Skip to content

Halbe Zijlstra has made history.

After the presentation of the Rotterdam and The Hague arts recommendations, and a few days to weeks before the harsh judgements of the Council for Culture, and a few months before the devastating reports of the Performing Arts Fund, it is starting to become clear how drastically the Dutch cultural sector is being hit door de bezuinigingen van het kabinet Rutte. Halbe Zijlstra heeft ervoor gezorgd dat zijn korting van 25% op de hele sector, en tot 50% op de podiumkunsten, wet is geworden.

Een persoonlijke overwinning, en een pijnlijke werkelijkheid voor de sector, die creatief probeert te reageren, maar nu langzaam maar zeker moet aanzien hoe er enorme gaten geslagen worden in een bedrijfstak. En dat terwijl die, zo blijkt uit een vandaag uitgebracht rapport van SICA, een van de succesvollere exportproducten van Nederland was.

Niet alleen verdwijnen er nu al een aantal instellingen aan wiens bestaan door weinig mensen werd getwijfeld, zoals het Rotterdamse Onafhankelijk Toneel, Danceworks and Theatergroep Bonheur, ook verdwijnen clubs die gered lijken dankzij fusies: Stella The Hague, decennialang toonaangevend in het jeugdtheater, gaat op in het Nationale Toneel. Wunderbaum and Ro Theater geven een groot deel van hun autonomie uit handen aan de Rotterdamse Schouwburg, en zelfstandige jeugdtheaters in Rotterdam verlaten hun eigen plek om op te gaan in één groot nieuw gezelschap.

Er gaat leegstand ontstaan van panden in krachtwijken. Groepen makers die daar zaten fleuren de straat niet langer op met hun soms wat detonerende aanwezigheid. Daarmee gaat er meer verloren dan op het eerste gezicht lijkt: de stad verarmt.

Fusies betekenen vrijwel altijd een groter verlies dan wat ze opleveren. Zeker in de eerste jaren. Toneelgroep Amsterdam, in 1987 samengesteld uit Toneelgroepen Centrum. Baal en Publiekstheater, had ruim 14 jaar nodig om die klap te boven te komen. Het Zuidelijk Toneel en Hollandia, twee toonbeelden van markant theater, overleden beide aan hun fusie onder invloed van subsidiekortingen.

En nu fuseert vrijwel alles: Springdance en Festival a/d Werf in Utrecht, de dansgroepen in Den Haag en de theater- en jeugdtheaterclubs in Rotterdam. En die mogen dan een inspirerend verhaal hebben opgeschreven dat de adviescommissies aan het juichen brengt, het kan ook anders. Oost Nederland lijkt op dit moment een monopolie te hebben op slecht voorbereide fusies. We berichtten al uitvoerig over de orkestenoorlog in Enschede en Arnhem. Nu blijkt er een andere fusie gepland te zijn die al even weinig hoop geeft: de productiehuizen voor popmuziek in Deventer, voor dans en theater in Arnhem en voor literatuur in Nijmegen, gaan samen. Centrale locatie wordt het kleine theater a/d Rijn in Arnhem. Gisteren presenteerde Eve Hopkins, de zakelijk leider van de fusieclub Nieuwe Oost haar plannen op een symposium in Amsterdam.

Een platter voorbeeld van een fusie zonder enige inhoudelijke onderbouwing was zelden te zien. Ok, ze voegen wat taken samen, en beloven elk de eigen identiteit te waarborgen, maar waar de meerwaarde ligt is volslagen onduidelijk. Men probeert banen en plaatsen te behouden, en wil zo wachten tot de bui over waait. En ondertussen schat vrijwel iedereen in zijn ondernemingsplan de eigen inkomsten veel te hoog in. De komende jaren gaan veel clubs omvallen.

Het maakt boos, maar het is zinloos om boos te worden op de samenstellers van de fusies: zij kunnen niet anders, ze moeten wel onder druk van de over zijn politieke graf heen regerende Halbe Zijlstra, gesteund door een nog steeds triomfantelijk over de kaalslag (#ordeopzaken) twitterende VVD-cultuurwoordvoerder Bart de Liefde.

Ooit zei ik dat de kunst sterk genoeg was om zelfs de hardste aanslag te overleven, en dat de sector best wel een opfrissertje kon gebruiken. Nu wordt duidelijk dat de sector zo hard wordt getroffen, dat ook het voortbestaan van de kunst in Nederland onzeker is geworden.

Wijbrand Schaap

Cultural journalist since 1996. Worked as theatre critic, columnist and reporter for Algemeen Dagblad, Utrechts Nieuwsblad, Rotterdams Dagblad, Parool and regional newspapers through Associated Press Services. Interviews for TheaterMaker, Theatererkrant Magazine, Ons Erfdeel, Boekman. Podcast maker, likes to experiment with new media. Culture Press is called the brainchild I gave birth to in 2009. Life partner of Suzanne Brink roommate of Edje, Fonzie and Rufus. Search and find me on Mastodon.View Author posts

Private Membership (month)
5€ / Maand
For natural persons and self-employed persons.
No annoying banners
A special newsletter
Own mastodon account
Access to our archives
Small Membership (month)
18€ / Maand
For cultural institutions with a turnover/subsidy of less than €250,000 per year
No annoying banners
A premium newsletter
All our podcasts
Your own Mastodon account
Access to archives
Posting press releases yourself
Extra attention in news coverage
Large Membership (month)
36€ / Maand
For cultural institutions with a turnover/subsidy of more than €250,000 per year.
No annoying banners
A special newsletter
Your own Mastodon account
Access to archives
Share press releases with our audience
Extra attention in news coverage
Premium Newsletter (substack)
5 trial subscriptions
All our podcasts

Payments are made via iDeal, Paypal, Credit Card, Bancontact or Direct Debit. If you prefer to pay manually, based on an invoice in advance, we charge a 10€ administration fee

*Only for annual membership or after 12 monthly payments

en_GBEnglish (UK)