Skip to content

Art in the pincers. Why theatres do have to come up with jubilant figures.

A week ago, the theatres affiliated to the VSCD presented beautiful figures. Although the number of performances fell, average attendance had risen again. Many in the industry frowned, and after some arithmetic, Wijbrand Schaap, after initially good news to the conclusion that it was entirely not is going so well with the performing arts. And again, that message can be criticised; the VSCD does not include all theatres, some have merged etc. Another day later, Jeffrey Meulman explained in his blog the finger on the sore spot:

‘Het gebrek aan kloppend cijfermateriaal is fnuikend. Het maakt het vrijwel  onmogelijk om de situatie goed te doorgronden en daar effectief op in te grijpen. Bovendien: als er inderdaad ten onrechte een te positief beeld wordt geschetst speelt dat politici met bezuinigingsdrift in de kaart. Dan komt onjuiste positieve framing als een boemerang terug.’

Een zelfde beeld zagen we in de subsidieaanvragen van de potentiële BIS-gezelschappen: alsmaar groeiend publiek, alsmaar vollere zalen. Tot je doorvraagt of goed leest. Want tegelijkertijd vertelt vrijwel iedereen in de sector het moeilijker dan ooit te hebben, in te moeten teren op eigen vermogen en steeds vaker gebruik te moeten maken van kleine contracten, flexwerkers en vrijwilligers.

Something is faltering here, that much is clear.

De grote vraag is waarom theaters en gezelschappen zo verschrikkelijk hun best doen om met positief cijfermateriaal te komen. Meulman heeft immers gelijk dat die cijfers maar al te gemakkelijk gebruikt kunnen en zullen worden door politici om te zeggen dat de draconische bezuinigingen van Zijlstra helemaal niet zo erg waren, maar juist nodig om de sector gezond te maken. Want zie: het gaat beter dan ooit.

Maar dat gaat het dus niet.

Zijn theaterdirecteuren en makers dan lemmingen die met Orwelliaanse newspeak van de klif duiken?

Natuurlijk niet. Cijfers zijn vrijwel altijd gekleurd met een reden. Grote multinationals geven ook als het maar even kan rooskleurige cijfers. Omdat ze wel moeten. Gezelschappen en theaters – op de theaterhotels en de Van den Ende-producties na – hebben niet te maken met aandeelhouders en investeerders, maar met landelijke, provinciale en gemeentelijke subsidiënten. En die draaien van alle kanten de duimschroeven aan. Goed nieuws is niet alleen gewenst, maar daarvan hangt het al of niet verlenen van de weinige subsidie die er nog is.

De eigen inkomstennorm voor gezelschappen is al loodzwaar, maar de verschillende overheden verwachten ook een steeds groter publiek. Diverser ook, want dat is ook een pijnpunt. Voor theaters geldt hetzelfde. Niet alleen wordt de programmering van de theaters deels gefinancierd door gemeentes, vaak is de gemeente ook nog eens eigenaar van het pand en heeft dus een groot belang bij een hoge zaalbezetting, want zonder hoge zaalbezetting kan het theater de huur niet betalen. En uiteraard stelt de gemeente wel eisen aan differentiatie in de programmering, moet er ook ruimte zijn voor regionale bespeling, als het even kan veel aandacht voor educatie en natuurlijk moet het theater ook commercieel optimaal worden benut voor congressen, feesten en partijen. Waarbij onder het mom van een groter publiek het fusiespook constant op de loer ligt.

Everyone holds each other in check

Zorgelijk is dat de verschillende bestuurlijke lagen elkaar ook nog ronduit tegenwerken. Het Rijk is enerzijds voor spreiding, maar focust op stedelijke regio’s en kernsteden. De wethouders van die kernsteden proberen uiteraard daarvan gebruik te maken en zoveel mogelijk in die steden te centreren, zoals bijvoorbeeld de Enschedese cultuurwethouder graag ziet dat alle gemeenten in de provincie mee betalen aan het orkest in zijn stad. De provincie eist daarentegen weer een optimale spreiding in de provincie terwijl elders lokale bestuurders vooral ook de plaatselijke podiumfunctie willen behouden. Met als concreet gevolg dat een veredeld strijkkwartet verkocht moet worden als orkest.

Het resultaat is dat gezelschappen helemaal niet meer weten waar ze aan toe zijn. Toch maar die grote-zaalproductie maken omdat het Rijk dat wil? Of juist niet, want buiten de eigen speelstad loopt die niet zo goed en moeten we misschien zelfs wel annuleren. Gaan we de strijd aan met het grote nadrukkelijk commercieel gemaakte theater, of laten we wat anders zien? En is er wel een strijd? En hoe gelijk is die dan?

Met die vragen worstelen theaters én makers meer dan ooit.

Hoe erg is de Grote Zaal. Of juist niet? En welke bedenkelijke rol speelt daarbij de politiek?

To be continued.

Henri Drost

Henri Drost (1970) studied Dutch and American Studies in Utrecht. Sold CDs and books for years, then became a communications consultant. Writes for among others GPD magazines, Metro, LOS!, De Roskam, 8weekly, Mania, hetiskoers and Cultureel Persbureau/De Dodo about everything, but if possible about music (theatre) and sports. Other specialisms: figures, the United States and healthcare. Listens to Waits and Webern, Wagner and Dylan and pretty much everything in between.View Author posts

Private Membership (month)
5€ / Maand
For natural persons and self-employed persons.
No annoying banners
A special newsletter
Own mastodon account
Access to our archives
Small Membership (month)
18€ / Maand
For cultural institutions with a turnover/subsidy of less than €250,000 per year
No annoying banners
A premium newsletter
All our podcasts
Your own Mastodon account
Access to archives
Posting press releases yourself
Extra attention in news coverage
Large Membership (month)
36€ / Maand
For cultural institutions with a turnover/subsidy of more than €250,000 per year.
No annoying banners
A special newsletter
Your own Mastodon account
Access to archives
Share press releases with our audience
Extra attention in news coverage
Premium Newsletter (substack)
5 trial subscriptions
All our podcasts

Payments are made via iDeal, Paypal, Credit Card, Bancontact or Direct Debit. If you prefer to pay manually, based on an invoice in advance, we charge a 10€ administration fee

*Only for annual membership or after 12 monthly payments

en_GBEnglish (UK)