{"id":139364,"date":"2026-09-30T13:55:29","date_gmt":"2026-09-30T11:55:29","guid":{"rendered":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/?p=139364"},"modified":"2026-09-17T14:08:14","modified_gmt":"2026-09-17T12:08:14","slug":"monsterzicht-roept-interessante-vragen-op","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/2026\/09\/monsterzicht-roept-interessante-vragen-op\/","title":{"rendered":"‘Monsterzicht’ roept interessante vragen op"},"content":{"rendered":"

Jan van Aken, Monsterzicht<\/em> | 320 p. | Querido, \u20ac 27,99<\/h3>\n\n\n\n

De nieuwe historische roman van Jan Van Aken speelt zich af in een nabij verleden: de jaren 1937-1939, toen niet alleen het nazisme in opkomst was, maar ook de psychoanalyse van Carl Gustav Jung. Van Aken weet die twee in Monsterzicht<\/em> mooi met elkaar te verbinden. Wie is gek, wat is normaal en wie zijn de monsters?<\/p>\n\n\n\n

Schrijvers van historische romans hebben een ongelooflijke bron van materiaal om uit te putten, eeuwen aan gebeurtenissen, figuren en verwikkelingen om uit te kiezen. Het rijke oeuvre van schrijver Jan van Aken (1961) bestrijkt dan ook vele eeuwen: even gemakkelijk neemt hij de lezer mee naar de zesde eeuw voor Christus is (Koning voor een dag<\/em>, 2008), de vierde eeuw na Christus (De afvallige<\/em>, 2013), de vijftiende eeuw (De ommegang<\/em>, 2018) of naar jaren tachtig van de vorige eeuw (Het fluwelen labyrint<\/em>, 2005). <\/p>\n\n\n\n

Dans son nouveau roman Monsterzicht<\/em> zoekt hij het dichter bij huis: het verhaal speelt zich af in de jaren voor de Tweede Wereldoorlog. Hoofdpersoon Victor Montanus treedt als arts-assistent in dienst bij de Zusterorde van de Heilige Dymphae in Hilligenkapel, een psychiatrische instelling met een afdeling voor vrouwelijke geesteszieken en een voor mannelijke pati\u00ebnten. Victor komt op de vrouwelijke afdeling te werken, waar hij zijn kennis van de psychoanalyse van Jung in praktijk wil brengen.<\/p>\n\n\n\n

Van Aken pakt meteen lekker uit om de sfeer en een tijdsbeeld te schetsen: \u2018Er hangt een gelaagd flu\u00efdum in de eetzaal van het Sint-Dymphna. Het zijn de verstikkende geuren van carbol en lysol, de scherpe, zure dampen van ammoniak en azijn, van teerachtig creosoot en bleekwater; het complexe bouquet van al die schoonmaak\u2011 en ontsmettingsmiddelen waarmee de zusters de vloeren schrobben en de muren, deuren en ruiten, en verder elk oppervlak dat maar schrobbaar is, alsof ze hiermee de duivel op afstand willen houden, want iedereen weet dat die zich niet alleen kan opblazen tot planetaire proporties, maar zich net zo gemakkelijk vermomt als microbezwerm of als een miasma van schimmels. De geuren hangen in jurken en schorten, in habijten en sluiers. Ze zitten in de haren en diep in de pori\u00ebn van de harde werkers. Bij deze vrouwen heeft het zweet huns aanschijns zich vermengd met de specifieke aroma\u2019s van hun taak in de huishouding.\u2019<\/p>\n\n\n\n

De nonnen begeleiden de vrouwelijke pati\u00ebnten, die lijden aan psychoses, zenuwziekten of schizofrenie, en net name hysterie. Met pati\u00ebnte Lena is echter iets bijzonders aan de hand. Deze hoog intelligente jongedame heeft op haar vijftiende haar moeder voor haar ogen zien verongelukken, en lijdt sindsdien aan hevige angst. Die wordt veroorzaakt doordat ze als ze mensen aankijkt, een dubbel gezicht ziet: een half \u2018normale\u2019 gezicht en een half monsterachtig gezicht. Zijn het hallucinaties of ziet zij de ware mens achter het masker? Victor besluit dat zij een geschikte kandidate is om de jungiaanse behandelmethode op uit te proberen.<\/p>\n\n\n\n

De kennis van de psychoanalyse heeft hij enkele jaren eerder opgedaan in het Duitse Heidelberg, en dit vormt de tweede verhaallijn in Monsterzicht<\/em>. Terwijl het nazisme sterk groeiende is en Victors Duitse minnares Verena er in meesleurt, groeit bij Victor het onbehagen, net als zijn fascinatie voor de menselijke geest. De tamelijk wrede behandelingen die doorgaans worden gebruikt vindt hij ouderwets en primitief; hij ziet de psychoanalyse als de deur naar een nieuwe vorm van genezen van geestesziekte. Als hij het verbruidt bij de Duitsers en uitgezet wordt naar Nederland, krijgt hij met zijn aanstelling in Hilligenkapel een kans om zich toch verder te bekwamen. Maar hoe goed pakt zijn aanpak uit?<\/p>\n\n\n\n

Zou de zeer kritische ontvangst van Van Akens vorige roman Het xoanon<\/em> (2024) hebben meegespeeld bij het besluit om dit keer uit een heel ander vaatje te tappen? Meerdere recensenten vergeleken die historische roman, die zich afspeelde in Constantinopel van 1922, met Indiana Jones-films, en dat bedoelden ze niet positief: na een sterk begin ontaardde het boek in zo\u2019n aaneenschakeling van samenzweringen, zoektochten, achtervolgingen en andere gebeurtenissen dat de lezer er geen wijs meer uit kon worden.<\/p>\n\n\n\n

Niets van dat in Monsterzicht<\/em>, en ook de hoofdpersoon is niet van het type opportunistische intrigant die vaker de romans van Van Aken bevolken. Monsterzicht<\/em> is een bedachtzamer boek, dat vooral uit dialogen bestaat in plaats van avontuurlijke gebeurtenissen \u2013 het zou ook haast niet anders kunnen bij een boek over de menselijke psyche. In plaats van een bomvol plot draait het in deze roman verhandelingen over de werking van de geest, dieptepsychologie, gelukkig allang afgeschafte behandelmethoden, personages die opmerkelijk gedrag vertonen of andere bijzondere verschijnselen hebben, zoals diphallia (een dubbele penis).<\/p>\n\n\n\n

Bovenal gaat het om de vraag wie de gekken zijn, wie de monsters, en of het \u2018ware\u2019 gezicht van de mens niet veelal eerder een masker is. Interessante vragen, die ook in dit tijdsgewricht weerklank vinden. Hoewel Victor als hoofdpersoon wat aan de vlakke kant blijft \u2013 de sympathie van de lezer gaat meer uit naar de scherpzinnige Lena, die meer diepte en gestalte krijgt door de brieven die ze schrijft aan haar afwezige vader \u2013, weet Van Aken met de twee interessante en goed vertelde verhaallijnen in Monsterzicht<\/em> een mooie spanningsboog op te bouwen die de aandacht vasthoudt tot het einde.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jan van Aken, Monsterzicht | 320 p. | Querido, \u20ac 27,99 De nieuwe historische roman van Jan Van Aken speelt zich af in een nabij verleden: de jaren 1937-1939, toen niet alleen het nazisme in opkomst was, maar ook de psychoanalyse van Carl Gustav Jung. Van Aken weet die twee in Monsterzicht mooi met elkaar […]<\/p>\n","protected":false},"author":330,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"activitypub_content_warning":"","activitypub_content_visibility":"","activitypub_max_image_attachments":3,"activitypub_interaction_policy_quote":"anyone","activitypub_status":"federated","footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[16518,4763,11687],"tags":[16600,58],"class_list":["post-139364","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-featured","category-literatuur-2","category-donatie-gevraagd","tag-psychoanalyse","tag-recensie"],"featured_image_url":[],"post_author":"A Quattro Mani","assigned_categories":"featured, LITERAIR, WAARDEER & DONEER!","jetpack_publicize_connections":[],"jetpack-related-posts":[{"id":98712,"url":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/2025\/09\/gijsbrecht-van-aemstel-voor-het-eerst-opgevoerd-als-opera\/","url_meta":{"origin":139364,"position":0},"title":"Gijsbrecht van Aemstel mis en sc\u00e8ne pour la premi\u00e8re fois en tant qu'op\u00e9ra","author":"Rudolf Hunnik","date":"25 septembre 2025","format":false,"excerpt":"Pendant des si\u00e8cles, le c\u00e9l\u00e8bre vers a r\u00e9sonn\u00e9 dans les th\u00e9\u00e2tres : \"La cour du ciel a fini par m'\u00e9craser, moi et mon veste benaeuwde\". Il s'agit de la premi\u00e8re strophe de la trag\u00e9die \"Gijsbrecht van Aemstel\" (1637) de Joost van den Vondel (1587-1679). Le compositeur Jan van Maanen a mis en musique le texte original et en a fait une pi\u00e8ce de th\u00e9\u00e2tre.","rel":"","context":"Dans "ERFGOED"","block_context":{"text":"ERFGOED","link":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/genre\/erfgoed\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Gijsbrecht_Nederlands-Concertkoor%E2%94%AC%C2%AESimon-van-Boxtel-scaled.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Gijsbrecht_Nederlands-Concertkoor%E2%94%AC%C2%AESimon-van-Boxtel-scaled.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Gijsbrecht_Nederlands-Concertkoor%E2%94%AC%C2%AESimon-van-Boxtel-scaled.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Gijsbrecht_Nederlands-Concertkoor%E2%94%AC%C2%AESimon-van-Boxtel-scaled.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Gijsbrecht_Nederlands-Concertkoor%E2%94%AC%C2%AESimon-van-Boxtel-scaled.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Gijsbrecht_Nederlands-Concertkoor%E2%94%AC%C2%AESimon-van-Boxtel-scaled.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":137055,"url":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/2026\/09\/bouwwerkzaamheden-renovatie-amsterdam-museum-van-start\/","url_meta":{"origin":139364,"position":1},"title":"D\u00e9but des travaux de r\u00e9novation du Mus\u00e9e d'Amsterdam","author":"Amsterdam Museum","date":"3 septembre 2026","format":false,"excerpt":"AMSTERDAM, le 3 septembre 2026 - C'est avec la mise en place d'une plaque de protection autour de la plaque comm\u00e9morative s\u00e9culaire d\u00e9di\u00e9e \u00e0 Jan van Speijk, situ\u00e9e dans la cour historique r\u00e9serv\u00e9e aux gar\u00e7ons, que les travaux de r\u00e9novation du Mus\u00e9e d'Amsterdam ont d\u00e9but\u00e9 jeudi dernier, le 3 septembre. Le mus\u00e9e fera l'objet d'une r\u00e9novation en profondeur au cours des prochaines ann\u00e9es, tout en pr\u00e9servant le caract\u00e8re monumental\u2026","rel":"","context":"Dans "beleid"","block_context":{"text":"beleid","link":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/genre\/beleid\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":40504,"url":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/2016\/10\/stefan-hertmans-bekeerlinge-dood-opgewekt\/","url_meta":{"origin":139364,"position":2},"title":"Stefan Hertmans : \"J'ai ressuscit\u00e9 ce converti d'entre les morts\".","author":"A Quattro Mani","date":"28 octobre 2016","format":false,"excerpt":"De laatste lavendelvelden zijn geoogst, en de Haute-Provence maakt zich op voor de herfst. De witte nevels komen eerder en beginnen later op te trekken. Terwijl het dorpje Monieux zich koestert aan de zon, die nog steeds warm en fel schijnt, kronkelt het door bomen omzoomde riviertje de Nesque door\u2026","rel":"","context":"Dans "Alleen voor leden"","block_context":{"text":"Alleen voor leden","link":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/genre\/service\/members-only\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/Hertmans-digitaal-%C2%A9Marc-Brester-6.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/Hertmans-digitaal-%C2%A9Marc-Brester-6.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/Hertmans-digitaal-%C2%A9Marc-Brester-6.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/Hertmans-digitaal-%C2%A9Marc-Brester-6.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/Hertmans-digitaal-%C2%A9Marc-Brester-6.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x"},"classes":[]},{"id":139357,"url":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/2026\/09\/afscheid-van-zsomle-is-een-levendig-geschreven-waarschuwing\/","url_meta":{"origin":139364,"position":3},"title":"\u2018 Adieu \u00e0 Zs\u00f6mle \u2019 est un avertissement \u00e9crit avec brio","author":"A Quattro Mani","date":"21 septembre 2026","format":false,"excerpt":"Fictie | Afscheid van Zs\u00f6mle | L\u00e1szl\u00f3 Krasznahorkai | Vertaald door Mari Alf\u00f6ldy | Wereldbibliotheek, \u20ac 26,99 | 253 blz. Een verhaal van 252 pagina\u2019s, verteld in slechts enkele zinnen \u2013 alleen de heel grote schrijvers weten dat tot een leesbaar verhaal te maken. De nieuwe roman van L\u00e1szl\u00f3 Krasznahorkai,\u2026","rel":"","context":"Dans "featured"","block_context":{"text":"featured","link":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/genre\/featured\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":94320,"url":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/2024\/05\/bosch-parade-het-drijvende-kunstenspektakel-van-den-bosch-is-jarig\/","url_meta":{"origin":139364,"position":4},"title":"La Bosch Parade, le spectacle artistique flottant de Den Bosch, f\u00eate son anniversaire !\u00a0","author":"een van onze leden","date":"23 mai 2024","format":false,"excerpt":"Pour cette dixi\u00e8me \u00e9dition, les artistes d\u00e9peignent nos d\u00e9mons contemporains Le 20 juin, le coup d'envoi du spectacle d'art th\u00e9\u00e2tral et musical Bosch Parade sera donn\u00e9 pour la dixi\u00e8me fois. Pendant trois jours, tu pourras admirer des \u0153uvres d'art flottantes, pagayantes et nageuses depuis les rives de la Dommel, au milieu du centre historique de...","rel":"","context":"Dans "BEELDEND"","block_context":{"text":"BEELDEND","link":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/genre\/beeldende-kunst-2\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/KLEINER-Evolutie-der-Demonen-_-Boost-Producties_foto-Roos-de-Bolster.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/KLEINER-Evolutie-der-Demonen-_-Boost-Producties_foto-Roos-de-Bolster.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/KLEINER-Evolutie-der-Demonen-_-Boost-Producties_foto-Roos-de-Bolster.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x"},"classes":[]},{"id":92973,"url":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/2023\/12\/theatergroep-aluin-maakt-voorstelling-over-de-erfenis-van-jan-pieterszoon-coen\/","url_meta":{"origin":139364,"position":5},"title":"Groupe de th\u00e9\u00e2tre Un ancien \u00e9l\u00e8ve cr\u00e9e un spectacle sur l'h\u00e9ritage de Jan Pieterszoon Coen","author":"een van onze leden","date":"12 d\u00e9cembre 2023","format":false,"excerpt":"Premi\u00e8re : 23 d\u00e9cembre 2023, Theater Kikker \u00e0 Utrecht Utrecht Utrecht - Apr\u00e8s le succ\u00e8s de 'Ik zeg toch Sorry' (s\u00e9lectionn\u00e9 pour le Festival de Th\u00e9\u00e2tre N\u00e9erlandais), Aluin arrive \u00e0 No\u00ebl avec une com\u00e9die dans l'air du temps. Dans le nouveau spectacle du Theatre Group Alum, This is Ours, les actes de J.P. Coen et tous ses...","rel":"","context":"Dans "ERFGOED"","block_context":{"text":"ERFGOED","link":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/genre\/erfgoed\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/image.png?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/image.png?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/image.png?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/cultureelpersbureau.nl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/image.png?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]}],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p3yKke-AfO","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/139364","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/330"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=139364"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/139364\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":139365,"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/139364\/revisions\/139365"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=139364"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=139364"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cultureelpersbureau.nl\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=139364"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}