Skip to content

Queues to the door for Knausgård at Winternachten #wu16 #wn16

Lots of audience and wonderful stories made the Saturday of the literary festival Winternachten a party. For the visit of Norwegian writer Karl Ove Knausgård in the afternoon, queues stretched from the auditorium to the front door of the Theater aan het Spui.

Poet and writer Rodaan al Galidi read about his years spent in an asylum seekers' centre. ©Marc Brester/AQM
Poet and writer Rodaan al Galidi read about his years spent in an asylum seekers' centre. ©Marc Brester/AQM

Ook de avondprogrammering van het festival werd goed bezocht. Terwijl de Amerikaans-Duitse filosofe Susan Neiman in zaal 1 in gesprek ging met Geert Mak over de manier waarop landen omgaan met hun wandaden in het verleden, stal in zaal 2 Rodaan Al Galidi de harten van het publiek met zijn ontwapenende, tragikomische relaas over de jaren die hij doorbracht in een asielzoekerscentrum en wachtte op een verblijfsvergunning. Rodaan Al Galidi, die al vaker te gast was op het Winternachtenfestival, presenteerde zijn nieuwe boek Hoe ik talent voor het leven kreeg. Nadat hij zijn geboorteland Irak ontvlucht was en zeven jaar over de wereld had rondgezworven, stapte hij in 1998 met een vals Nederlands paspoort vanuit Vietnam op het vliegveld naar Nederland. Hij kwam in een asielzoekerscentrum terecht, en woonde daar tot er aan 26.000 asielzoekers een generaal pardon werd gegeven – al duurde het vervolgens nog eens twee jaar totdat de IND daadwerkelijk eindelijk een verblijfsvergunning verstrekte.

‘Negen jaar woonde ik in dat asielzoekerscentrum. Dat is langer dan de Eerste en de Tweede Wereldoorlog bij elkaar,’ grapte Rodaan Al Galidi. Het kon zelfs nog erger – een van zijn medebewoners wachtte zestien jaar totdat hij het centrum kon verlaten. Want als je eenmaal in de procedure zit, kun je er ook niet meer uit, vertelde Galidi. ‘Op een gegeven moment wilde ik weg, en ging ik naar Noorwegen. Maar vanuit Noorwegen werd ik gewoon weer teruggestuurd naar Nederland. Daarna vertrok ik naar Zweden, en werd opnieuw teruggestuurd. Ik kon en mocht niet weg.’

Al Galidi las prachtige fragmenten voor over het eindeloze wachten (asielzoekers mogen niet werken, geen Nederlands leren, krijgen geen zakgeld en hebben jarenlang niets om zich mee bezig te houden); het dagelijkse ritueel van de gang naar de receptie, in de hoop dat er vandaag wél een brief van de vreemdelingendienst tussen de post zit; de formulieren die moeten worden ingevuld, en of hij even wilde vertellen op welke dag en welk tijdstip in 1998 hij precies de grens van Irak met Jordanië overstak. ‘In de zomer’ was niet het juiste antwoord. Hij kreeg twintig minuten de tijd om zich die informatie over die bewuste dag jaren eerder te herinneren.

Al Galidi leerde zichzelf Nederlands en schreef al in het asielzoekerscentrum zijn eerste gedichten. Pas nu was hij er klaar voor zijn ervaringen op te tekenen die even intriest als hilarisch zijn, en je het schaamrood op de kaken brengt over de manier waarop we in Nederland met vluchtelingen omspringen. Juist in deze tijd een belangrijk boek, vond Adriaan van Dis, die het eerste exemplaar van How I got talent for life aan Al Galidi overhandigde, een boek dat eigenlijk iedereen zou moeten lezen.

Neel Mukherjee sprak over de grenzen van empathie. ©Marc Brester/AQM
Neel Mukherjee sprak over de grenzen van empathie. ©Marc Brester/AQM

Het was een sterk begin van de avond, maar zeker niet het enige programmaonderdeel dat de moeite waard was. De zaterdag bood een afwisselende programmering, zo nam Stine Jensen haar publiek mee in een reis op zoek naar verlichting, en droeg Helmut Lotti gedichten en nieuwe nummers voor. De nodige kwinkslagen her en der zorgden voor een opgewekte sfeer.

Shrewdness

Na Rodaan Al Galidi deed ook Connie Palmen een duit in het zakje, tijdens haar gesprek met de Indiaas-Britse schrijver Neel Mukherjee (die met zijn roman Het leven van anderen op de shortlist stond van de prestigieuze Man Booker Prize). ‘Veel mensen kunnen moeilijk omgaan met verdriet, rouw, lijden. Ik ben er heel goed in. Sterker nog, ik ben er min of meer beroemd om geworden,’ zei ze met zelfspot. Ondanks de spitsvondigheden over en weer zakte het gesprek over emoties en de grenzen van empathie helaas gaandeweg toch een beetje in, waardoor het moeilijker te volgen werd.

Schrijver José Eduardo Agualusa wijdde een bijdrage aan 'de achtste hoofdzonde': melancholie. ©Marc Brester/AQM
Schrijver José Eduardo Agualusa wijdde een bijdrage aan ‘de achtste hoofdzonde’: melancholie. ©Marc Brester/AQM

Een van de hoogtepunten van de avond was Seven Deadly Sins, waarbij zeven auteurs over een van de zeven hoofdzonden een nieuw geschreven tekst voordroegen. Het gesproken woord werd afgewisseld met een muzikale vertolking van de betreffende zonde, gecomponeerd door Dick van der Harst en zijn muzikanten. De bijdragen van Daan Heerma van Voss (lust), Petina Gappah (vraatzucht), Neel Mukherjee (hebzucht), Andrej Koerkov (luiheid), Mira Feticu (hoogmoed), Slavenka Drakulic (jaloezie) en José Eduardo Agualusa (melancholie/woede) waren fris en afwisselend en het publiek hing aan hun lippen. Getuige te zijn van al die verschillende visies en verhalen, die stemmen vanuit de hele wereld, blijft een groot voorrecht.

José Eduardo Agualusa stuurde zijn toehoorders met een portie reflectie de nacht in. ‘Pessimisme is een luxeziekte,’ zei hij. ‘In Angola hebben de mensen niets, maar iedereen is optimistisch. Mensen lachen en dansen, omdat ze met elkaar zijn en hun kinderen horen schateren in de kamer naast de hunne.’

 

A Quattro Mani

Photographer Marc Brester and journalist Vivian de Gier can read and write with each other - literally. As partners in crime, they travel the world for various media, for reviews of the finest literature and personal interviews with the writers who matter. Ahead of the troops and beyond the delusion of the day.View Author posts

Private Membership (month)
5€ / Maand
For natural persons and self-employed persons.
No annoying banners
A special newsletter
Own mastodon account
Access to our archives
Small Membership (month)
18€ / Maand
For cultural institutions with a turnover/subsidy of less than €250,000 per year
No annoying banners
A premium newsletter
All our podcasts
Your own Mastodon account
Access to archives
Posting press releases yourself
Extra attention in news coverage
Large Membership (month)
36€ / Maand
For cultural institutions with a turnover/subsidy of more than €250,000 per year.
No annoying banners
A special newsletter
Your own Mastodon account
Access to archives
Share press releases with our audience
Extra attention in news coverage
Premium Newsletter (substack)
5 trial subscriptions
All our podcasts

Payments are made via iDeal, Paypal, Credit Card, Bancontact or Direct Debit. If you prefer to pay manually, based on an invoice in advance, we charge a 10€ administration fee

*Only for annual membership or after 12 monthly payments

en_GBEnglish (UK)