Aller au contenu

Artistes, sortez dans la nature, avant qu'il ne soit trop tard (et autres raisons d'espérer).

Er zijn mensen, ook in de kunsten, die nog steeds denken dat de wereld niet definitief veranderd is. Die vermoeden dat een stem op een cultuurvriendelijke partij in een klap de klok acht jaar terug zal draaien. Die mensen zullen na 15 maart wakker worden in een nieuwe wereld, zelfs als Nederland plots gekozen heeft voor een al dan niet groene, maar dan toch linkse meerderheid. Deze week was ik bij twee bijeenkomsten die mij daarvan hebben overtuigd. Woensdag sliep ik bijna in bij een ontluisterend verkiezingsdebat van lobby-organisatie Kunsten ’92. Donderdag hoorde ik tijdens een bijeenkomst over cultureel ondernemen dat particuliere fondsen de cultuur minder prioriteit gaan geven. All in a days work.

Tu veux de l'argent ? Tu as besoin d'emprunter.

Het is een prachtige oplossing voor culturele ondernemers: de cultuurlening. Serieuze banken kruipen bij het woord ‘kunst’ bibberend van angst achter het gordijn en smijten je vervolgens met gepast geweld de deur uit. Daarom hebben een paar gemeenten iets nieuws bedacht. Kunstenaars kunnen – op basis van een stevig businessplan – een krediet krijgen tegen een aantrekkelijke rente en met soepele voorwaarden.

Moi berichtte daar eerder over, en plaatste er ook kanttekeningen bij: de in- en ingoede bank die in Utrecht bijvoorbeeld het revolverende[hints]Een revolverend fonds leent geld uit en zorgt dat het geld dat wordt afbetaald weer opnieuw beschikbaar komt voor uitlenen. De rente is dan voor de uitlenende instantie.[/hints] krediet regelt, wil natuurlijk wel heel graag een stevig bakstenen onderpand hebben, voor het geval het misgaat. Het zou zo kunnen lijken op een manier om de vastgoedportefeuille uit te breiden met steun van de gemeente. En dus over de rug van de kunstenaars die hun pand nog altijd met een stevige rente moeten afbetalen.

Om dat probleem een beetje te ondervangen zijn nu stichtingen ingeschakeld: De K.F. Hein Stichting in Utrecht doet het samen met Cultuur+Ondernemen. Laatstgenoemde stichting bankiert nu ook door tegen schappelijke rentes leningen aan te bieden tot 40.000 euro. Daar hoeft geen huis tegenover te staan, maar er moet wel een stevig ondernemend businessplan zijn. En een garantie dat het geld binnen drie of vijf jaar wordt terugbetaald.

Aucune chance

Hartstikke goed. Iedere kunstenaar die weet hoe hij zijn of haar creativiteit in kan zetten om in drie jaar 40.000 euro winst te maken (exclusief rente) kan terecht bij Cultuur+Ondernemen. De musicus die een speciale cello nodig heeft, de lichtontwerper die iets met high-tech beamers wil: ze zijn kansrijk en kunnen geld krijgen. Het toneelcollectief dat in drie jaar het verzamelde werk van Vaclav Havel wil onderzoeken en in kleine theaters wil opvoeren, zal weinig kans hebben.

De cultuurlening is dus geen oplossing voor alles. Sterker nog: de cultuurlening geeft alleen het toch al succesvolle, ondernemende deel van de kunstsector een duwtje in de rug. Niks mis mee, zolang het niet de norm wordt. En dat zou zomaar eens kunnen gaan gebeuren. Behoor je tot de categorie makers wier werk vooral maatschappelijk of spiritueel rendement oplevert, kost je vooral geld. Dan ben je dus niet ondernemend genoeg voor een lening. De subsidie geeft je nog meer een imago mee van bedelende handophouder die te lui is om een echt vak te leren.

Arrête de débattre

Twee partijen die na 15 maart waarschijnlijk samen een meerderheid hebben, vinden allebei dat kunstenaars die geld nodig hebben dat vooral zelf moeten verdienen. Een stuk of wat andere partijen ter linkerzijde van VVD en PVV willen 100 miljoen subsidie teruggeven van de 200 miljoen die eerder van de kunsten werd afgepakt.

Mochten die partijen al een meerderheid krijgen, is het de vraag of de kunstsector er blij mee moet zijn. Want al die partijen willen dus wel wat van de kunsten. Ze willen maatschappelijke relevantie, hulp in de huishouding, betere communicatie en meer van dat soort dingen. Als ze het uiteindelijk al over kunst gaan hebben. Kunst is de afgelopen jaren namelijk niet echt populairder geworden als gespreksonderwerp bij politici.

Zelden duidelijker gezien hoe ver de wereld van de kunst en de wereld van de politiek van elkaar zijn afgedreven.
Het verkiezingsdebat, afgelopen woensdag in De Doelen in Rotterdam, gaf me weinig hoop. Zelden duidelijker gezien hoe ver de wereld van de kunst en de wereld van de politiek van elkaar zijn afgedreven. Ingeleid door een zwaar filosofisch betoog van filmtheoreticus Elsaesser en een fijn maatschappelijk relevant verhaal van mogelijkmaakster Renée Frissen was het woord aan de politiek.

Les élections sont terminées

Eerst mochten de voorlieden van de jongerenafdelingen van de partijen hun verhaal afdraaien, daarna was het woord aan de volwassen cultuurwoordvoerders. Het onderlinge verschil lag vooral in de vaardigheid waarmee laatstgenoemden hun partijstandpunten over het voetlicht wisten te krijgen. De titel van het debat (‘Beyond Elections’) duidde op de ambitie om nu toch vooral voorbij de verkiezingen te kijken, maar dat lukte dus niet echt. Waarschijnlijk omdat dat nooit van politici gevraagd wordt.

Er waren twee ontregelende kunstenaars uitgenodigd, beiden niet blank en klaar om de boel eens flink tegen het white privileged licht te houden. Ze wisten geen echte deuk in het pakje politieke boter te slaan. Daarvoor stonden ook zij te ver af van hun leeftijdsgenoten in de nog altijd roomblanke politiek.

Artistes, allez dans la nature

Donderdag, bij die presentatie van de Cultuurlening, hoorde ik nog iets opmerkelijks van de gastheer, de Utrechts K.F. Heinstichting. Nu ook subsidies wegvallen voor natuur- en milieuorganisaties pakken steeds meer particuliere fondsen de milieuhandschoen op. Het percentage van 80 dat nu aan cultuur wordt besteed, zou wel eens flink lager uit kunnen vallen, ten gunste van natuurbescherming. Volgens mijn gastheer was dit een opvatting die breed leefde onder veel fondsen. Ook grote fondsen als het VSB-fonds, zouden hun cultuuruitgaven gaan verminderen ten gunste van natuurbescherming.

Het is maar dat je het weet. Als kunstenaar.

Ik voorzie een grote toekomst voor ondernemende artiesten die iets in de buitenlucht willen doen. Met bomen.

Wijbrand Schaap

Journaliste culturel depuis 1996. A travaillé comme critique de théâtre, chroniqueur et reporter pour Algemeen Dagblad, Utrechts Nieuwsblad, Rotterdams Dagblad, Parool et des journaux régionaux par l'intermédiaire d'Associated Press Services. Interviews pour TheaterMaker, Theatererkrant Magazine, Ons Erfdeel, Boekman. Auteur de podcasts, il aime expérimenter les nouveaux médias. Culture Press est l'enfant que j'ai mis au monde en 2009. Partenaire de vie de Suzanne Brink Colocataire d'Edje, Fonzie et Rufus. Cherche et trouve-moi sur Mastodon.Voir les messages de l'auteur

Adhésion privée (mois)
5€ / Maand
Pour les personnes physiques et les travailleurs indépendants.
Pas de bannières gênantes
Une lettre d'information spéciale
Propre compte mastodonte
Accès à nos archives
Petite adhésion (mois)
18€ / Maand
Pour les institutions culturelles dont le chiffre d'affaires/subvention est inférieur à 250 000 € par an.
Pas de bannières gênantes
Un bulletin d'information premium
Tous nos podcasts
Ton propre compte Mastodon
Accès aux archives
Publie toi-même des communiqués de presse
Une attention particulière dans la couverture médiatique
Adhésion importante (mois)
36€ / Maand
Pour les institutions culturelles dont le chiffre d'affaires/subvention est supérieur à 250 000 € par an.
Pas de bannières gênantes
Une lettre d'information spéciale
Ton propre compte Mastodon
Accès aux archives
Partager les communiqués de presse avec notre public
Une attention particulière dans la couverture médiatique
Bulletin d'information Premium (substack)
5 abonnements d'essai
Tous nos podcasts

Les paiements sont effectués via iDeal, Paypal, carte de crédit, Bancontact ou prélèvement automatique. Si tu préfères payer manuellement, sur la base d'une facture établie à l'avance, nous facturons des frais administratifs de 10€

*Uniquement pour l'adhésion annuelle ou après 12 paiements mensuels

fr_FRFrançais