Aller au contenu

'I Say Sorry' rend magistralement tangible la folie de notre passé esclavagiste.  

Sorry zeggen schijnt moeilijk te zijn, als we de liedjes erover moeten geloven, en als we de tijd meten die Nederlandse regeringen ervoor nodig hebben. Maar sorry is ook heel makkelijk, als je bedenkt hoe vaak je niet opzij wordt gedrukt in de rij voor het een of ander, nadat er achter je het woord ‘sorry’ heeft geklonken, of – als dat niet heeft geklonken – dat je het zelf maar zegt in plaats van de lomperik in kwestie.

‘Sorry’. Daarmee is dus veel afgedaan. Het is gezegd, en nu niet verder zeuren. Heel goed dat daar eindelijk eens een voorstelling over wordt gemaakt.

Sorry, daarmee doe ik de voorstelling die Aluin en Raymi Sambo maakt erover presenteren enorm tekort. ‘Ik zeg toch sorry?’ is namelijk een nogal unieke voorstelling voor in ieder geval ons taalgebied. Een gemengde groep acteurs, zwart en wit door elkaar, thematiseert nu eindelijk eens wat dat betekent: spelen met racisme en verschillen, en dan ook nog eens over dat beladen onderwerp van ons slavernijverleden.

Apartheid

De Nederlandse theaterwereld is  – net als onlangs bleek ook de filmsector – niet echt ‘divers’ als je alleen al naar kleur kijkt. Ik zou zelfs willen spreken van een hardnekkige apartheid, die heel erg langzaam iets aan het verminderen is. We hadden lang theatergroepen voor elke minderheid, waarmee het dominant witte mainstream- en margetheater zich gevrijwaard kon achten van de  verplichting om representatiever te worden in cast, productie en verhalen. (om over het publiek nog maar te zwijgen).

Zeven jaar geleden schreef ik erover toen ik de voorstelling Race zag met een zwarte cast voor een zwart publiek in ‘debatcentrum’ de Balie, terwijl in de Stadsschouwburg (nu ITA) een spierwit esemble het stuk Othello speelde, met een roomwitte acteur in de titelrol van een zwart personage. Grappig genoeg bleef die versie van Race ook onopgemerkt tot Het Nationale Theater een paar jaar later de tekst oppakte en er meteen mee in de prijzen viel, dankzij een inderdaad prachtige hoofdrol van Romana Vrede.

Des étoiles plein les yeux

Zwart en wit bij elkaar in het Nederlandse theater is dus best zeldzaam. Als het stuk dan ook nog eens over Keti Koti gaat en een tournee beleeft in een voornamelijk door wit publiek bezocht theatercircuit, is het nieuws. Dat het bij de première met sterren overladen werd, ook.

Nu is daar wel iets mee, want vijf sterren op Oerol moeten volgens de meeste theaterprogrammeurs altijd met een korrel zeezout worden genomen: met je voeten in het warme duinzand, meeuwen op schootsafstand en fietspaden vol met gelijkgestemd en gelijkaardig publiek is een voorstelling al snel goed. Woensdag 28 september was dus de echte vuurdoop op de houten vloer van het Utrechtse Theater Kikker.

Alum typique

Die vuurdoop heeft ‘Ik zeg toch sorry?’ uitstekend doorstaan. De voorstelling, waarin de stompzinnigheid van slavenhoudend Nederland op een typisch Aluin-achtige manier te kakken wordt gezet, begint met wat onhandig uitleggerig spel over rollen en personages, wanneer een witte acteur wel erg omstandig probeert uit te leggen dat wat hij zegt op het toneel nog niet is wat hij als mens is.

Ik wilde daar bijna iets van zeggen, tot ik besefte dat Aluin, en schrijver Erik Snel, regelmatig speelt voor (jonger) publiek dat geen enkele ervaring heeft met theatrale conventies. Mensen zoals ik, die al decennia in theaters komen, willen nog wel eens vergeten hoe marginaal onze liefde is geworden in een wereld die geregeerd wordt door Youtube en Tiktok.

De samenwerking met de zeer charismatische Raymi Sambo geeft de avond extra pit. Onlangs was ik nog bij een schrijversmiddag in – geheel toevallig – Debatcentrum De Balie, waar Sambo zich profileerde als iemand die schrijvers als ontbijt heeft, althans: hij neemt het door een derde geschreven werk zelden voor zoete koek aan. Vandaar dat hij er altijd voor kiest om co-auteur te zijn. Logisch natuurlijk, zeker bij dit onderwerp.  In dit stuk is die stevige persoonlijke bemoeienis overigens ook onderwerp van het gebeuren en dat siert de makers.

Célébrer l'abolition ?

Veel psychologie en vierdewandtheater hoef je bij dit gezelschap niet te verwachten. We zien acteurs een stuk spelen waarin mensen in speeches uitleg geven over hun motieven, en het hoeft geen verrassing te heten dat vooral de witte betrokkenen bij de afschaffing van de slavernij op 1 juli 1863 moreel nogal door de mand vallen. Eenzijdig is het stuk echter niet, al is er natuurlijk in deze geschiedenis vrij duidelijk een dader en een slachtoffer aan te wijzen.

Uiteindelijk gaat het dus ook over de vraag wat er in godesnaam op 1 juli met Keti Koti te vieren valt. Is het eigenlijk wel een feestje waard als een land na eeuwen stopt met een misdaad? De vragen die dit stuk daarover oproept stemmen tot meer nadenken dan ik de afgelopen jaren heb gedaan, en dat wil wat zeggen.

Dat de tournee van dit stuk zo’n beetje samenvalt met de tijd die onze premier zegt nodig te hebben tussen de aankondiging dat hij sorry gaat zeggen voor de Nederlandse rol in het slavernijverleden, en het moment dat dat ook gaat gebeuren, ergens in 2023, is een pijnlijk ironisch toeval.

Allemaal gaan kijken.

Bon à savoir Bon à savoir

Ik zeg toch sorry is op tournee: tourdata et achtergronden.

La presse culturelle fonctionne différemment. C'est toi qui décides de la valeur de cette histoire !

C'est bien que tu aies lu jusqu'ici. Tu lisais déjà à l'heure qu'il est histoires de cet auteur. Montre ton appréciation avec un petit don!

don
Faire un don

Pourquoi faire un don ?

Nous sommes convaincus qu'un bon journalisme d'investigation et des informations de fond expertes sont essentiels pour un secteur culturel sain. Souvent, les journaux et les autres médias, anciens et nouveaux, n'ont ni la place ni le temps pour cela. Culture Press veut offrir cet espace et ce temps, et nous voulons qu'il en soit ainsi pour tout le monde. Que tu sois riche ou pauvre. C'est pourquoi nous voulons que ce site reste gratuit autant que possible. Cela coûte de l'argent, beaucoup d'argent. Merci à dons Grâce à des lecteurs comme vous, nous pouvons continuer à exister et nous rendre compte de l'importance que les lecteurs nous accordent. De plus, nous pensons que c'est la meilleure façon possible de garder un journalisme indépendant. C'est ainsi que Culture Press existe depuis 2009 : grâce aux lecteurs qui s'approprient ainsi un peu ce lieu indispensable !

Tu peux aussi Devenir membreEt transforme ton don unique en un soutien durable !

Wijbrand Schaap

Journaliste culturel depuis 1996. A travaillé comme critique de théâtre, chroniqueur et reporter pour Algemeen Dagblad, Utrechts Nieuwsblad, Rotterdams Dagblad, Parool et des journaux régionaux par l'intermédiaire d'Associated Press Services. Interviews pour TheaterMaker, Theatererkrant Magazine, Ons Erfdeel, Boekman. Auteur de podcasts, il aime expérimenter les nouveaux médias. Culture Press est l'enfant que j'ai mis au monde en 2009. Partenaire de vie de Suzanne Brink Colocataire d'Edje, Fonzie et Rufus. Cherche et trouve-moi sur Mastodon.Voir les messages de l'auteur

Adhésion privée (mois)
5 / Maand
Pour les personnes physiques et les travailleurs indépendants.
Pas de bannières gênantes
Une lettre d'information spéciale
Propre compte mastodonte
Accès à nos archives
Petite adhésion (mois)
18 / Maand
Pour les institutions culturelles dont le chiffre d'affaires/subvention est inférieur à 250 000 € par an.
Pas de bannières gênantes
Un bulletin d'information premium
Tous nos podcasts
Ton propre compte Mastodon
Accès aux archives
Publie toi-même des communiqués de presse
Une attention particulière dans la couverture médiatique
Adhésion importante (mois)
36 / Maand
Pour les institutions culturelles dont le chiffre d'affaires/subvention est supérieur à 250 000 € par an.
Pas de bannières gênantes
Une lettre d'information spéciale
Ton propre compte Mastodon
Accès aux archives
Partager les communiqués de presse avec notre public
Une attention particulière dans la couverture médiatique
Bulletin d'information Premium (substack)
5 abonnements d'essai
Tous nos podcasts

Les paiements sont effectués via iDeal, Paypal, carte de crédit, Bancontact ou prélèvement automatique. Si tu préfères payer manuellement, sur la base d'une facture établie à l'avance, nous facturons des frais administratifs de 10€

*Uniquement pour l'adhésion annuelle ou après 12 paiements mensuels

fr_FRFrançais