordt, hoe die wordt samengevat en in welke context zij verschijnt. De culturele sector bevindt zich daarmee in een overgangsfase. Zij verdedigt terecht haar economische en juridische positie, maar zal zich de komende jaren waarschijnlijk ook moeten afvragen welke publieke functie zij vervult binnen een informatieomgeving waarin traditionele grenzen tussen bibliotheken, archieven, musea, omroepen, journalistiek en AI-systemen steeds verder vervagen.<\/p>\n\n\n\n

Juist daar ligt wellicht de grootste opgave. De discussie over AI wordt nog vaak gevoerd als een debat over technologie of intellectueel eigendom. De Brusselse gesprekken laten echter zien dat Europa langzaam een ander inzicht ontwikkelt. AI verandert niet alleen de manier waarop culturele werken worden gemaakt of gebruikt, maar ook de manier waarop kennis circuleert, hoe burgers zich informeren en hoe maatschappelijke betekenis ontstaat.<\/p>\n\n\n\n

Voor de culturele sector betekent dat dat zij niet langer uitsluitend leverancier is van kunst, erfgoed of verhalen. Zij wordt steeds meer onderdeel van de publieke kennisinfrastructuur waarop toekomstige AI-systemen voortbouwen. Dat vraagt vanzelfsprekend om bescherming van auteursrechten en eerlijke vergoedingen. Maar minstens zo belangrijk is een bredere visie op de rol van cultuur in een samenleving waarin menselijke creativiteit, journalistieke onafhankelijkheid en betrouwbare kennis niet langer vanzelfsprekend naast technologie bestaan, maar er steeds meer mee verweven raken.<\/p>\n\n\n\n

Het Brusselse verslag presenteert daarvoor nog geen uitgewerkt antwoord. Wel maakt het duidelijk dat Europa de juiste vragen begint te stellen. Voor de culturele sector is dat misschien wel de belangrijkste ontwikkeling van allemaal.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Guido van Nispen schrijft: “Terwijl het debat over AI vaak draait om technologie en auteursrechten, voltrekt zich in Brussel een veel fundamentelere verschuiving. Een ogenschijnlijk technische Kamerbrief laat zien dat Europa cultuur, journalistiek en democratische weerbaarheid steeds meer als \u00e9\u00e9n samenhangend geheel begint te beschouwen.”<\/p>","protected":false},"author":1273,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"activitypub_content_warning":"","activitypub_content_visibility":"","activitypub_max_image_attachments":3,"activitypub_interaction_policy_quote":"anyone","activitypub_status":"federated","footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[15614,10340,16518,11687],"tags":[15741,33],"class_list":["post-136809","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-beleid","category-erfgoed","category-featured","category-donatie-gevraagd","tag-artificiele-intelligentie","tag-europa"],"featured_image_url":[],"post_author":"Guido van Nispen","assigned_categories":"beleid, ERFGOED, featured, WAARDEER & DONEER!","jetpack_publicize_connections":[],"jetpack-related-posts":[{"id":122978,"url":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/2026\/06\/een-waardevol-kompas-voor-ai-van-de-raad-voor-cultuur\/","url_meta":{"origin":136809,"position":0},"title":"Une boussole pr\u00e9cieuse pour l'IA du Conseil de la culture","author":"Guido van Nispen","date":"30 juin 2026","format":false,"excerpt":"Guido van Nispen : L'IA ne se d\u00e9veloppe pas seulement pour devenir un outil cr\u00e9atif, mais pour devenir une infrastructure cognitive \u00e0 travers laquelle les citoyens comprennent leur monde. C'est peut-\u00eatre l\u00e0 la prochaine \u00e9tape dans la r\u00e9flexion sur l'IA.","rel":"","context":"Dans "beleid"","block_context":{"text":"beleid","link":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/genre\/beleid\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":122796,"url":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/2026\/06\/advies-zet-de-kracht-van-creativiteit-in-voor-ontwikkeling-van-ai\/","url_meta":{"origin":136809,"position":1},"title":"Conseil : Mettez le pouvoir de la cr\u00e9ativit\u00e9 au service du d\u00e9veloppement de l'IA","author":"een van onze leden","date":"29 juin 2026","format":false,"excerpt":"L'intelligence artificielle (IA) a une influence profonde sur notre culture. C'est pourquoi il est important que l'IA soit au service de l'homme, et non l'inverse. Cela ne sera possible que si nous pr\u00e9servons le pouvoir de la cr\u00e9ativit\u00e9 et que nous l'utilisons pour orienter le d\u00e9veloppement rapide de l'IA. Cela n\u00e9cessite une action urgente, notamment de la part de\u2026","rel":"","context":"Dans "ACTUEEL"","block_context":{"text":"ACTUEEL","link":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/genre\/nieuws\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":101125,"url":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/2026\/04\/minder-volgen-meer-positioneren-de-enorme-correcties-van-big-tech-en-wat-de-kunstsector-daaruit-moet-begrijpen\/","url_meta":{"origin":136809,"position":2},"title":"Suivre moins, se positionner plus : les corrections \u00e9normes de la Big Tech - et ce que le secteur artistique doit en comprendre","author":"Guido van Nispen","date":"7 avril 2026","format":false,"excerpt":"Guido van Nispen : La disparition rapide de Sora, la plateforme de production vid\u00e9o d'OpenAI, et du m\u00e9tavers de Facebook est plus qu'une histoire de technologie. Elle met en lumi\u00e8re une id\u00e9e fausse et persistante : l'innovation technologique peut \u00eatre le moteur de la culture. Pour le secteur artistique, il ne s'agit pas d'une r\u00e9flexion apr\u00e8s coup, mais d'un correctif n\u00e9cessaire \u00e0 des ann\u00e9es d'attentes num\u00e9riques.","rel":"","context":"Dans "beleid"","block_context":{"text":"beleid","link":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/genre\/beleid\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":100443,"url":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/2026\/01\/maken-zonder-druk-raad-voor-cultuur-roept-op-tot-actieve-bescherming-van-artistieke-vrijheid\/","url_meta":{"origin":136809,"position":3},"title":"La cr\u00e9ation sous pression : le Conseil de la culture appelle \u00e0 une protection active de la libert\u00e9 artistique","author":"een van onze leden","date":"20 janvier 2026","format":false,"excerpt":"La libert\u00e9 artistique est l'un des piliers de notre \u00c9tat de droit d\u00e9mocratique. Elle joue un r\u00f4le essentiel dans une soci\u00e9t\u00e9 ouverte. C'est pourquoi cette libert\u00e9 doit \u00eatre activement entretenue et prot\u00e9g\u00e9e. Dans son avis Maken (z)onder druk (Faire (sous) pression), le Conseil de la culture d\u00e9clare qu'il s'agit l\u00e0 d'une t\u00e2che qui incombe \u00e0 la politique, au secteur et \u00e0 l'\u00e9ducation. C'est ainsi qu'il convient de proc\u00e9der,","rel":"","context":"Dans "beleid"","block_context":{"text":"beleid","link":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/genre\/beleid\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":102571,"url":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/2026\/04\/beleidsbrief-ocw-kabinet-investeert-in-kennis-basisvaardigheden-creativiteit-en-kritisch-denken\/","url_meta":{"origin":136809,"position":4},"title":"Note d'information de l'OCW : Le Cabinet investit dans la connaissance, les comp\u00e9tences de base, la cr\u00e9ativit\u00e9 et la pens\u00e9e critique","author":"Ministerie van OCW","date":"24 avril 2026","format":false,"excerpt":"L'\u00e9ducation et la recherche, la culture, les m\u00e9dias et l'\u00e9mancipation sont les fondements d'une soci\u00e9t\u00e9 r\u00e9siliente et prosp\u00e8re. En cette p\u00e9riode de tensions dans le monde, il faut des fondations plus solides. C'est pourquoi le gouvernement souhaite investir dans la connaissance, les comp\u00e9tences (de base), la cr\u00e9ativit\u00e9 et la pens\u00e9e critique. C'est ce que stipule la lettre de politique \u00c9ducation, Culture...","rel":"","context":"Dans "beleid"","block_context":{"text":"beleid","link":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/genre\/beleid\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":127185,"url":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/2026\/07\/de-nederlandse-ai-strategie-vergeet-haar-grote-culturele-kans\/","url_meta":{"origin":136809,"position":5},"title":"La strat\u00e9gie n\u00e9erlandaise en mati\u00e8re d'IA passe \u00e0 c\u00f4t\u00e9 d'une formidable opportunit\u00e9 culturelle","author":"Guido van Nispen","date":"17 juillet 2026","format":false,"excerpt":"Les Pays-Bas investissent des milliards dans l'IA, mais risquent bien d'oublier leur plus grand atout strat\u00e9gique. Alors que l'Europe consid\u00e8re de plus en plus les biblioth\u00e8ques, les mus\u00e9es et le patrimoine comme les fondements de l'IA publique, le secteur culturel n\u00e9erlandais brille par son absence dans la strat\u00e9gie nationale en mati\u00e8re d'IA. En quoi s'agit-il d'une occasion manqu\u00e9e ?","rel":"","context":"Dans "beleid"","block_context":{"text":"beleid","link":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/genre\/beleid\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]}],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p3yKke-zAB","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/136809","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1273"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=136809"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/136809\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":136870,"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/136809\/revisions\/136870"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=136809"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=136809"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=136809"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}