Marije Vogelzang laat je bij MaasTD’s Wilde Keuken anders kijken naar eten. 

Scenefoto uit De Wilde Keuken. Foto: Kamerich-Budwilowitz

Ondersteun deze auteur

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

De toekomst is aan verrotting, gisting en schimmel. Het is even niet anders. Sterker nog: het is een heel prettig vooruitzicht, zelfs, of misschien ook zeker, in tijden van Corona. Niet dat we nu massaal de te lang niet schoongemaakte koelkast van de buren moeten gaan leegeten na drie weken stroomuitval, maar verrotting, gisting en schimmel zijn nodig om hele lekkere dingen te laten ontstaan die je kunt eten of drinken. Denk bier en wijn, kimchi, yoghurt, zuurkool en gorgonzola. Dat gaat de komende jaren alleen maar meer worden.

Wie daar heel mooi over kan vertellen is Marije Vogelzang. Zij is eetontwerper en wereldberoemd. Het Rotterdamse theaterhuis MaasTD heeft haar weten te strikken voor een serie colleges over eten en alles daaromheen. Ze zijn online te genieten, of live, na afloop van het theatergebeuren De Wilde Keuken, een enorm smakelijke voorstelling waarin dansers, acteurs en vormgevers je een dik uur onderdompelen in alles wat met groei, bloei en verval te maken heeft, en je ook nog eens als hoofdgerecht uitserveren op een zilveren bordje.

Online ‘college’

De voorstellingen zijn bijna allemaal uitverkocht, maar het college kun je dus online meemaken en terugkijken. Nu is ‘college’ misschien een beetje een lastig woord, omdat het doet denken aan huiswerk en studeren en lang stilzitten. Laten we Marijes voordracht daarom anders noemen. Suggesties kunnen in de mail.

Ik sprak Marije na haar tweede college. Dit is wie ze is: ‘Ik noem mezelf eetontwerper. Ik ben opgeleid als ontwerper aan de Design Academy. Dan leer je producten ontwerpen en dat kan dus ook met voedselproducten. Dan noemen mensen mij food-designer maar dat is niet juist. Ik ontwerp geen voedsel. De natuur kan dat zelf al heel goed. Ik vind het leuk om te kijken naar het werkwoord eten. Hoe zet je eten in tussen mensen? Wat is de geschiedenis van voedsel en wat biedt dat mij als ontwerper? Hoe zitten de culturele voedselwetten in elkaar? Je kunt ook kijken naar het landschap en zien  hoe ons voedingspatroon het hele landschap heeft veranderd.’

Nog meer producten?

‘Als student op de academie was ik, net als alle andere studenten, op zoek naar mijn perfecte materiaal. Veel mensen kiezen dan voor plastic, hout of keramiek. Maar ik was eigenlijk helemaal niet zo goed in die dingen. Het interesseerde me ook niet zo veel. Moet ik nou nog meer producten maken? De wereld is al vol met producten.’

Ik vond het zo leuk dat, als je met eten iets maakt, het onderdeel van je lijf wordt. Dat kan natuurlijk niet met hout. Ik word er nog steeds heel enthousiast van dat, als ik iets maak, jij dat in je lijf stopt en je het ook nog eens kunt ruiken. Je krijgt er herinneringen bij aan vroeger.’

‘Het is een heel sensitief materiaal. Er was verder helemaal niemand die met eten bezig was op de opleiding. Het werd ook niet echt geaccepteerd op de academie. Wel door mijn docenten. Het grappige is dat het nog maar twintig jaar geleden is. In die tijd bestond het hele idee nog niet dat alles wat we aan problemen op de wereld hebben, te maken heeft met voedsel. Mensen dachten niet na over duurzaamheid of klimaatverandering. Plastic soep, obesitas, bijensterfte, dat is allemaal voedselgerelateerd. Dat was toen echt geen thema.’

Klaar in de wc

‘Zelf was ik daar toen ook niet zo mee bezig. ik dacht eerder: wow, ik heb hier een materiaal dat al je zintuigen aanspreekt, dat ook tijdelijk is, omdat het weer vergaat. Je maakt niet een object dat op zeker moment klaar is. Wanneer is eten klaar? Is het klaar als het op tafel ligt, is het klaar als je het eet, of is het klaar als je naar de wc gaat, of was het al klaar toen het een plantje was?’

‘Als ontwerper is het leuk om te kijken wat de factor tijd met je materiaal doet. Wie ben ik dan in dat proces?’

‘Ik ben me ook op eten gaan richten omdat ik rituelen altijd heel interessant heb gevonden. Het eerste ontwerp waar ik mee begon was een begrafenismaaltijd. Die bestond uit alleen maar wit eten, want wit is de kleur van de dood in heel veel culturen.’

Geen cake en koffie?

‘Het was een statement tegen onze uitvaartcultuur. Veel culturen doen iets met eten rond de dood, en wij nauwelijks. Ik wilde daarom iets echt tastbaars maken, iets dat je kon delen met elkaar. Van daaruit ging ik verder.’

‘Ik heb ook nog wat creatieve restaurants gehad, waarbij het concept steeds veranderde. Vanuit dat werk, en het organiseren van diners, heb ik me ontwikkeld tot curator en ben ik exposities gaan maken over de herkomst van eten. Ik heb een stichting opgericht om een wereldwijd platform te bieden aan ontwerpers die met eten werken. Het is nu inmiddels een wereldwijde beweging.’

Is dat jouw schuld?

‘Ik hoop het, maar ik denk dat het ook de tijdgeest is. Er  zijn veel meer ontwerpers die er genoeg van hebben om niet weer steeds meer spullen te maken. Mensen die voedsel produceren hebben ook geen tijd om over de diepere waarden na te denken. Het is een heel specialistisch vak. De kwaliteit van de producten is heel hoog, maar de vernieuwing blijft achter, terwijl er ook heel veel problemen moeten worden opgelost.’

‘Er is ruimte voor creatieve mensen om in te stappen. Zij kunnen tussen de boer en zaadveredelaar gaan staan, dingen op hun kop zetten en bevragen. Daar is nu ruimte voor.’

Je liet tijdens het college ook keramieken objecten zien, die je op je bord tussen het eten kon leggen, zodat je bord wel vol lijkt, maar je minder veel eet. Goed tegen vraatzucht. En je kon er ook nog mee spelen. Het gaat dus om bewust omgaan met voeding?

‘Bewust zeker, maar ook onbewust. Het gaat erom dat mensen met een andere blik gaan kijken naar dingen die ze denken te kennen, waar ze elke dag mee omgaan en die ze daarom over het hoofd zien.’

‘Bewustzijn suggereert dat je alleen maar heel duurzaam eten moet eten, maar ik vind het ook belangrijk dat je een keer iets met je handen gaat eten, gewoon om het te voelen. Hoe is het om je handen af te likken, of elkaar af te likken? Zo sensitiveer je jezelf, door al je zintuigen te gebruiken. Een onderdeel daarvan is duurzaamheid, maar dat is meer een bijeffect. Als je met meer plezier en meer aandacht gaat eten, wordt je vanzelf duurzamer.’

Goed om te weten Goed om te weten
De colleges van Marije Vogelzang zijn te bereiken via de website van Maas TD.

 

Het is officieel: 15 miljoen extra voor Fonds Podiumkunsten

Ondersteun deze auteur

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Op diverse plekken in het land worden momenteel de coronaregels met voeten getreden, omdat de champagne opengetrokken is. De gezelschappen en makers die voor hun bestaan afhankelijk zijn van het Fonds Podiumkunsten, en die allemaal door de adviescommissies goed bevonden werden, krijgen nu ook hun geld, zelfs als ze aan de verkeerde kant van de zaaglijn vielen. Het was al aangekondigd, het was ook al gelekt, maar nu is het dus officieel omdat het in de miljoenennota staat.

Avatar

Beste lezer!

Dankzij gulle donaties van lezers konden we tot nu toe verhalen zoals dit blijven brengen. Bepaal zelf wat dit verhaal van Wijbrand Schaap je waard is. Je donatie is zeer welkom! Zo blijven we bestaan.
Doneer hier

Waardeer dit verhaal!

Met een donatie laat je je waardering blijken voor het werk van deze auteur.
  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Bovenop de 15 miljoen spreekt het ministerie ook nog van 2 miljoen die wordt gereserveerd voor regionale spreiding in zes provincies, te weten Zeeland, Flevoland, Limburg, Drenthe, Overijssel en Friesland. Dat geld is niet nieuw, maar komt uit de eerdere structurele verhoging van het cultuurbudget van 80 miljoen per jaar, wat de bruidsschat was waarmee Ingrid Van Engelshoven ooit aantrad. Een woordvoerder van het ministerie benadrukt dat het hier niet om het zogenaamde ‘kasschuiven’ gaat waarmee het ministerie de afgelopen regeerperiodes zoveel naam maakte.

Matching

In de Kamerbrief die vanmiddag uitging zegt de minister daarover: ‘Daarnaast volg ik het advies van de Raad voor Cultuur, om een extra impuls te geven aan de culturele infrastructuur in de provincies Flevoland, Friesland Drenthe, Zeeland en Limburg. Vanwege een vergelijkbare positie voeg ik Overijssel aan dit rijtje toe. Ik zet hiervoor de jaarlijks beschikbare € 2 miljoen van de matchingsregeling ‘Verbreding en Vernieuwing’ in. Op deze manier wordt de culturele infrastructuur, op plekken waar die nu minder stevig is, versterkt.’

Wat wel dankzij kasschuiven is gelukt, is de redding van Noorderslag en Scapino. Voor Scapino is nu het subsidieplafond voor de danssector verhoogd, wat ten koste gaat van het museaal aankoopfonds. Datzelfde fonds is ook de bron van een ‘projectsubsidie’ voor Noorderslag. Dat Groningse showcasefestival komt dus niet in de Basisinfrastructuur, maar moet nog vier jaar voort op basis van jaarlijkse toekenningen. Het museale aankoopfonds is dankzij deze acties wel 9,5 miljoen lichter, dus het is te hopen dat leden van het Koninklijk Huis de komende jaren geen uitverkoop van kunst gaan houden.

Ook Eindhoven krijgt vijf ton per jaar extra, voor het Next Nature Network, dankzij de VVD’er El Yassini.

Halvering korting

Omdat dit het vermoedelijk laatste begrotingsjaar is van D66-cultuurminister Van Engelshoven, benadrukt het persbericht nogmaals dat er in haar ambtsperiode nu in totaal 95 miljoen extra is gekomen op de cultuurbegroting. Het is nog te vroeg om verregaande conclusies te trekken. Het heeft meer bloed, zweet en tranen gekost dan goed is voor een gezond cultureel klimaat. Vooralsnog is het daarom slechts te beschouwen als bijna een halvering van de rancuneuze bezuinigingen van het PVV-VVD-CDA-kabinet dat Halbe Zijlstra voortbracht.

Dit halve herstel is niet voldoende om de culturele sector als vanouds door te laten gaan. Mocht er ooit een nieuw normaal komen na Corona, zal een totaal nieuwe inrichting van het subsidiestelsel onvermijdelijk zijn. Daarover kunnen de gesprekken nu voortgaan, met iets meer vet op de botten. Dat is winst.

PS: in een eerder artikel spraken we van de prijs die de VVD zou vragen voor de verhoging van het cultuurbudget. We weten nu dat die acht ton bedraagt. Het Fonds Podiumkunsten had immers 15,8 miljoen gevraagd, maar krijgt slecht 15. Moet er toch gesneden worden. Zo werkt Den Haag. 

Zie hieronder de nieuwe cijfers:

BIS 2021-2024 bijlage 2 fondsen
Bijlage 1 bij besluiten culturele basisinfrastructuur 2021-2024

1 keer kunst, 2 keer cultuur. De Troonrede maakt jaren van zwijgen over kunst en cultuur goed in 4 zinnen.

Ondersteun deze auteur

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

‘De regering wil een bloeiende kunst en cultuur stimuleren en alle jongeren vroeg daarmee in aanraking brengen. Kinderen tot 12 jaar krijgen in 2009 vrije toegang tot musea. Jongeren tot 18 jaar kunnen met een cultuurkaart kennismaken met de inspirerende rijkdom van ons land.’

Avatar

Beste lezer!

Dankzij gulle donaties van lezers konden we tot nu toe verhalen zoals dit blijven brengen. Bepaal zelf wat dit verhaal van Wijbrand Schaap je waard is. Je donatie is zeer welkom! Zo blijven we bestaan.
Doneer hier

Waardeer dit verhaal!

Met een donatie laat je je waardering blijken voor het werk van deze auteur.
  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

We schrijven 2008 en de wereld zag er anders uit dan in de lange jaren daarna. Koningin Beatrix sprak in de Troonrede van dat jaar van plannen op het gebied van kunst en cultuur. Sindsdien zweeg zij, net als haar opvolger, in alle talen over kunst en cultuur. Zelfs toen er extreem bezuinigd werd, ontbrak het woord in de troonrede. Pas dit jaar, 15 september 2020, ging het op de derde dinsdag van september weer over kunst en cultuur in de belangrijkste toespraak van het jaar:

Met een aanvullend pakket van bijna een half miljard euro voor kunst en cultuur onderstreept de regering het grote maatschappelijke belang van deze sector. De steun voor het openbaar vervoer wordt voortgezet, omdat veel mensen voor hun dagelijkse bezigheden afhankelijk zijn van bus, trein, tram en metro. Voor gemeenten komt bijna 800 miljoen euro extra beschikbaar, bijvoorbeeld voor buurthuizen, sociale werkvoorziening, culturele instellingen, en voor het coronaproof organiseren van de verkiezingen. Zo werken medeoverheden en Rijk als één overheid samen in deze crisis.’

Dat zijn vier hele zinnen. Twee keer het woord ‘cultuur’, en 1 keer zelfs ‘kunst’. Hiermee heeft minister Ingrid van Engelshoven in haar vier toch moeizame jaren meer bereikt dan drie van haar voorgangers: kunst is terug in de troonrede. We waren al zo wanhopig geworden dat er ook al geen weddenschappen meer om werden afgesloten. Maar nu toch wel.

U-bocht

Voor Mark Rutte moet dit een nederlaag zijn, of anders een U-bocht van jewelste. Hoewel, er zijn aanwijzingen dat hij er milder over denkt. In 2016 wist zijn speechschrijver het K-woord warempel nog in de troonrede te fietsen: ‘De onlangs overleden oud-premier Piet de Jong, die de verstandige omgang met onrust en verandering bijna tot kunst wist te verheffen, sprak in zijn tijd regelmatig over de noodzaak van ‘bestendige vooruitgang’.’

‘Bijna tot kunst verheffen’. Dat is heel positief over kunst. Nu is het dus zaak om kunst en cultuur in het positieve frame te houden. Laten we dit moment koesteren.

Goed om te weten Goed om te weten
Op 23 november behandelt de Tweede Kamer de cultuurbegroting.

‘Denk goed na over de toekomst’ – Raad voor Cultuur komt met het overbodigste advies in jaren. 

Ondersteun deze auteur

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Op maandag 14 september kwam de Raad voor Cultuur, precies aan het einde van de werkdag, met een advies aan de minister van cultuur, Ingrid van Engelshoven. Dat was een kleine 20 uur voor het uitspreken van de Troonrede en het aanbieden van de Miljoenennota. Dat is het soort van timing dat ik vroeger als huiswerkschuw tuig hanteerde op mijn middelbare school. Laat, maar niet te laat, en je hebt in ieder geval aan de verplichtingen voldaan.

‘De sector staat samen met het ministerie van OCW én andere ministeries, de rijkscultuurfondsen, de private fondsen en de stedelijke cultuurregio’s (gemeenten én provincies) voor een forse transitieopgave die alleen kan slagen indien alle partijen samenwerken. De raad ontvangt dit signaal van alle stakeholders. Het huidige culturele bestel knelt dusdanig dat alleen gezamenlijk optrekken tot structurele verbetering kan leiden. De bereidheid die de raad daartoe proeft, is gelukkig groot.’

Geen regie

Avatar

Beste lezer!

Dankzij gulle donaties van lezers konden we tot nu toe verhalen zoals dit blijven brengen. Bepaal zelf wat dit verhaal van Wijbrand Schaap je waard is. Je donatie is zeer welkom! Zo blijven we bestaan.
Doneer hier

Waardeer dit verhaal!

Met een donatie laat je je waardering blijken voor het werk van deze auteur.
  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Wie van dit tussentijdse advies van de Raad iets meer verwachtte dan een bevestiging van wat iedereen al weet en doet, kan rustig achterover leunen. Er staat niets nieuws in. De Raad voor Cultuur laat hoogstens van zich horen, omdat het nogal lang stil was rondom de Raad. Terwijl de hele lobby zich tien slagen in de rondte werkte om de rampen rondom Fonds Podiumkunsten, de zelfstandige kunstenaars en de gevolgen van de rare besluitvorming van de Raad zelf het hoofd te bieden, gingen de leden van de Raad ‘praten met stakeholders’. Om vlak voor Prinsjesdag met een advies te komen dat al deels door de lekkende werkelijkheid was ingehaald voor de inkt droog was.

Gebrek aan regie kunnen we de Raad wel verwijten. De vertrekkend voorzitter, Marijke van Heesch, had immers eigenlijk al in juni vertrokken zullen zijn, maar dat lukte dus niet. Om tal van redenen. En de directeur, die niet bekend staat om zijn slagvaardigheid, is in de tussentijd niet in het gat gesprongen.

Toch twee punten

Er zijn desondanks twee interessante punten die de Raad aansnijdt: men pleit ervoor om, in navolging van België, de anderhalvemeterregel in kunstgebouwen te versoepelen tot een ‘dikkehalvemeterregel’: niet drie, maar één lege stoel tussen de bubbels, en mondkapjes verplicht stellen in theater en concertgebouw. Het ziet er inderdaad veel vrolijker uit, al is het de vraag of het vooral seniore theater- en concertpubliek zich aan deze risico’s gaat blootstellen, nu nog onzeker is of – en zo ja, hoe zwaar – de tweede coronagolf gaat toeslaan. De wens is mooi, maar in de praktijk zal het de toeschouwers nog niet in drommen laten terugkeren.

Het andere punt betreft de freelancers en zelfstandigen. Alle maatregelen die het ministerie, al dan niet samen met andere ministeries heeft genomen en aangekondigd, bieden volgens de Raad vooral verlichting voor gesubsidieerde instellingen. Vrije producenten en ongesubsidieerde makers dreigen buiten de boot te vallen. Wat betreft de grote vrije jongens kan daar wel een vraagteken bij gezet worden. Die hebben via generieke ondernemerssteun heel goed kunnen overleven. Zo goed zelfs dat Stage-directeur Albert Verlinde uitriep dat iedereen maar eens op moest houden met klagen.

Hello Dolly

Hij heeft een gedeeltelijk punt, omdat zijn bedrijf een paar miljoen heeft kunnen toucheren. het is dus ook mooi dat een paar grote musicals, zoals Tina, weer door kunnen spelen.

STAGE ENTERTAINMENT B.V. AMSTERDAM 745.323
STAGE ENTERTAINMENT NEDERLAND B.V. AMSTERDAM 18.558
STAGE ENTERTAINMENT NEDERLAND PRODUCTIES B.V. AMSTERDAM 1.944.072
STAGE ENTERTAINMENT PRODUCTIONS B.V. AMSTERDAM 121.101
STAGE ENTERTAINMENT THEATERARRANGEMENTEN B.V. AMSTERDAM 58.725
Totaal 2.887.779

Wanneer we echter kijken naar de concurrentie, met name het bedrijf van VandenEnde junior, MediaLane, zien we dat dat bedrijf alle zelfstandige makers niet meer ziet en Hello Dolly heeft gecanceld ten faveure van een liedjesprogramma met de twee hoofdrolspelers. MediaLane had ook veel minder steun aangevraagd, waarschijnlijk omdat de contracten met freelancers al waren opgezegd.

MEDIALANE HOLDING B.V. AMSTERDAM 192.564
MEDIALANE LIVE B.V. AMSTERDAM 40.479
MEDIALANE THEATER B.V. AMSTERDAM 50.550
MEDIALANE TV B.V. AMSTERDAM 174.993
Totaal 458.586

Dan staan er dus een hoop zelfstandige makers op straat. Hoewel, ik ken er al twee die zich hebben laten omscholen tot coronatester.

Steun de zzp’ers

Wat zou het niet mooi zijn wanneer de Raad voor Cultuur echt ‘handen en voeten’ zou geven aan de steun aan freelancers en zzp’ers! Er is een mogelijkheid. Zoals de steun aan ons vliegjongens en -meisjes van KLM en Schiphol verbonden is met ingrijpende milieueisen, zou de steun aan instellingen ook samen kunnen gaan met de eis om de vaste kern van freelancers en zzp’ers van een basisinkomen te blijven voorzien. Elke ‘vrije producent’ heeft zo’n kern, en anders kunnen de geplande producties die zijn afgelast wel als maat dienen. En als je nog niet wist welke zzp’ers je zou gaan inschakelen, kan het bedrag dat je daarvoor gereserveerd had, mooi in een eigen noodfonds gestopt worden.

Dit is een ideetje dat zomaar opborrelt tijdens het schrijven van dit stuk. De raad mag het gratis hebben.

Al zou het fijn zijn als ze allemaal lid werden.

BriefaanministerVanEngelshovenNaareenwendbareenweerbarecultureleencreatievesector

De Buren: Vacature financieel en facilitair medewerker

Ondersteun deze auteur

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Als huis van cultuur en debat bieden wij een uitgebreid programma aan met jaarlijks meer dan 150 publieksactiviteiten en diverse culturele producties en projecten. deBuren bestrijkt vele genres en is actief in het eigen huis te Brussel, in de rest van Vlaanderen, in Nederland en in derde landen. Speerpunten van deBuren zijn Vlaams-Nederlandse samenwerking, talentontwikkeling en diversiteit.

Om onze werking te ondersteunen, zijn wij op zoek naar iemand die zowel op financieel als facilitair vlak verschillende verantwoordelijkheden kan opnemen in een voltijdse functie.

A) Financiële ondersteuning

Je voert diverse voorbereidende en ondersteunende financieel-administratieve taken uit eigen aan de werking van een vzw.

• Rapportage
• Kasverrichtingen
• Opstellen subsidiedossiers
• Opstellen van de kwartaal- en eindejaarrapportage
• Auteursrechten

Ofwel heb je een goede basiskennis van en ervaring met boekhouden en een inzicht in diverse boekhoudsystemen, ofwel kun je op basis van andere werkervaringen aantonen dat je die vaardigheden vlot kunt verwerven.

B) Facilitaire ondersteuning

Je staat in voor het optimaal beheer van de gebouwen, telefonie, audiovisuele hardware en ICT-hard- en software. Je bent hands-on maar kunt ook in gesprek met vertegenwoordigers van bedrijven en overheden de facilitaire belangen van deBuren verdedigen. Je bent onder meer verantwoordelijk voor:

• Ondersteuning, opvolging en communicatie rond gebouwbeheer met interne en externe partners
• Het naleven van de veiligheids- en milieuprotocollen
• Het afsluiten en opvolgen van ICT- en telefoniecontracten met leveranciers
• Alledaagse ICT-ondersteuning van de collega’s
• Het beheer van de audiovisuele apparatuur
• Opvolgen van verzekeringen met betrekking tot het gebouw en personeel

Je werkt nauw samen met:

• Je collega’s en de medebewoners van het gebouw: de Nederlandse Taalunie en Journalismfund
• Diverse externe instanties zoals het boekhoudkantoor en de revisor, het facilitair bedrijf van de Vlaamse overheid, ICT- en telefonieleveranciers, allerhande technische experten …

Je rapporteert rechtstreeks aan de algemeen directeur.

Jouw competenties

Je bent:

• Zeer gemotiveerd
• Positief ingesteld
• Resultaatsgericht
• Nauwkeurig
• Analytisch
• Klant- en oplossingsgericht
• Praktisch ingesteld
• In staat om te onderhandelen
• Flexibel

Voor deze functie geldt

We pinnen ons niet vast op specifieke diploma’s, maar gaan ervan uit dat je een bachelor-diploma hebt of verworven competenties die daaraan gelijkstaan. Minstens zo belangrijk is dat je gemotiveerd en positief ingesteld bent om bovenstaande taken uit te voeren en de verantwoordelijkheid te dragen.

In verband met de opvolging van de alarmsystemen, is het een pluspunt als je binnen dertig minuten rijden van Brussel woont.

Interesse in het culturele en maatschappelijke veld is mooi meegenomen, al hoef je daar nog geen ervaring mee te hebben.

Wat bieden we jou

Wij bieden je een aantrekkelijke job in een omgeving die doordrongen is van alles wat met cultuur in Vlaanderen en Nederland te maken heeft. Ons team is dynamisch, gemotiveerd, open en nieuwsgierig, met een vinger aan de pols voor elk maatschappelijk relevant onderwerp. Wij houden van overleg en samenwerken maar nemen ook individueel onze volle verantwoordelijkheid op.

Je contract van onbepaalde duur gaat gepaard met een salaris dat uitgaat van de barema’s en gebruikelijke afspraken in de culturele sector. We houden daarbij rekening met je ervaring. Bovendien vergoeden we volledig woon-werkverkeer binnen België en bieden we maaltijdcheques, een groepsverzekering en een hospitalisatieverzekering aan. deBuren zet in op talentontwikkeling van medewerkers en luistert graag naar jouw ideeën over opleiding en zelfontplooiing.

Het Vlaams-Nederlands Huis deBuren is gelegen in hartje Brussel, op 5 minuten stappen van het Centraal Station. Vanaf 2021 werken we tijdelijk vanuit Schaarbeek, makkelijk bereikbaar vanaf Brussel Noord.

deBuren is een open huis. Wij weerspiegelen graag de superdiverse maatschappij waarin we leven. Daarom moedigen we kandidaten die het huidige team op enigerlei wijze kunnen diversifiëren van harte aan om te solliciteren.

Solliciteren

Stuur uiterlijk op vrijdag 2 oktober 2020 voor 08:00 ‘s ochtends aan info@deburen.eu een mail met in bijlage één bestand (Word of pdf) van maximaal 3 A4, bestaande uit twee onderdelen: een vlot geschreven motivatiebrief (1 A4) en je cv (maximaal 2 A4).

Let op: bij langere bijlagen krijgt de jury alleen de eerste pagina van de brief en de eerste twee pagina’s van het cv te lezen. Je mag de motivatiebrief ook vervangen door een korte video (maximaal 4 minuten) die je via WeTransfer in MP4 doorstuurt. In dat geval stuur je je cv (maximaal 2 A4) met diezelfde WeTransfer mee.

We laten tussen 14 en 16 oktober alle kandidaten weten of zij geselecteerd zijn of niet. Op basis van de ingezonden sollicitatie wordt een deel van de kandidaten uitgenodigd voor een sollicitatiegesprek op donderdag 22 of maandag 26 oktober 2020. Enkele kandidaten gaan door naar het tweede en laatste gesprek op donderdag 29 of vrijdag 30 oktober 2020.

Weet je graag meer

Contacteer dan directeur Willem Bongers-Dek via info@deburen.eu. Je mag tijdens de werkweek binnen twee dagen een antwoord verwachten. Neem zeker ook een kijkje op onze website www.deburen.eu.

Ook in Limburg zijn er problemen met de regio (en verdenkt men de adviseurs van willekeur en voortrekken)

Ondersteun deze auteur

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Op Prinsjesdag bepaalt het college van gedeputeerde staten in Maastricht de toekomst van verschillende culturele instellingen uit Limburg. Het college vergadert over 2.2 miljoen extra geld en daarmee over het voortbestaan van culturele instellingen. De miljoenen zijn beschikbaar gekomen nadat gedeputeerde Ger Koopmans half augustus besloot de subsidie aan de Jan van Eyck Academie en Opera Zuid uit de reguliere begroting te halen en niet uit de cultuurpot. Waar het ook over zou moeten vergaderen is het functioneren van de Cultuurtank.

Afgelopen mei adviseerde de Cultuurtank (de Limburgse adviescommissie voor cultuur) Gedeputeerde Koopmans van de provincie Limburg hoe de ruim 11 miljoen te besteden over Cultuurplanperiode 2021-2024 en Subinfrastructuur 2021-2022. Instellingen met een cultuurplanstatus krijgen exploitatiesubsidie en behoren tot de culturele top. De subinfrastructuur kan gezien worden als een voorportaal en bestaat uit tweejarige projectsubsidies.

Puntensysteem

Barbara Nieuwkoop

Beste lezer!

Dankzij gulle donaties van lezers konden we tot nu toe verhalen zoals dit blijven brengen. Bepaal zelf wat dit verhaal van Barbara Nieuwkoop je waard is. Je donatie is zeer welkom! Zo blijven we bestaan.
Doneer hier

Waardeer dit verhaal!

Met een donatie laat je je waardering blijken voor het werk van deze auteur.
  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Het advies leidde tot hevige kritiek in de media door het gebrek aan geld voor Noord en Midden Limburg. Slechts 1 instelling uit Midden Limburg tegenover 20 uit Zuid Limburg kreeg de cultuurplanstatus. Gedeputeerde Koopmans reageerde begin juni op L1 radio: ‘Vanaf dag één dat ik zes jaar geleden gedeputeerde werd, heb ik gezegd dat de verdeling van de cultuursubsidies over de provincie beter moet. Maar in het advies van de Cultuurtank verbetert dat niet’. De Cultuurtank beantwoordde daarop vragen van de VVD dat er ‘objectief en primair is beoordeeld op basis van het puntensysteem’.

Het culturele zwaartepunt in Limburg ligt al jaren in het zuiden. Om de zuidelijke instellingen te stimuleren buiten de regio te programmeren is echter maar 1 extra punt beschikbaar. Voorbeelden van de problematiek rond geografische spreiding zijn er ook bij de Raad van Cultuur en het Fonds Podiumkunsten. De eerste koos vanwege de standplaats Groningen voor dansgezelschap Club Guy and Roni ten koste van Scapino Rotterdam. Beide gezelschappen kregen een positieve beoordeling maar de raad moest van de minister een keuze maken.

Bij het Fonds Podiumkunsten heeft men vanwege het veel lagere beschikbare budget ‘de spreiding een minder grote nadruk gegeven in de beoordeling’. De problemen zijn nu ondervangen door 15 miljoen extra geld van het kabinet voor het Fonds Podiumkunsten. Scapino Rotterdam werd in juni door een meerderheid in de Tweede Kamer alsnog gesubsidieerd. Het blijkt dat adviescommissies met de beschikbare budgetten geen geografisch spreiding kunnen afdwingen zonder in te boeten op artistieke kwaliteit. De vraag die een adviescommissie zich vooraf zou moeten stellen is of de opdracht die ze heeft uitvoerbaar is.

Orlandofestival

Laten we eens naar een specifiek voorbeeld kijken. Het puntensysteem is inzet van de lobby voor het voortbestaan van het Orlandofestival. Het Orlandofestival wordt al 38 jaar georganiseerd door Stichting Kamermuziek Limburg (SKL) en bestaat uit 40 kamermuziekconcerten.  Het kamermuziekfestival kreeg bij het onderdeel gezonde bedrijfsvoering geen punten en werd daarmee uitgesloten van provinciale subsidie.

SKL uitte haar verbazing in een brief van 28 mei aan het college over ‘de plotsklaps gezakte waardering’ die niet ‘objectief onverklaarbaar’ is. Ze wijst in de brief op feitelijke onjuistheden en verkeerde conclusies. Toen hier geen reactie van de Cultuurtank op kwam heeft de stichting adviesbureau Berenschot gevraagd een contra-expertise te doen.

Publieksbereik

In het advies is te lezen dat bij ‘Publieksbereik’ de Cultuurtank stelt dat ‘het traditionele publiek eindig is en vergrijst’. Dat zal op de wat langere termijn zeker het geval zijn maar niet in de betreffende periode. Berenschot haalt een onderzoek van SCP (Het Sociaal Cultureel Planbureau) aan waarin is berekend dat er in 2020 3,3 miljoen 65-plussers in Nederland zijn en in 2030 circa 4,1 miljoen. Berenschot wijst daarnaast op een omissie van de Cultuurtank. Die zegt namelijk niets over de stijging van publieksbereik met 23%.

De puntentelling van de Cultuurtank op de vijf elementen waar ‘gezonde bedrijfsvoering’ uit bestaat, blijkt dus een tombola. Berenschot vergelijkt de beoordeling van Orlando met andere instellingen. Er waren in totaal vier punten te krijgen bij eigen inkomsten, financieel risico, publieksbereik, Governance Code Cultuur en Fair Practice Code. Te lezen is dat er bij een instelling slechts toelichting wordt gegeven op 1 onderdeel en ze toch 3 van de 4 punten krijgt. Bij meerdere aanvragen uitte de Cultuurtank twijfels bij eigen inkomsten, financieel risico en publieksbereik. Alleen bij SKL leidde dat tot een nulscore. Berenschot concludeert dat er ‘een verschil van opvatting is tussen SKL en de Cultuurtank over wat gezonde bedrijfsvoering is’. Waarmee het op een vriendelijk manier wil zeggen dat criteria willekeurig zijn toegepast.

Adviescommissies voor cultuur zijn er om instellingen op hun artistieke waarde te beoordelen en om politieke willekeur bij toekenning van subsidiegeld tegen te gaan. In Limburg lijkt dat omgekeerd. De vraag is welke afweging de gedeputeerde gaat maken bij het toekennen van de 2.2 miljoen extra geld.

VEILIGHEID

Ondersteun deze auteur

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.


Mijn mondkapje is niet-medisch. Dat vind ik een prettig idee. Want daardoor zorgt mijn mondkapje voor een vals gevoel van veiligheid. En als ik een vals gevoel van veiligheid heb, ben ik veel beter op mijn hoede dan bij echte veiligheid.

Ingmar Heytze

Beste lezer!

Dankzij gulle donaties van lezers konden we tot nu toe verhalen zoals dit blijven brengen. Bepaal zelf wat dit verhaal van Ingmar Heytze je waard is. Je donatie is zeer welkom! Zo blijven we bestaan.
Doneer hier

Waardeer dit verhaal!

Met een donatie laat je je waardering blijken voor het werk van deze auteur.
  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Echte veiligheid! Van die warme, roezige veiligheid van je moeder of een vrouw die zich daarvoor uitgaf, bij een kachel in een stevig huis van echte stenen, uren voordat de vijand kwam of voordat een orkaan, links en rechts flats omwerpend, de koers verlegde naar jouw straat.

Nee, dan liever de valse veiligheid van mijn niet-medische mondkapje, dat kriebelt achter mijn oor en zegt dat ik onkwetsbaar en onsterfelijk ben, en hoe goed mijn dunnende haar toch zit.

Valse veiligheid is eerlijker dan echte, zoals een valse profeet zich makkelijker laat ontmaskeren dan Jezus Christus zelf, aan wie veel mensen, onder wie ministers, jaren van hun leven kunnen vergooien voordat ze ontdekken dat die ons óók al nergens van redt.

David Grossman: ‘Ik weet wat het is om met trauma verder te leven’

Schrijver David Grossman ©Peter-Andreas Hassiepen

Ondersteun deze auteur

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

In zijn nieuwe roman Het leven speelt met mij vertelt David Grossman (66) het aangrijpende verhaal van een vrouw die haar kind in de steek liet en de gruwelen op Kroatische gevangeniseiland Goli Otok trotseerde. ‘Ze was Roodkapje en de Wolf in één en dezelfde persoon.’

Kritiek

Meer dan twintig jaar geleden ging bij David Grossman de telefoon. Een vrouw met de naam Eva Panić Nahir had het een en ander op te merken over een artikel dat hij had gepubliceerd in een Israëlische krant. Grossman glimlacht bij de herinnering. ‘Waar mijn stuk over ging weet ik niet meer, wel dat zij meende dat ik niet ver genoeg was gegaan in mijn kritiek op de regering. Ik vond het wel verfrissend nu eens te worden aangevallen door iemand van links, in plaats van – zoals gewoonlijk – de rechtse vleugel.’

Het feit dat een wildvreemde hem zomaar opbelde over een artikel was op zich niet opmerkelijk. ‘Israël heeft een open, democratische samenleving, waarin iedereen elkaar voortdurend op van alles en nog wat aanspreekt. Toen ik net begon als schrijver, werd ik op straat staande gehouden door mensen die me gingen vertellen wat ik allemaal verkeerd had gedaan of wilden weten welke schrijver me hadden geïnspireerd of van wie ik had gejat. Een schrijver wordt als het ware verwelkomd als een nieuwe baby in de familie: iedereen buigt zich over de wieg en roept dat hij de neus heeft van oom Yankel of de kin van tante Malkine. Toen Eva me belde was ik geen beginnende schrijver meer, maar ze voelde zich vrij om recht voor zijn raap te zeggen wat ik niet goed had gedaan.’

Hermetische liefde

A Quattro Mani

Beste lezer!

Dankzij gulle donaties van lezers konden we tot nu toe verhalen zoals dit blijven brengen. Bepaal zelf wat dit verhaal van A Quattro Mani je waard is. Je donatie is zeer welkom! Zo blijven we bestaan.
Doneer hier

Waardeer dit verhaal!

Met een donatie laat je je waardering blijken voor het werk van deze auteur.
  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Tot zover weinig bijzonders dus, totdat Grossman haar vroeg waar ze oorspronkelijk vandaan kwam; haar bijzondere accent verraadde dat háár wieg, zoals die van zoveel Israëliërs, elders had gestaan. ‘Ze vertelde me dat ze uit voormalig Joegslavië kwam, uit een klein stadje in Kroatië, en afkomstig was uit een gegoede joodse familie. Op haar zeventiende was ze straalverliefd geworden op een niet-joodse officier in het partizanenleger van generaal Tito, Rade Panić, een liefde die zo hermetisch was dat er nauwelijks ruimte overbleef voor iets of iemand anders. Ze vertelde me op dat moment nog niet haar hele levensverhaal, maar wel stukjes en beetjes die me intrigeerden en waarmee ze me verleidde tot vervolgesprekken. Zo werden we vrienden en spraken we twintig jaar lang over haar leven, totdat ze in 2015 stierf, op 97-jarige leeftijd.’

Eva, over wie al en een boek en documentaire waren gemaakt, wilde graag dat Grossman haar levensverhaal zou omvormen tot een roman. ‘Maar er waren nog andere romans die aan me trokken en eerst geschreven moesten worden. Eva was geduldig, en vroeg me zo nu en dan of ik al begonnen was over haar te schrijven. Nog niet, antwoordde ik dan. Elk boek beslist zelf wanneer het geschreven moet worden; dat voel ik fysiek en dan is er geen houden meer aan. Ik had haar wel duidelijk gemaakt dat het fictie zou worden, dat ik haar uit mijn fantasie zou optrekken, er dingen omheen zou verzinnen die niet gebeurd zijn maar wel gebeurd hadden kúnnen zijn. Dat vond ze prima: “Je bent een kunstenaar, hoe zou ik jouw werk kunnen censureren?” ’

Extreme keuzes

Nu is hij er dan toch, de roman Het leven speelt met mij, die op haar levensverhaal is gebaseerd. Het is een aangrijpend verhaal over hoe extreme keuzes een familie drie generaties lang beïnvloeden. Hoofdpersoon is Vera (gebaseerd op Eva), wier man begin jaren vijftig ervan wordt beschuldigd zijn leider Tito te hebben verraden. Hij pleegt zelfmoord in zijn cel. Vera krijgt de keuze: ofwel ze geeft toe dat haar man schuldig is – een leugen waarmee ze hem postuum zou verraden –, ofwel ze blijft zwijgen en zal worden afgevoerd naar het beruchte gevangeniseiland Goli Otok. Een onmogelijke keuze tussen verraad aan haar dode man of aan haar levende dochtertje Nina van 6 jaar oud.

Vera’s allesoverheersende liefde dwingt haar tot de tweede optie, en ze laat haar dochter achter bij haar zus. Wonderwel overleeft Vera de jarenlange martelingen op Goli Otok, en na haar vrijlating vertrekt ze samen met Nina naar Israël, waar ze een nieuw leven opbouwt en jaren later zelfs een nieuw huwelijk aangaat. Maar Nina is zo verwoest vanbinnen dat zij niet anders kan dan het contact met haar familie verbreken en zelf óók haar dochter Gili in de steek laten.

Een indringend verhaal dus over intense liefde en haat, over verraad, en uiteindelijk ook over verzoening en vergeving. ‘Eva was een unieke persoon,” glimlacht Grossman. ,,Ik heb nooit iemand ontmoet zoals zij. Ze was zo hard als een rots als het ging om ideologie, het socialisme, om waarden in het algemeen. Onverzettelijk, niet in staat tot compromissen. Tegelijk was ze de liefste, zachtste en meest empatische vrouw op aarde. Of zoals Gili het benoemt in de roman: ze was Roodkapje én de Wolf in één en dezelfde persoon.’

In de huid kruipen

Bij elk boek opnieuw probeert Grossman letterlijk in de huid te kruipen van zijn personages, hen als het ware zelf te worden. ‘Dat beschouw ik als het grote geschenk van het schrijven. In het dagelijks leven, en zeker vanaf een bepaalde leeftijd, zijn we slechts één, met één gezicht, één lichaam, één sekse, één ideologie en geschiedenis. Al schrijvend smelt die rigiditeit.’

Maar in de huid kruipen van Vera en haar pijnlijke verleden, vond hij een zware en extreme ervaring, vertelt Grossman. ‘Over de vreselijke keuze die ze heeft gemaakt ten aanzien van haar dochter, hebben we veel dicussies gevoerd. Eva wist dat ik het niet eens was met haar keuze. Toch moest ik als schrijver de moeite nemen te zoeken naar begrip, en me proberen in te leven in hoe ze op zeker moment, onder enorme druk en de kwelling van de verhoren, deze keuze heeft kunnen maken. Het was een beslissing waarvan ze de rest van haar leven de gevolgen heeft geprobeerd goed te maken. Ik heb er veel bewondering voor dat Tiana, zoals Eva’s dochter in werkelijkheid heet, en zij elkaar langzaam en met veel moeite hebben weten terug te vinden en weer moeder en dochter hebben kunnen worden. Dat vraagt om uitzonderlijke generositeit en ruimhartigheid. Het is zo gemakkelijk te oordelen. Of om te zeggen dat je ergens schuldig aan bent om er maar vanaf te zijn en het diepere gesprek erover uit de weg te gaan.’

Leven met trauma

Hoe het is om verder te leven met een groot trauma is iets waar David Grossman over kan meepraten. Onlangs was het de sterfdag van zijn zoon Uri, dit jaar veertien jaar geleden. Hij stierf als soldaat tijdens de oorlog in Libanon. ‘Ik weet hoe trauma, hoe verlies en rouw het gevaarlijke vermogen hebben je hele persoonlijkheid te overspoelen en alles zwart te kleuren, het zicht op het leven buiten dat trauma te ontnemen.

Ik ken ook het besef van tijd die in je persoonlijkheid verankert raakt, het gevoel dat het altijd dat ene moment is, die ene minuut die je steeds opnieuw wil opslokken. De enorme kracht die het kost om de zwaartekracht van de pijn de baas te blijven. We dragen ons lijden met ons mee, en het is lastig om dat niet je handelen te laten beïnvloeden. De vraag is: hoe ga je ermee om? Geef je je over aan het verlammende verdriet en de wanhoop, of ben je in staat verder te gaan met leven?’

Verstikkend verhaal

Vera, Nina en Gili zitten allemaal op een bepaalde manier vast in hun verleden, in wat hen heeft gevormd. Maar geldt dat niet voor de meeste mensen, vraagt Grossman zich hardop af. ‘We hebben allemaal een verhaal over onze jeugd, over hoe we niet werden begrepen door onze ouders, onze broers en zussen, onze vrienden, en dat we daar nog steeds onder lijden. Dat verhaal polijsten we en vertellen we onszelf en anderen keer op keer, als verklaring voor waarom we zijn zoals we zijn. Zo kom je steeds vaster te zitten in dat “officiële verhaal”; het verstikt je, verhindert je om vrij te zijn en jezelf te worden.

Dat geldt trouwens niet alleen voor individuen, maar ook voor volkeren en naties. Neem de joodse bevolking en de Holocaust. Je kunt zoiets niet vergeten, het zit in je genen. Maar zo’n verhaal kan een blokkade vormen voor verandering en een betere toekomst. Nina bijvoorbeeld is haar leven lang zo geobsedeerd door haar verwonding dat ze eigenlijk een kind van 6,5 blijft. Gili is degene die de grootste verandering doormaakt. Dat ze het uiteindelijk aandurft zwanger te worden, opent een deur naar de toekomst.’

Bevrijding

Het feit dat de familieleden eindelijk de confronatie aangaan en elkaar vertellen over wat ze hebben meegemaakt, leidt tot meer begrip en een zekere bevrijding. Daarmee is Het leven speelt met mij ook een roman over de kracht en het belang van verhalen. ‘Ze bieden de kans de zaken van een andere kant te bekijken, nieuwe gezichtspunten of nuances te ontdekken. Te begrijpen dat je moeder je weliswaar slecht behandelde, maar dat zij ook haar redenen had. Zo kom je misschien tot vergeving, of tot meer inzicht in je eigen gedrag en ga je zien op welke punten je je ouders onbewust navolgt, zodat je je daarvan kunt bevrijden. Mijn roman had Eva misschien wel een nieuw perspectief geboden op haar daden, haarzelf en op haar relatie met haar dochter en kleindochter.’

Maar helaas heeft Eva Panić Nahir de roman niet meer kunnen lezen. ‘Dat vind ik erg spijtig,’ knikt Grossman. ‘Haar dochter zei dat ze het een prachtig boek zou hebben gevonden. Zoals ik haar kende, denk ik dat ook – zelfs de kritische punten over haar had ze weten te waarderen.’

Goed om te weten Goed om te weten

Het leven speelt met mij van David Grossman is verschenen bij Cossee, € 24,99

Gaudeamus: als 75-jarige jonger dan ooit

Ondersteun deze auteur

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Vijfenzeventig jaar geleden opende Walter Maas de deuren van zijn Villa Gaudeamus in Bilthoven voor levende componisten. Een bedankje aan ons land omdat hij als Duitse Jood de oorlog in de onderduik had kunnen overleven. in 2020 is de Gaudeamus Muziekweek uitgegroeid tot een internationaal fenomeen, dat componisten uit de hele wereld naar ons land trekt. Het jubileum zou groots gevierd worden, maar Corona gooide roet in het eten.

Of toch niet…?!

Het openingsconcert op 9 september was een feest vol verrassingen, met als hoogtepunt de ballonnensymfonie van Hans van Koolwijk. Op diens aanwijzigingen stuurden musici leeglopende ballonnen voorzien van fluitjes de zaal van TivoliVredenburg in. Dat leverde niet alleen een betoverend beeld op, maar ook een ware kakofonie van klanken, die desondanks – of juist daardoor – een feestelijke sfeer creëerden. Tot en met zondag 13 september is er nog veel moois te beleven, zowel on- als offline.

Op verzoek van Gaudeamus blikte ik terug op mijn eigen ervaringen voor het programmaboek van 9 september.

Ondergeschoven kindje

Thea Derks

Beste lezer!

Dankzij gulle donaties van lezers konden we tot nu toe verhalen zoals dit blijven brengen. Bepaal zelf wat dit verhaal van Thea Derks je waard is. Je donatie is zeer welkom! Zo blijven we bestaan.
Doneer hier

Waardeer dit verhaal!

Met een donatie laat je je waardering blijken voor het werk van deze auteur.
  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Eigentijdse muziek was in ons land lange tijd een ondergeschoven kindje. Weliswaar dirigeerden internationale grootheden als Gustav Mahler, Richard Strauss en Arnold Schönberg eigen werk bij het Concertgebouworkest, maar over het algemeen kreeg het publiek vooral klassieke en romantische muziek voorgeschoteld. Zelfs tijdens mijn studie muziekwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam (1992-1996) lag de nadruk nog altijd op de gekende ‘meesters’.

De zaak van de nieuwe muziek werd – en wordt – veelal bepleit door eigenzinnige types, behept met een grote dosis idealisme. Zo sprak slechts één van mijn docenten over levende componisten en was jaren eerder Daniel Ruyneman (1886-1963) hier te lande een roepende in de woestijn. Begonnen als zeeman en pas later componist geworden, choqueerde hij in 1918 het publiek met radicale stukken. Waaronder Hieroglyphen, geschreven voor de uitzonderlijke bezetting van drie fluiten, celesta, harp, piano, cubpells, twee mandolines en twee gitaren. Wie zei ook alweer dat de ensemblecultuur in de jaren ‘60 begon?

Dwingende persoonlijkheid

Ruyneman initieerde de ene vooruitstrevende concertserie na de andere en haalde al voor de oorlog componisten als Bartók, Messiaen en Stravinsky naar ons land. Hij vond een geestverwant in de violist en dirigent Elie Poslavsky (1922-2002), die vanaf de jaren ’50 talloze Nederlandse- en wereldpremières bracht met zijn Haags Ensemble voor Nieuwe Muziek. Maar het meest tot de verbeelding sprekend is toch Walter Maas (1909-1992), die vanaf 1945 concerten organiseerde in Villa Gaudeamus.

Ik heb Maas nooit persoonlijk gekend, maar uit getuigenverslagen komt hij naar voren als iemand met een dwingende persoonlijkheid en een ijzeren doorzettingsvermogen. Was zijn programmering aanvankelijk redelijk behoudend, dankzij medestanders als Poslavsky, Ton de Leeuw en Henk Stam ging hij een progressievere koers varen. Al in 1951 voerde Else Kraus het complete pianorepertoire van Schönberg uit. Ook elektronische muziek deed haar intrede. Zo maakte Stockhausen in 1956 diepe indruk met een presentatie van zijn Gesang der Jünglinge. Mede dankzij het componistenconcours en Maas’ ruimhartige uitnodigingsbeleid kreeg Gaudeamus internationale bekendheid.

Corvee

Allengs groeide de organisatie uit tot een onontkoombare factor in de wereld van de nieuwe muziek. Toen ik eind jaren ’80 vanuit mijn achtergrond in de popmuziek een honger naar nieuwe klanken ontwikkelde, kruiste Gaudeamus onvermijdelijk mijn pad. Al snel werd de jaarlijkse Muziekweek vaste prik in mijn concertagenda.

Eerlijkheidshalve moet ik bekennen dat dit gaandeweg een beetje ging voelen als corvee. In plaats van een doorsnede van de pluriformiteit van het contemporaine componeren bood Gaudeamus vooral een zee aan atonale, veelal seriële composities. De doorwrochte, maar grauwe stukken spraken weinig tot mijn verbeelding. Ook de gemiddelde concertbezoeker voelde zich maar matig aangesproken en de concerten trokken enkel nog een select groepje insiders.

Engels-met-Brabantse-tongval

Gelukkig was daar Henk Heuvelmans (1954). Al bij zijn aantreden als staflid in 1981 concludeerde hij dat Gaudeamus ‘niet echt een flitsend gebeuren’ was. Toen hij tien jaar later directeur werd, maakte hij vaart met het opfrissen van de organisatie. Met de instelling van een schaduwjury en de introductie van muziekinstallaties trachtte hij het aanbod diverser te maken. Ook de programmaboekjes werden kleurrijker en toegankelijker. Toch duurde het tot begin 21e eeuw voor werkelijk sprake was van nieuw elan.

Dat kwam mede door de verhuizing naar het gloednieuwe Muziekgebouw aan ’t IJ in Amsterdam in 2005. Het ultramoderne gebouw met zijn weidse uitzichten over het IJ bleek de ideale setting om de nieuwste noten van jongere generaties te presenteren. Deelnemers aan de competitie werden gehuisvest in omliggende hotels en door Heuvelmans met vaderlijk enthousiasme begeleid. In charmant Engels-met-Brabantse-tongval verwelkomde hij componisten, musici en publiek: ‘Perhaps you will hear the new Mozart this year!’ Zijn ontwapenende presentatie stond haaks op de loodzware ernst die Gaudeamus voorheen aankleefde en de zaal stroomde geleidelijk weer vol.

Inleiding 6-9-2017 met Ivan Vukosavljevic, Aart Strootman, Chaz Underriner, Ethan Braun & Sky Macklay (c) Herre Vermeer

Utrecht

Zelf genoot ik van mijn inleidingen op Foyerdeck 1, waarbij ik zulke uiteenlopende aanstormende talenten mocht interviewen als Huang Ruo, Lu Wang en Reza Namavar. Een en ander kwam in een stroomversnelling toen Gaudeamus in 2011 naar Utrecht verkaste. Samen met programmeur Martijn Buser (1980) ontwikkelde Heuvelmans in rap tempo nieuwe formules, waarbij zo’n beetje alle concertzalen en kerken in Utrecht betrokken werden.

Inmiddels biedt Gaudeamus een staalkaart aan muziekinstallaties, openluchtproducties, symposia, mini-concertjes, cursussen, componistenportretten, presentaties en inleidingen, waarvan ik er met veel plezier enkele voor mijn rekening mocht nemen. Gouden vondst is bovendien dat de deelnemers aan de competitie gekoppeld worden aan een ensemble waarvoor – en waarmee – zij in een week tijd een nieuwe compositie schrijven.

Bruisend

Anno 2020 bruist de Muziekweek als nooit tevoren. Zelfs corona heeft er nauwelijks vat op gekregen. Hoeveel ‘Mozarts’ er inmiddels zijn opgestaan wil ik in het midden laten, maar het rijke en gevarieerde off- en online aanbod creëert enige keuzestress. Op haar 75e is de organisatie jonger dan ooit: Gaudeamus is the place to be.

De Schepping keert terug: Nederlands Blazers Ensemble en Bart Moeyaert weer op tournee

Bart Moeyaert en NBE. Foto Ronald Knapp.

Ondersteun deze auteur

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Met de drie oratoria van Haydn (Die Schöpfung, Die Jahreszeiten en Die Sieben letzten Worte) als uitgangspunt creëerde het Nederlands Blazers Ensemble (NBE) samen met de Vlaamse schrijver Bart Moeyaert een trilogie: eerst was er De Schepping (2004), daarna kwam Het Paradijs(2010), en met De Hemel werd in 2015 de cyclus afgerond.

In oktober gaan de Blazers en Bart Moeyaert opnieuw op tournee met De Schepping, het eerste deel van deze succesvolle muziektheatertrilogie. Tijdens deze voorstelling vertelt Bart Moeyaert (winnaar van de Astrid Lindgren Memorial Award 2019, de ‘Nobelprijs voor de kinderliteratuur’) het verhaal aan de hand van een zelfgeschreven tekst bij deze oude, maar op deze manier nooit zo uitgevoerde, muziek van Haydn. De try-out van De Scheppingvindt plaats op 30 september in Podium Mozaïek (uitverkocht) en de tournee voert vervolgens langs zalen in Haarlem (uitverkocht), Meppel, Ede, Enschede, Heerlen en Amsterdam. Van 3 tot en met 13 maart 2021 volgt een tweede tournee. 

Onder de titel Het hele leven zijn onlangs De ScheppingHet Paradijs en De Hemel voor het eerst samengebracht in een boek, met bijzondere illustraties van Peter Van den Ende.

Speellijst De Schepping in 2020

WO 30 SEP AMSTERDAM PODIUM MOZAÏEK (uitverkocht) 
DO 01 OKT HAARLEM PHILHARMONIE (uitverkocht)
ZA 03 OKT  MEPPEL THEATER OGTEROP 
ZO 04 OKT EDE CULTURA 
WO 07 OKT ENSCHEDE GROTE KERK 
DO 08 OKT  HEERLEN PARKSTAD LIMBURG THEATERS
VR 09 OKT  UTRECHT TIVOLIVREDENBURG
ZO 11 OKT AMSTERDAM PARADISO

Over het Nederlands Blazers Ensemble:

Het Nederlands Blazers Ensemble (NBE) is een groep van ruim twintig topmusici die zo’n tachtig keer per jaar samenkomt om in binnen- en buitenland bijzondere programma’s te spelen. Gezamenlijke bezieling en honger naar avontuur drijft het NBE tot het maken van theatrale muziekprogramma’s die zelden onder één muzikale noemer te vangen zijn; het NBE combineert eigentijdse en oude muziek van alle soorten en maten die de zinnen en verbeelding prikkelt. Het NBE is altijd op zoek naar intrigerende samenwerkingen met musici uit andere culturen en spannende combinaties met andere disciplines. Met de vernieuwende programma’s, wil het NBE een groot publiek verrassen, boeien, ontroeren en prikkelen.

Over de mythe van de ‘aanzuigende werking’ van kunstsubsidie. (En Wat Nu met debatterende theatermakers?!) 

El Yassin (VVD, reechts) en Van den Berghe (GroenLinks, Links)

Ondersteun deze auteur

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Er komt iets aan met Prinsjesdag. D66 en VVD, bij monde van respectievelijk Kamerleden Belhaj en El Yassin, deden op maandag 7 september tijdens een meeting op het Theaterfestival hun best de brenger van het goede nieuws te zijn, zonder te vertellen wat dat goede nieuws dan wel niet zou zijn. Iets met structurele verlichting voor de festivals en het Fonds Podiumkunsten, plus verlichting voor zelfstandige kunstenaars met bijvoorbeeld eigen vermogen in de vorm van een atelier aan huis?

Het zou zomaar kunnen. En het zal tegen een prijs komen. Wat die prijs zal zijn? Dat is nog onbekend, maar de VVD zal het laatste kroonjuweel van Mark Rutte, de korting op de kunstsubsidies, niet gratis weggeven. Het nieuwste argument: Aanzuigende Werking.

Kamp Moria

Avatar

Beste lezer!

Dankzij gulle donaties van lezers konden we tot nu toe verhalen zoals dit blijven brengen. Bepaal zelf wat dit verhaal van Wijbrand Schaap je waard is. Je donatie is zeer welkom! Zo blijven we bestaan.
Doneer hier

Waardeer dit verhaal!

Met een donatie laat je je waardering blijken voor het werk van deze auteur.
  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

VVD cultuurwoordvoerder Zohair El Yassini gebruikte het woord tijdens het debat, dat hopelijk later vandaag weer online terug te kijken is, toen het ging om het oplossen van de problemen bij het Fonds Podiumkunsten. Hij stelde dat het honoreren van alle aanvragen die goed genoeg bevonden waren, zou zorgen voor een ‘aanzuigende werking’. Dat is dus dezelfde werking die er volgens het Kabinet en een aantal andere partijen voor zorgt dat mensen uit gruwelijke oorlogen naar ons toe komen zodra je iets doet aan de verschrikkingen in Kamp Moria en mensen levend uit de Middellandse Zee probeert te vissen.

Meer subsidie zou in de ogen van de regering dus leiden tot meer kunstenaars en dat is volgens het Kabinet niet goed, want, daar komt-ie weer: zaaltjes in Den Haag met 15 man op de eerste rij. Rutte gebruikte dat in 2010 als argument voor de bezuinigingen. Dat op dit moment wegens Corona 15 man het maximum is voor veel zalen doet daar weinig aan af.

Jesse Klaver

Nu valt het om meerdere redenen wel mee met die aanzuigende werking. Je kunt nog zoveel belastingontwijking toestaan aan grote bedrijven, Unilever vlucht gillend het land uit als je de directeur een foto van Jesse Klaver laat zien. 

Wat er momenteel in de kunstsector aan de hand is, valt daar overigens wel mee te vergelijken. Ik doel hiermee op het ‘discours’ in de (podium)kunsten. Discours is hier het zelfgekozen eufemisme voor vaak oeverloze gesprekken over waar het met de kunst naartoe moet. Onder het motto ‘Wat Nu’ wijdde het opmerkelijk tussenkopjesloze theatervakblad Theatermaker daar een hele (papieren) editie aan. Op Het Theaterfestival werden enkele auteurs uit dat meest recente nummer naast elkaar op het podium gezet van de RaboZaal van ITA, om een antwoord te geven op die vraag.

Vrijdagdebat

Dat antwoord kwam natuurlijk niet. Wat wel kwam was een tamelijk ondraaglijke hoeveelheid normen en waarden waaraan je als podiumkunstenaar aan te voldoen hebt, wil je überhaupt door je collega’s, die meestal ook over de subsidietoewijzing gaan, geaccepteerd worden. Dat vrijdagdebat, dat ik gisteren in de herhaling zag, was een kwelling voor iedereen die is opgegroeid met het romantische idee dat kunstenaar zijn ook betekent dat je een beetje bohemien bent en juist een loopje neemt met de normen en waarden van je broodheren. Naïeve gedachte natuurlijk en logisch dat wangedrag en machtsmisbruik in de sector worden aangepakt, maar we raken onderweg ook iets kwijt.

Wat we – op zoek naar een safe space in de kunst – vooral kwijtraken is de aantrekkelijkheid van het kunstenaarsbestaan voor die mensen die we nu zo node missen op de podia, in de ateliers en op de tribunes: nieuwkomers en minderheden op zoek naar een respectabele plek in onze samenleving. Wie durft nog de oversteek te maken in het gammele bootje van een kunstopleiding, als aan de overkant een rol prikkeldraad wacht van regels van wat wel en niet kan of zou moeten mogen? Dat je eerst door twintig hoepels van subsidieregelingen moet springen om er vervolgens achter te komen dat je werk niet te veel mag afwijken van wat je publiek van collega’s in vooral Amsterdam als norm stelt? Dat we een systeem van wantrouwen hebben opgetuigd dat inmiddels ook is doorgedrongen tot het DNA van de sector?

Frisse lucht

Er is zo weinig subsidie, en de regels zijn zo absurd, dat inmiddels iedereen die in aanmerking wil komen voor een plekje elkaar de maat neemt. Meestal niet in het openbaar. Soms komt dat boven, op hoge toon tijdens zo’n debat op de vroege vrijdagochtend. Ik schrok ervan. Kijk zelf, misschien overdrijf ik, dan hoor ik dat graag van je.

Maar, beste meneer Yassin van de VVD: het valt dus wel mee met die aanzuigende werking van subsidie. Wat de samenleving nodig heeft is heel veel kunsten. Wat de kunsten vooral nodig hebben, is frisse lucht. En ruimte. Heel veel ruimte.

Mooie lokale cultuur in Noordwijk: Opera, Schilderen, Kunstklank en Zeep

Ondersteun deze auteur

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Politiek is de gemeente Noordwijk geen toonbeeld van beschaving, sportief – voetbal, surfen – gaat het gelukkig een stuk beter en qua cultuur biedt de kustgemeente een prachtig palet aan theater, muziek en beeldende kunst.

Zo genoten we afgelopen weekend, voor de 24e keer al weer, van Opera aan Zee. Een parel van een festival dat af en toe even aandacht kreeg in landelijke media, en waarschijnlijk volgend jaar extra in de bus zal blazen bij het zilveren jubileum.

Slimste mens

Steeds in het voor- en/of najaar vinden in tuinen van Noordwijkse villa’s opera-uitvoeringen plaats, zoals afgelopen dagen La Traviata en Don Pasquale en recitals van de Nederlands-Iraanse sopraan Lilian Farahani en Francis van Broekhuizen (eerder geboekt, inmiddels door De Slimste Mens een BN’er). Een leuk uitstapje dit jaar was een ‘Opera Revue met Willy & Johnny’, een uur lang repertoire van Willy Alberti en Johnny Jordaan van tenoren Jeroen de Vaal en Willem de Vries.

Peter Olsthoorn

Beste lezer!

Dankzij gulle donaties van lezers konden we tot nu toe verhalen zoals dit blijven brengen. Bepaal zelf wat dit verhaal van Peter Olsthoorn je waard is. Je donatie is zeer welkom! Zo blijven we bestaan.
Doneer hier

Waardeer dit verhaal!

Met een donatie laat je je waardering blijken voor het werk van deze auteur.
  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Zaterdag mocht ik hiervan genieten in de tuin van Landgoed Klein Leeuwenhorst waarvan de geschiedenis teruggaat tot in de 13e eeuw. Ruisende bomen, overvliegende gakkende ganzen en een publiek dat de gure wind te lijf ging met een wijnpicknick. Want het kon verkeren afgelopen kwart eeuw: dan weer lig je prinsheerlijk in het gras in het zonnetje, maar soms zit het even tegen. Waarbij zaterdag het prachtige slot van het drama van de ‘verboden’ liefde van Violetta (Selma Harkink) en Alfredo (Jan Willem Schaafsma) in La Traviata passend samenviel met de eerste regenbui.

Grachtenfestival

En, niet te vergeten, Opera aan Zee biedt jaarlijks jonge talenten de kans om met hun aria’s en duetten voor publiek op te treden. Dat alles onder de bezielende begeleiding van Jeroen Sarphatie (bekend van het Grachtenfestival 2019) , op de vleugel al vele jaren de drijvende muzikale kracht van Opera aan Zee. Onvermoeibaar heeft Jeroen vele van de fraaie rij artiesten van Opera Aan Zee begeleid.

Tuinen vormen een perfect decor in coronatijd, al stonden de stoelen voor de zekerheid 1,5 meter uit elkaar en was de avond binnen – bij Hotel Huis ter Duin – beperkt in bezoek. Maar massaal is Opera aan Zee nooit geworden, integendeel, het is even wonderlijk als prettig dat doorgaans slechts een paar honderd mensen deze voorstellingen bezoeken. Het is een elitair gebeuren, je ziet er vrijwel enkel welgestelde witte ouderen, maar godzijdank is er nog plaats voor deze biotoop. Qua ruimte iets te veel wellicht, aan de omvang van hun tuinen te zien. Maar die stellen ze maar mooi ter beschikking aan Opera aan Zee.

En echt voor iedereen, want dankzij giften en subsidie hoeft niemand voor de entreeprijs weg te blijven. Opera aan Zee was zelfs jarenlang extra gratis te bezoeken, met een vriendelijk verzoek om een gift; en ook nu nog houdt het organiserend paar Lenny Vulperhorst en Kunie Blom de prijzen zo laag dat iedereen met interesse in opera kan komen. Zeker in coronatijd blijkt hoe waardevol deze prachtige lokale traditie is.

Schilderen

De klapstoelen zijn nog niet opgeruimd en de vleugel opgehaald of ‘Lenny & Kunie’ geven Noordwijk en omgeving al het Schilderfestival van Noordwijk dat deze week voor de 23e keer plaatsgrijpt. Tientallen schilders uit binnen- en buitenland plaatsen hun ezel een week lang langs strand en duinen – wind en stuifzand dienende – en dorpsstraatjes en stellen hun werk direct tentoon; voorheen in een tent op het strand maar nu in Museum Noordwijk.

Zo’n festival geeft een dorp letterlijk en figuurlijk kleur. En ook hier: iedereen met een kleine spaarpot kan een tastbare herinnering aan de muur hangen. Ik deed het met een werk van een ‘artist in residence’, de schilder die in vroeger jaren Opera aan Zee al schilderend vastlegde.

Prachtig theater

En of dat nog niet genoeg is, kwam de maandenlange voorbereiding van theaterstuk ‘Wat zou jij doen?’ van Zeep aan Zee afgelopen week tot een apotheose: de 17-jarige Frederique wordt tijdens een bezoek aan het lokale Museum Engelandvaarders teruggeworpen van 2020 naar 1943, en komt midden in de oorlog terecht. En dan wordt de belangrijkste levensvraag niet of je je filmpje op Instagram of Tiktok zal posten, maar welke keuzes je maakt als jonge vrouw: lijdzaam toezien zoals de meeste Nederlanders (moesten) doen of zich in het labyrint van het verzet begeven met Nazi-blokkades en verraad. Welke keuzes maak je? Hoe moedig ben je dan?

Een prachtig theaterstuk in een combinatie van toneel, historisch filmmateriaal en livemuziek ontspon zich voor een – door corona in omvang beperkt – publiek in zes middag- en avondvoorstellingen, mede met bezoek aan het boeiende Museum Engelandvaarders – aan te bevelen voor scholieren. Drager van Zeep aan Zee is Martine Zeeman die met haar TheaterHuis een vijver aan talent kweekt van jongeren die meer dan eens op de hogere theaterpopleidingen terechtkomen

Wat rest van ‘Wat zou jij doen’ is de trailer, maar je mag hopen dat ook deze voorstelling buiten de grenzen van het dorp Noordwijk mag treden. Ook voor de welwillende sponsors die dit mogelijk maken zoals Vfonds, Fonds 1818, VSB Fonds, Gravin van Bylandtsichting,  en de lokale sponsors Baalbergen Fonds en MoBoFoundation (Hotels van Oranje).

Kunstklank

En dan hadden we het nog niet over de jaarlijkse voorstellingen in de open lucht, vaak op het strand, van de stichting Kunstklank in Noordwijk, zoals dit jaar Zomerreis 1.5 op het prachtige landgoed Calorama. Ook hier weer de combinatie van kunstzinnige creativiteit – onder leiding van de muzikaal en theatraal begaafde Herma van Piekeren, onvermoeibare inzet van vrijwilligers en welwillende sponsoren die tot een cultureel hoogtepunt leiden waar je weer een poos op kunt teren. Gewoon op je fietsje erheen, lekker buiten met vriendelijk publiek genieten van de inzet en pracht.

Waarmee eens te meer duidelijk wordt dat je het vliegtuig niet hoeft te nemen om geluk te ervaren. We kunnen nog zoveel en die prachtige, rare gemeente Noordwijk toont waartoe dat kan leiden…

‘Er was veel geweldig aan Joost, maar dit was hij óók.’ Arielle Veerman over haar roerige huwelijk met Joost Zwagerman

Arielle Veerman ©Michiel van Nieuwkerk

Ondersteun deze auteur

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Een ambitieuze jonge schrijver die uitgroeide tot Bekende Nederlander – het leven van Joost Zwagerman was onstuimig, net als zijn karakter. Dat zijn huwelijk na bijna na twintig jaar eindigde in een scheiding, kon hij niet verdragen. Een jaar later, op 8 september 2015, – vandaag precies vijf jaar geleden dus – maakte hij een einde aan zijn leven. In haar boek De langste adem kijkt zijn ex-vrouw Arielle Veerman terug. Van wrok blijkt geen sprake, wel van verdriet.

Waarom dit boek, waarom nu?

‘Als Joost nog had geleefd, had ik dit boek niet geschreven. Nog tot twee weken voor zijn dood – we waren toen al vier jaar uit elkaar en een jaar officieel gescheiden – ging hij met mij de strijd aan. Ik had leren leven met de beschuldigende blikken die me ten deel vielen door alle verhalen die hij over mij vertelde. Dan dénken ze dat maar – dat was mijn mantra geworden. Maar na zijn dood kon ik daar niet meer mee leven. Zoals Joost al schreef in zijn boek Door eigen hand maken zelfmoordenaars van de nabestaanden moordenaars. Bij de begrafenis voelde ik dat mensen dachten dat ik degene was die hem over de richel had geduwd. De begrafenis was ongemakkelijk; ik meende achterdocht en argwaan waar te nemen, niemand sprak mij of de kinderen aan en we moesten aanvankelijk ergens achterin zitten. En wat ik ingewikkeld vond: niemand had het tijdens de toespraken over Joosts moeilijke of sombere kanten, het was de ene loftuiting na de andere. Met dat eenzijdige beeld kon ik niet leven en daarom heb ik dit boek geschreven. Maar vooral wilde ik me verdiepen in wie ik was, wie Joost was, wie wij samen waren. En hoe dat is misgegaan, met uiteindelijk een dodelijke afloop. Het is, hoop ik, méér dan alleen ons verhaal. Het is ook een verhaal over ziekte, onmacht en onvermogen om in heel moeilijke omstandigheden juiste beslissingen te nemen.’

Jullie kenden elkaar dertig jaar en hadden bijna twintig jaar een relatie, die begon als een knipperlichtvriendschap op de middelbare school.

‘Dat klopt, in die tijd was het contrast groot. Joost was heel ambitieus en gedreven, hij wilde de wereld van zich laten horen. Ik was filosofischer en introverter van aard. Toen ik in Italië ging studeren en daar vervolgens bleef werken als kunstrestaurator, zagen we elkaar tien jaar niet – hij kwam één keer langs in Florence. In zijn debuutroman Gimmick! had hij me omgevormd tot een nogal hysterisch personage. Ik vond dat grappig, en het was een goed boek. Maar verder hield ik me niet zo met hem bezig. Nederland was op dat moment voor mij ver weg.’

A Quattro Mani

Beste lezer!

Dankzij gulle donaties van lezers konden we tot nu toe verhalen zoals dit blijven brengen. Bepaal zelf wat dit verhaal van A Quattro Mani je waard is. Je donatie is zeer welkom! Zo blijven we bestaan.
Doneer hier

Waardeer dit verhaal!

Met een donatie laat je je waardering blijken voor het werk van deze auteur.
  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Tot jullie in 1991 tijdens een kort bezoek aan Nederland verliefd op elkaar werden. Wat trok jou in hem aan?

‘De drammerige en onbeheerste Joost die ik kende van de middelbare school was uitgegroeid tot welbespraakte, knappe jongen. Rustig en zelfverzekerd. We konden met elkaar praten en veel met elkaar lachen, deelden dezelfde passies, zoals kunst en muziek. Hij vertelde me over de Nederlandse politiek en literatuur, we gingen veel uit – iets wat ik ook niet deed in Italië – en ik werd opgenomen in zijn warme vriendenkring, met schrijvers als Adri van der Heijden en zijn vrouw Mirjam Rotenstreich. De eerste tien jaar samen waren onze beste jaren. We kregen drie sterke, mooie kinderen. En daarmee begon onze relatie te veranderen.’

Ouderschap

Wat gebeurde er?

‘Pas tijdens het schrijven van mijn boek zag ik duidelijk hoe bedreigend het krijgen van kinderen voor Joost moet zijn geweest. We waren er zonder duidelijke afspraken in gestapt, dus toen onze oudste zoon werd geboren riep dat de vraag op: hoe verdelen we de zorg? Joost begon het gezin als een bedreiging voor zijn werk te ervaren, zei steeds vaker dat échte schrijvers geen kinderen hadden. ‘Zie jij schrijvers op het schoolplein?’ antwoordde hij als ik hem vroeg of hij onze zoon kon ophalen van school.

Arielle Veerman ©Michiel van Nieuwkerk

Ik had groot ontzag voor kunstenaars in het algemeen, en zeker voor Joost. Hij was een erudiete man. Ik had bewondering voor wat hij allemaal op papier zette en hoe hij tekeerging op zijn toetsenbord. Daarin wilde ik hem tot steun zijn. Dus al snel dacht ik: oké, die dagelijkse verzorging neem ik dan wel op me. Dat bracht mijn eigen leven in de knel, Joost vond dat ik niet moest werken. Maar naarmate het gezin zich uitbreidde – we kregen nog een zoon en een dochter – werd de druk op hem ook groter, omdat ons gezin grotendeels financieel van hem afhankelijk was. Joost was zich er sterk van bewust dat er maar een handjevol schrijvers van hun pen kon leven, en dat hij er een van was. De vraag of hem dat elk jaar opnieuw weer zou lukken, moet hem veel angst hebben aangejaagd.’

Roem

Gaandeweg lijkt hij zich steeds meer te vereenzelvigen met zijn succes. Werd roem voor Joost een doel op zich?

‘Ik denk dat Joost zijn ware zelf uit het oog verloor en zich begon te identificeren met zijn roem. Hij wilde die heel graag, maar wist zich er geen raad mee, terwijl veel in zijn leven daar om draaide. Joost werd steeds onbereikbaarder. Als ik iets met hem wilde bespreken over de zorg voor de kinderen, kreeg ik te horen: ‘Je bent nu eenmaal met een schrijver getrouwd, deal with it.’ Ook fysiek was hij nauwelijks aanwezig; hij zat veel op de werkkamer die hij had op een andere plek in de stad. Intussen werd hij steeds ontevredener. Ontevreden over het leven dat hij leidde, ontevreden over mij en mijn sociale leven. Dat leidde tot heftige woedeaanvallen. Rond 2006 begon onze relatie te verharden. De sfeer werd grimmig.’

Hoe ging jij daarmee om?

‘Ik vond dat moeilijk en ging steeds meer mijn eigen leven leiden. We werden twee gescheiden entiteiten, die elkaar van enige afstand bekeken. In therapie wilde hij niet; wat hem betreft lag de fout bij mij en moest ik me aanpassen. Hoewel hij zelf geregeld zei dat hij wilde scheiden, denk ik achteraf dat hij dat riep om mij in het gareel te krijgen. Hij had steeds meer moeite met mijn vriendschappen, hij wilde het liefst dat ik dag en nacht op de bank zat, klaar om te lezen wat hij had geschreven. Alles draaide om hem, mijn behoeftes telden niet meer. Het voelde alsof ik langzaam werd uitgegumd. Het waren eenzame en angstige jaren. Oók voor hem, denk ik.

Ik durfde niet voor mezelf op te komen, uit angst wat er zou gebeuren als ik bij hem weg zou gaan. Maar ook omdat ik dat van huis uit niet heb geleerd; als vrouw moest je je aanpassen. Dus ik liet het gebeuren, riep hem geen halt toe. Tot ik niet meer verder kon. Toch durfde ik pas daadwerkelijk de stap te zetten toen ik een andere man tegenkwam op wie ik verliefd werd. Dat gaf me het laatste zetje en in 2011 vertelde ik Joost dat ik wilde scheiden. Als ik iets zou kunnen terugdraaien, is dat het: was ik maar bij Joost weggegaan vóórdat ik Hugo tegenkwam, want dat heeft alles nog erger gemaakt. Zijn reactie was zó heftig dat ik begon te vermoeden dat er echt iets ernstigs met hem aan de hand was.’

Joost Zwagerman en Arielle Veerman ©archief Arielle Veermen

Waarom was hij zo gekrenkt?

‘Ik weet het natuurlijk niet zeker, maar ik vermoed dat hij het gevoel had dat zijn leven was mislukt; dat hij had gefaald. Het zat hem misschien dwars dat hij in status achteruit zou gaan en voortaan ‘een gescheiden man’ zou zijn. Dat ervoer hij als een blamage. En het feit dat de kinderen hoofdzakelijk bij mij zouden blijven wonen, deed hem natuurlijk ook verdriet. Als je Joost tegen je kreeg en hij je als een vijand ging beschouwen, had je echt een probleem. Dat is diverse vrienden en collega’s van hem overkomen, nu overkwam het mij. Hij zei dat ook letterlijk tegen me.’

Zijn woede groeide uit tot haat, kwaadsprekerij en stalking.

Ze knikt stil, zichtbaar geëmotioneerd. ‘Ja, dat was het allermoeilijkste. De rechtszaken over onze scheiding waren een gruwel, maar het ergste vond ik zijn mails, dag in dag uit, waarin hij mij beschuldigde van de meest verschrikkelijke dingen. Hij noemde mij egoïstisch en inhalig. Alles wat ik deed was verkeerd – álles. Ik heb ordners vol met zulke mails. En zo sprak hij ook over mij tegen anderen. Niemand nam meer contact met me op, dus zijn verhalen over mij werden niet gecontroleerd. Daar sta je machteloos tegenover. Bovendien heeft roem altijd gelijk. Want iemand die op televisie komt en zó welbespraakt is, zal toch geen leugens  verkondigen? Ik vind dat er eerlijkheid mag komen. Ik voel mededogen en empathie voor Joost, maar ik vind het ook heel erg dat hij onze kinderen – en zijn vierde kind bij zijn vriendin – écht heeft laten zitten. Er was veel geweldig aan Joost, maar dit was hij óók.’

Hoe heb je jezelf staande gehouden in die storm?

‘Hugo was er. Met hem heb ik alles kunnen bespreken, tot op de dag van vandaag – nog elke dag gaat het over Joost, nu weer vanwege mijn boek. Ook mijn familie en vrienden zijn om me heen gaan staan. Ik pakte mijn werk op en dat gaf me een gevoel van autonomie. Als ik weer eens door iemand werd genegeerd, trainde ik mezelf met die mantra: dan dénken mensen dat maar.’

Overwoekerd door klimop

Hoe is het om door sommigen te worden beschouwd als de vrouw die zijn zelfmoord heeft veroorzaakt?

‘Niemand heeft het letterlijk zo tegen me gezegd, maar soms voelde ik dat wel zo. Dat was vreselijk. Joost was ziek, al lang voordat hij depressief werd en voordat hij zijn leven beëindigde. Hij was zichzelf niet meer; alsof hij overwoekerd werd door klimop. Die klimop was zijn depressie, zijn haat en vooral zijn angsten, want ik denk dat Joost heel bang was. Hij was bijvoorbeeld bang voor faillissement en dacht dat we allemaal ten onder zouden gaan aan armoede. Dat alles heeft hij geprobeerd onder de pet te houden, en daar is hij goed in geslaagd. Door op het goede moment interviews te geven, wist hij de beeldvorming succesvol te beïnvloeden.’

Vergeving

Ben je bang voor wat jouw boek aan reacties teweeg gaat brengen?

‘Mensen die slecht over me denken, zullen dat waarschijnlijk blijven doen. Maar de mensen aan wie ik het tot nu toe heb laten lezen, vinden het een integer boek. Wat ik beweer kan feitelijk worden aangetoond. Ik doe niet aan moddergooien, ik heb dit boek niet geschreven uit wraakzucht. Maar die beschuldigende blikken naar mij gingen me te ver. Ik hoop wel dat ik ons verhaal naar een hoger plan heb kunnen tillen. Want het gaat niet alleen om Joost Zwagerman versus Arielle Veerman. Het gaat om het grotere verhaal. Een verhaal over hoe je grip verliest op het leven – iets wat iedereen kan overkomen. Over problematiek rondom psychische aandoeningen en hoe de omgeving daarmee omgaat. Over hoe je iemand kunt vergeven.’

Héb je hem vergeven?

‘Ja. Ik vond Joost op een gegeven moment een gigantisch probleem, maar ik ben hem gelukkig nooit gaan haten. Omdat ik zag dat er iets met hem aan de hand was en mededogen voor hem kon voelen. Ik denk dat het ’t eerlijkste is om te erkennen dat Joost, naast wie hij was als literator, als opiniemaker, als publicist, ook déze kant had. En hem desondanks te kunnen omarmen.’

Je boek heet De langste adem, een titel die is ontleend aan een mail aan een vriend waarin Joost zei dat hij jou kapot ging maken: ‘En je weet het, ik win altijd, want ik heb de langste adem’. Waarom heb je het boek zo genoemd?

‘Vanwege alles wat dit voor mij teweeg heeft gebracht: achterdocht, onzekerheid, het stigma dat hij ons, míj heeft opgedrukt, alsof ik medeplichtig ben aan zijn dood. Van dat stempel kom ik waarschijnlijk nooit meer af.’

Heeft hij inderdaad van jou gewonnen?

‘Dit is niet een verhaal van winnaars. Dit is het verhaal van alleen maar verliezers.’

De langste adem is verschenen bij uitgeverij Prometheus (€20)

Brandbrief van de festivals: ‘Het gaat mis met de podiumkunsten in Nederland

Urinoir met tribune op Noorderzon. Foto: Wijbrand Schaap

Ondersteun deze auteur

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Een brandbrief van de Verenigde Podiumkunstenfestivals. Een van de meer dan honderd lobby-organisaties in de kunsten, maar wel een heel belangrijke. Immers, de festivals zijn de plek waar publiek in de volle breedte kennis maakt met kunst en amusement in de volle breedte. Dat gebeurt nergens anders. En mooi: ze nemen het op voor alle podiumkunsten, want, zoals trouwe lezers van deze site weten, die zijn nogal het haasje, en worden met iedere halfslachtige redding nog meer het haasje.

Neem het laatste covid-pakket van 482 pus 218 miljoen. Iedereen blij mee, maar het is een tijdelijke oplossing die voor een aantal heel erg grote problemen geen enkele oplossing, eerder een verergering biedt. En dat geldt met name voor de festivals, waar Oerol bijna slachtoffer werd van koehandel, en sommige festivals nu ze uit het Fonds Podiumkunsten zijn gelicht, erop achteruit gaan. Er is bovendien een popfestival, Noorderslag, dat eigenlijk nu een aankoop van een museum is, want het wordt overeind gehouden door een greep in de kas van het aankoopfonds beeldende kunst.

Avatar

Beste lezer!

Dankzij gulle donaties van lezers konden we tot nu toe verhalen zoals dit blijven brengen. Bepaal zelf wat dit verhaal van Wijbrand Schaap je waard is. Je donatie is zeer welkom! Zo blijven we bestaan.
Doneer hier

Waardeer dit verhaal!

Met een donatie laat je je waardering blijken voor het werk van deze auteur.
  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

En dan hadden we nog al die makers die volgens alle deskundigen goed genoeg zijn, maar nu geen geld meer krijgen. De Verenigde Podiumkunstenfestivals vragen aandacht daarvoor van de Kamerleden, die de komende maanden moeten gaan sleutelen aan de cultuurbegroting. Er moet een oplossing komen voor structurele tekorten voordat de grote terugbetaalactie van alle covidsteun aanbreekt (ergens na de volgende verkiezingen).

Lees hier de brief: ze leggen het uitstekend uit:

Het gaat mis met de podiumkunsten, maar u kunt nog helpen!

Meerjarige investeringen van 19,5 miljoen nodig voor getroffen sector

De laatste uitslagen bij het Fonds Podiumkunsten voor de producenten, de halfslachtige toekenningen in de BIS voor de podiumkunstenfestivals én het grote drama van de coronacrisis schetsen een inktzwarte toekomst voor de podiumkunsten in Nederland: vooral in de regio’s die hele infrastructuren zien verdwijnen. Het is uiteraard geweldig dat er een tweede steunpakket is vrijgemaakt voor de kunsten. Met dat pakket is echter niet de structuur op de lange termijn gewaarborgd, zoals bij meerjarige regelingen wel het geval is.

Het gaat daarom mis met de podiumkunsten… maar u kunt de sector overeind houden met een essentiële verhoging van de meerjarige budgetten in BIS (festivals) en Fonds Podiumkunsten (producenten).

Er is meerjarig 19,5 miljoen nodig voor deze getroffen sector, met daarbij een focus op regionale spreiding. In dit bedrag zit 15,8 miljoen voor de producenten, 1,7 miljoen voor de reeds gehonoreerde podiumkunstenfestivals in de BIS en 2 miljoen voor nieuwe podiumkunstenfestivals in de BIS.

Wat is er nodig om de sector in leven te houden?

• De uitslagen bij het Fonds Podiumkunsten laten zien dat het een grote misvatting was om zoveel geld weg te halen bij het fonds. Om de podiumkunsten in de regio’s overeind te houden en om daarnaast ook de jongere gezelschappen (waarvan er veel onder de zaaglijn terecht zijn gekomen) een toekomst te geven, is het nodig dat de gehele lijst van goed beoordeelde gezelschappen bij het Fonds Podiumkunsten wordt gehonoreerd. Vooral in deze coronacrisis hebben gezelschappen simpelweg geen plan B. Voorkom enorme kapitaalvernietiging en honoreer al deze geweldige makers. Dat betreft een bedrag van 15,8 miljoen per jaar.
• In juni constateerde de Raad voor Cultuur dat er te weinig budget en te weinig plek is voor podiumkunstenfestivals binnen de landelijk basisinfrastructuur (BIS). Binnen de BIS werden 23 podiumkunstenfestivals positief beoordeeld, maar kregen slechts 8 een honorering. In het Tweede Kamer-debat over het advies benoemden ook vele partijen dit knelpunt.
De 8 gehonoreerde festivals moesten het ook nog eens doen met een flinke korting op de aangevraagde bedragen omdat het budget helemaal geen 8 festivals toestond. Hierdoor ontstaat de situatie dat een aantal festivals in de BIS nu minder budget heeft dan zij bij het Fonds Podiumkunsten zouden hebben gekregen. De BIS-festivals volledig honoreren kost ongeveer 1,7 miljoen per jaar.
De raad geeft daarnaast aan dat er eigenlijk minimaal ruimte moet zijn voor 15 festivals om de kwaliteit en pluriformiteit van het Nederlandse festivallandschap eer aan te doen en de spreiding over het land ook in de BIS te waarborgen. Wij delen die analyse van de raad en vragen u om toch nog in deze periode ruimte te maken voor meer festivals in de BIS. Voor een bedrag van nog eens 2 miljoen per jaar zou u een aantal festivals in diverse genres een plek kunnen geven in de BIS. Hiermee komt u nadrukkelijk ook tegemoet aan de vraag om meer aandacht voor de podiumkunsten in de regio, daar een groot aantal festivals ‘onder de zaaglijn’ afkomstig is van buiten de Randstad.
• Eurosonic Noorderslag zou dankzij een motie in de Tweede Kamer het 9e festival in de BIS zijn geweest ware het niet dat dit festival vanwege een formaliteit nu geen BIS-plek heeft gekregen, maar een andersoortige bijdrage van het ministerie van OCW. Wij vinden dit principieel een vreemde gang van zaken, omdat er formeel nog steeds geen popmuziek in de festivalregeling van de BIS zit ondanks de ambitie van zowel de raad voor cultuur, de minister zelf en u als kamer. U kunt dit festival als Tweede Kamer toch een BIS-status geven. Dat kost niets.
• Graag gaan wij snel met u, de fondsen en de Raad voor Cultuur in gesprek over hoe het huidige systeem eigenlijk niet meer werkt. Hoe gaan wij in de komende jaren een stelsel vormgeven dat wél duurzaam is en dat zowel het goede behoudt als het nieuwe omarmt? Kinderen die opgroeien buiten de randstad krijgen minder kansen, de ongelijkheid binnen de sector groeit, er komt steeds minder ruimte voor talent en innovatie, ZZP’ers verarmen in rap tempo. Dus NU geen verdere kaalslag maar een stevige basis en METEEN verder met het ontwerpen van een duurzaam cultuurlandschap waar alle inwoners van ons land baat bij hebben. Wij maken graag een kick-ass plan met u!

Voor nu vragen wij u om de podiumkunsten in Nederland van de ondergang te redden met een meerjarige structurele investering van in totaal 19,5 miljoen per jaar voor producenten en podiumkunstenfestivals. Wellicht kunnen die structurele investeringen en het steunfonds ook worden gecombineerd om in elk geval in de komende vier jaren deze sector in leven te houden.

Met dank voor uw aandacht!

———–
Namens meer dan 50 podiumkunstenfestivals overal in Nederland,

Mark Hospers – coördinator De Verenigde Podiumkunstenfestivals

podiumkunstenfestivals@gmail.com
https://podiumkunstenfestivals.com/

Nederlandse focus op November Music 2020: Start kaartverkoop donderdag 10 september

Nederland, IJMUIDEN, 16 SEPTEMBER 2019 IKARAI, KAFKA ON THE BEACH

Foto: Merlijn Doomernik
 Alle rechten voorbehouden / All rights reserved

Ondersteun deze auteur

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Met een focus op de Nederlandse muziekscene laat November Music tijdens deze 28ste festivaleditie veel nieuw werk van eigen bodem horen. Daarnaast zijn er diverse concerten met hoofdrollen voor gerenommeerde buitenlandse namen. November Music 2020 vindt plaats van 6 t/m 15 november op diverse locaties in ’s-Hertogenbosch met ruim 80 verschillende concerten en 45 wereldpremières.

November Music geeft dit jaar 10 opdrachten aan Nederlandse en 2 aan buitenlandse componisten, waaronder een koorwerk voor de Finse componiste Kaija Saariaho. Traditioneel opent November Music met het Bosch Requiem op vrijdag 6 november dat dit jaar natuurlijk een extra lading krijgt. De Koreaans-Nederlandse componiste Seung-Won Oh laat zich inspireren door het dodenritueel YeonDo dat Koreaanse begrafenistradities verbindt met het katholieke geloof. Na Kate Moore en Calliope Tsoupaki is zij de derde vrouwelijke componist van het Bosch Requiem op rij.

Nationaal & internationaal

November Music wil dit jaar meer dan ooit de Nederlandse muziekscene een podium bieden. Met ensembles als Asko|Schőnberg, Ragazze Quartet, Cello Octet, Cappella Amsterdam, SDH, Amsterdam Sinfonietta, Fuse en solisten als Dominique Vleeshouwers, Diamanda Dramm, Hannes Minnaar, Tomoko Mukaiyama, Harmen Fraanje, Kika Sprangers en Joe Puglia kan het publiek genieten van topkwaliteit van eigen bodem.

Wederom ontvangt November Music een van de internationale topensembles voor nieuwe muziek. Musikfabrik uit Kőln brengt in grote bezetting twee wereldpremières van Enno Poppe en een November Music opdrachtwerk van Richard Rijnvos. Andere internationale artiesten met wereldfaam zijn trompettist Dave Douglas met een nieuw project (enig concert in Nederland) en rising star gitarist Julian Lage met zijn trio. Maar het meest in het oog springende concert is ongetwijfeld dat van pianist Brad Mehldau die in de prachtige ambiance en akoestiek van het Jheronimus Bosch Art Center twee lange soloconcerten van 1,5 uur geeft.

Festivalcomponist Kaija Saariaho

De wereldberoemde Finse componiste Kaija Saariaho is dit jaar festivalcomponist. Naast het nieuwe opdrachtwerk – een samenwerking met de Donaueschinger Musiktage in Duitsland – is op vrijdag 13 en zaterdag 14 november een groot aantal werken van haar te horen uitgevoerd door specialisten als het New European Ensemble, strijkkwartet Meta4 en kantale-speelster Eija Kankaanranta. New European Ensemble is dit jaar ensemble-in-residence met een drietal gevarieerde programma’s waaronder een optreden met schrijver P.F. Thomése en muziek van componist Martijn Padding.

Vrouwelijke stemmen

Voor de eerste maal is er op het festival meer werk van vrouwelijke dan mannelijke makers te horen. Ook het aandeel vrouwelijke uitvoerders is groter dan andere jaren. November Music streeft naar meer diversiteit binnen de nieuwe muziek waaronder een gelijke verhouding man-vrouw zoals afgesproken in het Keychange programma.

De vrouwelijke stem neemt dit jaar een bijzondere plaats in op het festival. De Britse sopraan en artist-in-residence Juliet Fraser laat in een drietal concerten zien en horen hoe virtuoos, maar tegelijk ook hoe menselijk en down-to-earth nieuwe muziek kan zijn. Andere unieke stemmen zijn Sarah Maria Sun, Maarja Nuut, Aino Peltomaa, Rima Khcheich, Naomi Beeldens en uit Nederland Claron McFadden, Eefje de Visser, Helena Rasker en jonge talenten als Pitou, Sanne Rambags en Rianne Wilbers.

Goed om te weten Goed om te weten
November Music 2020 vindt plaats van vrijdag 6 t/m zondag 15 november. De kaartverkoop start begin september. Kijk voor meer informatie op www.novembermusic.net
Over November Music
November Music is het festival voor alle avontuurlijke muziekliefhebbers. Ieder jaar brengt het de meest eigenzinnige en vooruitstrevende makers en muzikanten uit de hele wereld samen. Niet met de stroom mee of ertegenin, maar met nieuwe, eigen stromen. Juist door al die verschillende geluiden een plek te geven laat November Music een persoonlijk en eigen verhaal horen, net zoals de makers dat zelf doen.

Ervaar modern gecomponeerde muziek, jazz, wereldmuziek, muziektheater, installaties en genres die je zelf niet voor mogelijk hield. November Music creëert ontmoetingen en daagt makers uit in het diepe te springen.Het festival geeft ruimte aan grote namen, maar ook aan de kleinste proefjes. Verwacht het onverwachte.

Per 2021 maakt November Music onderdeel uit van de landelijke culturele basisinfrastructuur, de zogenaamde BIS.

Milo Rau bij opening Theaterfestival: ‘Misschien moeten we wat minder leveren en wat meer luisteren.’

Lester Arias (Screenshot livestream)

Ondersteun deze auteur

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Kunst is veel. Kan ook veel, maar voor het oplossen van de grote problemen in de wereld heb je meer nodig dan het diploma van een kunstopleiding. Als je dus de vraag stelt: ‘waarom theater?’, zoals Milo Rau deed bij de opening van Het Theaterfestival in de Amsterdamse Stadsschouwburg, voor vrienden ITA, zal het antwoord dus niet zijn: ‘Om de grote problemen van de wereld op te lossen.’

Dat antwoord kwam dan ook niet, en gelukkig is Milo Rau, momenteel de leider van van NTGent, daar ook niet naar op zoek. Hij is de man van het vragen stellen, en tegelijkertijd is hij in zijn werk ook altijd op zoek naar het grensgebied tussen fictie en werkelijkheid.

Documentaire

Avatar

Beste lezer!

Dankzij gulle donaties van lezers konden we tot nu toe verhalen zoals dit blijven brengen. Bepaal zelf wat dit verhaal van Wijbrand Schaap je waard is. Je donatie is zeer welkom! Zo blijven we bestaan.
Doneer hier

Waardeer dit verhaal!

Met een donatie laat je je waardering blijken voor het werk van deze auteur.
  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Ik heb dat van horen zeggen, want ik zag nog nooit werk van hem live. Wel zag ik gisteren, en ik raad je aan dat ook te gaan doen, een documentaire over een project dat hij met acteurs van NTGent en lokale artiesten in Mosul (Irak) maakte.

Rau begon zijn werk in Gent met een manifest, waarin onder andere ook stond dat er minstens één productie per jaar ‘in oorlogsgebied’ gemaakt moest worden. Vooralsnog moet je daar dus ver voor reizen, en de tocht naar het door decennia van oorlogen verwoeste Mosul past daar dus precies in. Met de acteurs van NTGent en een tiental lokale studenten en muzikanten stond de Oresteia op het programma. Een 2500 jaar oude Griekse tekst over de gevolgen van een oorlog.

Gruweldaden

Het levert een bizarre botsing op. Dat de oudgriekse teksten en thema’s nog niets aan actualiteit hebben ingeboet is op zich geen nieuws. Het feit dat ze al 2500 jaar worden gespeeld bewijst genoeg. Dat de teksten en de acteurs uit het comfort van de Europese schouwburg gehaald worden en de confrontatie aangaan met het geweld waarin generaties Irakezen en Koerden zijn opgegroeid, is wel nieuws, natuurlijk.

De ontmoeting tussen kunstenaars en realiteit, althans zoals die is vastgelegd in de documentaire, is bijzonder ongemakkelijk. Rau wil de beelden van IS-executies verwerken in zijn enscenering, en die beelden opnemen en repeteren in het decor van de originele gruweldasden. Ook nagespeeld niet voor tere zielen. De lokale studenten die het moeten uitvoeren reageren er echter buitengewoon giechelig op. De slappe lach verbaast de Europese makers. En dat verbaast mij dan weer een beetje: waarom zou je daar, zo kort op de daad, tussen de onbegraven lijken, theater van willen maken, en voor wie?

Staat van het Theater

Dingen hebben tijd en afstand nodig om een verhaal te worden. Goed dus dat Rau in zijn ‘Staat van het Theater, de traditionele opening van het theaterseizoen, niet zelf het woord nam, maar dat uit handen gaf aan mensen die nu midden in de verwarrende tijd van bezuiniging, coronasteun en politieke onrust staan. Omdat de honderd internationale makers  die hij voor een boek onder de titel ‘Why Theatre?’ om een bijdrage vroeg, wegens de pandemie niet konden komen, waren zes Nederlandse makers uitgenodigd.

De zes sprekers kwamen niet echt met een antwoord op de vraag, maar gaven elk op hun eigen manier een manifest van hun drijfveren. Het ging van fijn opwekkend door scheidend Bijlmerparktheaterdirecteur Ernestine Comvalius, via wollig wetenschappelijk door Lara Staal naar zoekend poëtisch door Jan Joris Lamers. Het bevatte allemaal weinig nieuwe inzichten. Kennelijk was iedereen de afgelopen tijd te veel bezig geweest met lobbyisten en subsidiecommissies, om nog bezig te zijn met iets buiten de gesubsidieerde theaterbubbel.

Verfrissend

Verfrissend was wel de bijdrage van Lester Arias, die sprak zonder angst om zijn broodheren tegen zich in het harnas te jagen. Hij vond iedereen vooral ingedut en niet bezig met de buitenwereld, en ondersteunde dat door te stellen dat hij meer Instagramfollowers had dan iedereen in de zaal bij elkaar. Dat zal natuurlijk best kunnen kloppen, maar hij liep wel tegen het probleem aan dat al die Instagramfollowers niet altijd een kaartje kopen voor zijn voorstellingen. Daarvoor is hij dan weer afhankelijk van het Nederlandse theatercircuit en de bijbehorende bureaucratie, waar hij zo’n hekel aan heeft.

Na deze zes speeches beloofde Milo Rau dus een pas op de plaats. ‘Misschien moeten we wat minder leveren en wat meer luisteren’, zei hij in iets wat op een pleidooi leek om van de Coronatoestand gebruik te maken om even rust te nemen en na te denken over een nieuwe toekomst. Even niet doorjakkeren op de oude voet.

Goed idee van Milo Rau.

Goed om te weten Goed om te weten

Bekijk het online programma op https://online.tf.nl/catalog

 

Livestream : Creatieve colleges door Eat Designer Marije Vogelzang

Eat designer Marije Vogelzang. Foto: Charlotte Schreiber

Ondersteun deze auteur

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Maas theater en dans presenteert van zaterdag 5 september tot en met vrijdag 16 oktober 2020 elke week een creatief college van 60 minuten door eat designer Marije Vogelzang in het kader van zomervoorstelling De wilde keuken. Het doel van Vogelzang is om met de colleges de bezoekers en kijkers te inspireren hun relatie met eten te verbeteren. Alle colleges kunnen worden gevolgd via een interactieve livestream op de website van Maas (maastd.nl/stream). Deze livestream is voor iedereen gratis te bezoeken dankzij een bijdrage van het Prins Bernhard Cultuurfonds.

Creatieve Colleges over eten

Met de reeks creatieve colleges geeft eat designer Marije Vogelzang je een ander perspectief op dat wat je iedere dag in je mond steekt. Bijvoorbeeld een appel. Als je een hap van een appel neemt, sta je dan wel eens stil bij het gewicht van de appel in je hand, de temperatuur, of hij bespoten is? Waar komt die appel eigenlijk vandaan? Hoeveel bijen heb je nodig om een hele appelboom te bevruchten? Kun je appelbloesem eigenlijk ook eten en wat gebeurt er als je de appelpitjes opeet? Waarom kun je in Japan appels kopen van wel €300? Op al deze vragen geeft Marije Vogelzang geen antwoord, maar de vragen geven wel aanleiding tot verhalen, ideeën en inspiratie om het eten wat je dagelijks eet eens heel anders te ervaren.

Ieder college heeft daarbij een eigen thema als vertrekpunt:

  • za 5 sep 2020 / 20:30 uur – Thema: Fabriek
  • za 12 sep 2020 / 20:30 uur – Thema: In je hoofd
  • za 19 sep 2020 / 20:30 uur – Thema: Natuur
  • za 26 sep 2020 / 20:30 uur – Thema: Poep
  • za 3 okt 2020 / 20:30 uur – Thema: Neuken
  • vr 9 okt 2020 / aanvang n.t.b. – Thema: Dieren
  • vr 16 okt 2020 / aanvang n.t.b. – Thema: Toekomst

In juli tijdens de eerste editie kwam het thema zintuigen aan bod. Klik hier voor een compilatie. Via de reageerknop op de website kunnen kijkers tijdens het college ook live reageren en vragen stellen aan Vogelzang (www.maastd.nl/stream).

Eat Designer Marije Vogelzang

Marije Vogelzang studeerde in 2000 af aan de Design Academy Eindhoven (DAE) en heeft sindsdien een succesvolle internationale carrière als eat designer. Sinds 2014 is ze hoofd van de Food Non Food afdeling aan de DAE. Marije laat zich inspireren door de herkomst van ons eten, bereiding, etiquette, geschiedenis en eetcultuur. Het doel van Vogelzang is om via design onze relatie met eten te verbeteren.

De wilde keuken: alles wat je aandacht geeft, groeit.

De creatieve colleges worden gegeven in het kader van De wilde keuken. In theatrale rondreis De wilde keuken vieren we de veelheid van mogelijkheden die we om ons heen hebben. We draaien alle aannames over wat gezond, gezellig en lekker is om en om. We gaan vertragen, andere ogen opzetten, guerilla gardening onderzoeken, afscheid nemen van frisse varkentjesworst en een totaal nieuw plan maken voor het eten van de toekomst.

Goed om te weten Goed om te weten
De bijna 50 voorstellingen van De wilde keuken in Rotterdam zijn allemaal uitverkocht. Voor de
voorstellingen in Amsterdam van 2 – 4 oktober zijn er nog kaartjes (www.krakeling.nl).

‘Afzender Boulevard’: Intiem en groots. Een geslaagde oefening in naderbij komen.

Benjamin Verdonck. Foto Jean Philipse

Ondersteun deze auteur

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Onder de noemer ‘Afzender Boulevard’ tekende de organisatie van Theaterfestival Boulevard voor zes weken live ontmoetingen in ’s-Hertogenbosch. Meer dan 40 verschillende projecten leverden een bijzondere variëteit aan voorstellingen, performances en installaties. Vanuit het thema ‘Nader de ander’ ging Boulevard meer dan ooit het gesprek aan met makers en publiek, wat leidde tot een intense dialoog mét resultaat.

Afzender Boulevard bracht nieuw werk als Spectrum van Schweigman&, Happyclappy van Theater Artemis, My shadow used to have a density van Francesca Lazzeri, Het Pentaccordeon van Studio ORKA en Applaus van Circus Ronaldo. De reprise van U bevindt zich hier van Studio Dries Verhoeven leek voor dit moment gemaakt, evenals de wandeling In order of disappearance van Bart van de Woestijne.

In het eigen openluchttheater op De Citadel waren er zes weken lang voorstellingen en concerten van onder meer Anoek Nuyens, De Indië Monologen, Boi Akih, Sven Ratzke, Karin Bloemen en Meral Polat.

Lijn73

Aan tien makers (Alexandra Broeder, Benjamin Verdonck, Building Conversation, Corpo Máquina, Katja Heitmann, Minou Bosua, Oscar Kocken & Patrick Nederkoorn, Shailesh Bahoran, The100Hands, Theater Artemis) werd de open vraag gesteld: “Wat zijn je dromen? Hoe zou je die nu willen delen met de stad?” En de bewoners van de stad werden op hun beurt meegenomen in een artistiek proces. De klassieke driehoek van maker, festival en publiek werd stevig opgeschud: alle betrokken partijen werden deelnemers in een zoektocht naar een gezamenlijke urgentie.

De projecten van Lijn73 gingen letterlijk de stad in; theater- en dansmakers op zoek naar de betekenis van samenzijn, nabij zijn. Het intiemste en grootste theater ontstond in de basisafspraak: Ik word gezien omdat jij kijkt. Zo kriskraste de Vlaamse theatermaker Benjamin Verdonck per fiets door de stad met de vraag zijn zelfgebouwde theatertjes te mogen tonen, reisden Oscar Kocken en Patrick Nederkoorn met hun Zomaargasten op uitnodiging langs sportclubs, jeugdcentra, vrijwilligersorganisaties en wijkverenigingen en maakte Theater Artemis een choreografie met winkelend publiek bij supermarkten door de hele gemeente.

Er was ook verstild werk, zoals de serene installatie over aanraking Washing Hands van Building Conversation en het huisje van het ‘Schapenkind’ dat Alexandra Broeder realiseerde vanuit haar ervaringen met jongeren in een GGZ instelling. Choreograaf Shailesh Bahoran tekende voor documentair dansproject Traces over de wortels van Bosschenaren Arjuna Vermeulen en Jeffrey Hoofs.

En méér

Naast de vele live ontmoetingen, werd er ook online werk gepresenteerd. Twee podcastseries zijn nog te luisteren, waaronder De Voorleessessies met Indische en Molukse verhalen onder redactie van Romy Roelofsen. Boulevard realiseerde een televisie-uitzending rond de Herdenking van 15 augustus 1945 (de capitulatie van Japan in Nederlands-Indië) met medewerking van onder meer Ellen Deckwitz en Lara Nuberg, die uitgezonden werd bij Omroep Brabant. En in het eigen hagelnieuwe online magazine BLVRD Vandaag werkten filmmakers, columnisten en fotografen aan een weergave die verder ging dan verslaglegging. Ook internationale samenwerkingen kregen een online dimensie met de workshopserie Anatomy of Togetherness en het webinar rondom innovatieve projecten dat Boulevard met het festival van Bassano del Grappa organiseerde.

Met resultaat

Dankzij de bijdrage van trouwe subsidiënten, fondsen en vrienden konden honderden artiesten en zzp’ers aan het werk om theater, dans, muziek te brengen voor een breed publiek. Het Bossche publiek bleek gelukkig ook deze zomer gulzig. Boulevard ontving ruim 15.000 bezoekers bij voorstellingen, installaties en pop-up projecten, die plaats konden vinden door de ruimte die De Bossche Zomer bood. De ruim 500 voorstellingen met kaartverkoop of aanmeldingsplicht waren grotendeels uitverkocht. Daarnaast zagen mensen pop-up theater in hun eigen buurt, in parken en op terrassen of ze bezochten het gratis concert van één mijl van Strijbos&VanRijswijk. Nog eens duizenden mensen bezochten culturele activiteiten online.

ik laat het zo

Ondersteun deze auteur

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Als kind speelde ik jarenlang matig piano op een grote, afgeragde Kaps uit Dresden. Het instrument ontviel me toen ik ging studeren, want het bleek onmogelijk om het ding in mijn eerste zelfstandige woning, een van de HAT-eenheden in het pand Boekhoven aan de Breedstraat, de trap op te krijgen.

Ingmar Heytze

Beste lezer!

Dankzij gulle donaties van lezers konden we tot nu toe verhalen zoals dit blijven brengen. Bepaal zelf wat dit verhaal van Ingmar Heytze je waard is. Je donatie is zeer welkom! Zo blijven we bestaan.
Doneer hier

Waardeer dit verhaal!

Met een donatie laat je je waardering blijken voor het werk van deze auteur.
  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

De piano werd verkocht aan de moeder van een ex-vriendin. Af en toe liep ik daar nog wel eens binnen om te kijken hoe het met mijn oude piano ging, maar uiteindelijk verhuisde iedereen overal heen en de piano schoof verder bij me vandaan door de tijd naar plaatsen waar ik geen vermoeden van heb.

Er is een gedicht van K. Schippers dat gaat over het kwijtraken van dingen. Het begint als volgt:

Je hebt iets uitgeleend, je wilt het terug,
een boek of zijn het bamzaaistokjes, je
krijgt ze niet en je denkt: ik laat het zo.

In het gedicht worden de dingen gevolgd en concludeert de dichter van alles over dingen en afstand, onder meer dat de afstand tot je spullen ook iets waard is, dat er een evenwicht kan ontstaan tussen wat je verloor en het niet meer in huis hebben ervan. Troost is een groot woord bij poëzie, maar het gedicht is heel goed toepasbaar op de verdwenen Kaps. Het eindigt zo:

… Zo slinkt je eigendom over zeeën en
bergen, je leent uit, je verliest, je kunt
niets meer aanraken en je laat het zo. Het is
al verzameld op de wereld en waarom die
terloopse verte nog in een huis laten krimpen.

Deze zomer schreef ik een stuk over gitaren voor NRC, waarin de piano terloops ter sprake komt. ik ontving twee mailberichten: een van iemand in Utrecht Oost, die een Kaps had staan die in dezelfde tijd en onder vergelijkbare omstandigheden via via in haar bezit was gekomen. Het is een merk dat je zelden tegenkomt. Ze trok de voor de hand liggende conclusie: dat moet hem dan wel zijn. Op de foto die ze meestuurde, herkende ik mijn piano in alle details. Op één belangrijk punt na: deze was zwart en niet bij de poten aangevreten door onze hond.

Het andere bericht kwam van de ex-vriendin. Mijn instrument, dat niets bespaard blijft in dit leven, doet na een aantal verhuizingen nog altijd dienst in het zaaltje van de Carnavalsvereniging van Geleen. Daarmee is de afstand weer duidelijk, tot op de kilometer. Ik kan daar heen gaan en vragen of ik mag spelen. Ik kan dat niet doen en daar een gedicht over schrijven. Of het laten. Het wordt hoe dan ook een kwestie van bedwingen.

Steunregelingen auteurs: loket geopend

Ondersteun deze auteur

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Schrijvers en vertalers die geraakt zijn door de coronacrisis kunnen nu een beroep doen op drie steunregelingen die speciaal voor hen zijn ingericht. Ze kunnen maximaal 5000 euro aanvragen voor een projectsubsidie of inkomenssteun. De eerste indieningstermijn sluit op 30 september 2020. Lidmaatschap van de Auteursbond of aansluiting bij Lira is niet verplicht.

Maria Vlaar, voorzitter Auteursbond: “De coronacrisis heeft ingrijpende gevolgen voor de beroepspraktijk van zelfstandig werkende schrijvers en vertalers. Publicaties worden uitgesteld, toneelstukken geannuleerd, filmopnames in de ijskast gezet. Met de nieuwe regelingen kunnen we ze helpen om hun beroepspraktijk voort te zetten en hun creatieve ideeën te blijven uitvoeren. Naar verwachting kunnen in totaal ca. 200 – 250 schrijvers en vertalers een beroep op de regelingen doen. De Auteursbond is blij en trots hen voor zover mogelijk door deze crisis heen te kunnen helpen.”

Het gaat om de volgende regelingen:

  • Startgeldregeling scenario: voor zelfstandig werkende scenarioschrijvers die een financiële bijdrage nodig hebben voor de allereerste ontwikkelingsfase van een nieuw scenario voor een film, singleplay of televisieserie.
  • Regeling nieuwe projecten en werkbeurzen auteurs: voor schrijvers en vertalers die een financiële bijdrage nodig hebben om een tekst te schrijven of te vertalen, of voor een activiteit in het kader van hun professionele ontwikkeling. In aanmerking komen zelfstandig werkende makers van teksten in de meest ruime zin van het woord, zoals schrijvers en vertalers van boeken, dichters, columnisten, essayisten, kinder- en jeugdboekenschrijvers, misdaadschrijvers, schrijvers en vertalers van toneelstukken, non-fictie auteurs, ondertitelaars en andere makers van teksten.
  • Compensatieregeling auteurs: voor schrijvers en vertalers die moeite hebben om hun beroepspraktijk voort te zetten omdat ze door de coronacrisis inkomen zijn misgelopen uit hun zelfstandige schrijfwerkzaamheden.

Drie aanvraagrondes

De regelingen worden uitgevoerd door de Auteursbond, maar ze staan open voor alle zelfstandig werkende schrijvers en vertalers. Lidmaatschap van de Auteursbond of aansluiting bij de Lira (de collectieve beheerorganisatie die auteursrechten int en uitkeert) is niet verplicht. Het budget wordt gelijkelijk verdeeld en in drie aanvraagrondes ter beschikking gesteld.

  • Aanvraagronde 1: 1 september 2020 – 30 september 2020
  • Aanvraagronde 2: 1 januari 2021- 31 januari 2021
  • Aanvraagronde 3: 1 april 2020 – 30 april 2021

Zelfstandig werkende journalisten kunnen vanaf vandaag een beroep doen op de Regeling Steunfonds freelance journalisten. Ze kunnen een financiële bijdrage van maximaal 2.500 euro aanvragen voor een geschreven journalistieke productie. Deze regeling wordt uitgevoerd door stichting Matchingfonds De Coöperatie.

Waar komt het geld vandaan?

De regelingen maken deel uit van het Steunfonds Rechtensector, dat is opgericht om zelfstandige makers de gevolgen van de coronacrisis te helpen opvangen. Het Steunfonds Rechtensector is mogelijk gemaakt door een bijdrage van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en de collectieve beheerorganisaties die auteursrechten innen en aan makers uitbetalen. De steunregelingen voor schrijvers en vertalers zijn mogelijk gemaakt door een bijdrage van Lira.

Hoe aanvragen?

Op de website van de Auteursbond vind je alle informatie die je nodig hebt over de verschillende regelingen.

Charlotte Köhler Prijs 2020 voor Manon Uphoff

Foto Manon Uphoff: Céline Simons

Ondersteun deze auteur

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

De Charlotte Köhler Prijs, een driejaarlijkse prijs voor schrijvers van literair werk, is dit jaar toegekend aan Manon Uphoff (1962). Uphoff ontvangt de prijs van 15.000 euro voor haar gehele oeuvre en in het bijzonder voor de in de werkelijkheid gewortelde roman Vallen is als vliegen (2019).

De jury bestond uit literatuurwetenschapper Sander Bax, literair recensent bij NRC Handelsblad Thomas de Veen en Mensje van Keulen, winnaar van de Charlotte Köhler Prijs in 2011.

Rijk en eigenzinnig oeuvre

De jury kent de prijs aan Manon Uphoff toe naar aanleiding van haar roman Vallen is als vliegen. Thomas de Veen: “Uphoff is de auteur van een rijk en eigenzinnig literair oeuvre, culminerend in haar meest recente roman, waarin ze haar volle literaire vermogens benut om op ongeëvenaarde wijze terrein te veroveren binnen de literatuur voor een verhaal van een diepe, duistere en vormende ervaring met misbruik. Vallen is als vliegen is niet alleen een buitengewone roman, maar maakt ook de samenhang duidelijk van Uphoffs gehele oeuvre, van romans waarin autobiografisch familiezeer en het verlangen naar ontsnapping altijd al grote thema’s waren, van novellen die ongehoorde stemmen deed klinken, van korte verhalen die een verontrustende agressie en absurdisme ademden: telkens cirkelde de auteur om een zwart gat, waar ze uiteindelijk in gedoken is – en glorieus uit is opgestegen.”

De Charlotte Köhler Prijs

Foto jury: Inigo Garayo. Vlnr: Sander Bax, Thomas de Veen, Mensje van Keulen

De Charlotte Köhler Prijs en het Stipendium  worden sinds 1988 uitgereikt. Voor de prijs komt elke drie jaar een ander genre in aanmerking: proza, poëzie, toneel. Het bekroonde werk moet in de drie jaar voorafgaand aan het uitreikingsjaar in boekvorm zijn gepubliceerd. Voor toneelwerk geldt dat de premièredatum in de drie jaar voorafgaand aan het jaar van uitreiking ligt. De toekenning geschiedt door het bestuur van de Stichting Auteursprijzen. De Stichting wordt beheerd door de Auteursbond.

Eerdere winnaars:

Alfred Schaffer (poëzie), Ad de Bont (toneel), Mensje van Keulen (proza), Jean Pierre Rawie (poëzie), Rob de Graaf (toneel), Willem G. van Maanen (roman), H.H. ter Balkt (poëzie), Judith Herzberg (toneel).

De driekwart lege zaal geeft meer intimiteit dan een volle zaal. HNT speelt altijd; verwarmend en verwarrend

Romana Vrede, Foto: Bas de Brouwer
Romana Vrede, Foto: Bas de Brouwer

Ondersteun deze auteur

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Een weekend vol korte, sprankelende toneelstukken in de Haagse Schouwburg; heen en weer geslingerd worden tussen een warm bad van waardering ‘dat je er bent’ en de zinloosheid van datzelfde bestaan.

Ongemakkelijk, irritant, vervelend, drakerig, uitdagend, etterend; de monoloog ‘Tom Pain (op niets gebaseerd)’ die Bram Coopmans van Het Nationale Theater een uur lang opvoert, laat je bepaald met een onprettig gevoel de zaal verlaten. Het wil maar niet harmonieus worden, blijft aldoor schuren.

Machteloos publiek

Peter Olsthoorn

Beste lezer!

Dankzij gulle donaties van lezers konden we tot nu toe verhalen zoals dit blijven brengen. Bepaal zelf wat dit verhaal van Peter Olsthoorn je waard is. Je donatie is zeer welkom! Zo blijven we bestaan.
Doneer hier

Waardeer dit verhaal!

Met een donatie laat je je waardering blijken voor het werk van deze auteur.
  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Waar gaat dit over, waar moet dit relaas heen van het leven een jongen die zijn hond verliest, door een zwerm bijen wordt gestoken en geen relatie met een vrouw kan onderhouden? Samenhang is ver te zoeken, het is niet eens een verhaal, gebrabbel van flarden van herinneringen afgewisseld met plagerige opmerkingen richting publiek. Zelfs de toeschouwer uit de zaal die aan het eind instemt om op het podium in een stoel plaats te nemen, wordt louter gebruikt, geminacht.

Daar staat de toneelspeler te sarren, hier zitten wij, machteloos publiek, en ik wil hem toeroepen: wat wil je nou eigenlijk? Komt er nog iets? De New Yorkse toneelschrijver Will Eno schreef met Thom Pain een grimmig verhaal, dat pijn doet. Ook al besef je dat het leven een zinloos als kwetsbaar is, de worsteling om er toch nog wat van te maken wordt rauw ingepeperd. Dat doet Bram Coopmans, helaas, heel goed onder regie van Eric de Vroedt.

Perfecte bewindsman

De monoloog T(h)om Pain was het laatste deel van de zaterdagavond van een toneelpremièreweekend van ‘Het Nationale Theater speelt altijd’. Daarvóór zagen we twee sketches van Harold Pinter. In Press Conference (tekst, pdf) legt een minister van cultuur in een totalitaire staat, tot voor kort chef van de geheime dienst, iets van verantwoording af. Over de kinderen van subversieve personen: ‘We hebben ze ontvoerd en goed opgevoed. Of we hebben ze vermoord.’ En: ‘We hebben de vrouwen verkracht. Het was onderdeel van een opvoedkundig proces.’

Hein van der Heijden speelt de minister perfect, uitgedost in een helblauw pak en voorzien van een haardos, houding en spreektrant  die me even deden denken aan Roger van Boxtel, voorheen D66-minister en Menzis- en NS-chef.

500.000

Met het tweede stuk Precisely zien we, heel herkenbaar dezer maanden, Joris Smit en Vanja Rukavina op 1,5 meter uit elkaar achter katheders van de Rijksoverheid als ministers een persconferentie houden. Die gaat over ‘500.000 slachtoffers’ die de eerste minister meldt, en ontaardt in bonje over het exacte aantal dat volgens de tweede minister behoorlijk hoger moet liggen en in elk geval ‘niet exact 500.000’ was.

De oorspronkelijke tekst (pdf) die Pinter schreef en regisseerde in 1983, was aangepast door Eric de Vroedt. De kern: ‘Wat deze kwestie dubbel zo walgelijk maakt, is dat de burgers van dit land achter ons staan.’ Het is scherp, perfect gespeeld qua mimiek en intonatie door eerste minister Joris Smit.

Liefdesverklaring

De zaterdagavond van ‘HNT speelt altijd’ ving aan met Liefdesverklaring, delen uit een tekst van Magne van den Berg, eerder in 2014 en 2018 opgevoerd als stukken geschreven met Nicole Beutler. Romana Vrede prijst zich in vele toonaarden gelukkig met het publiek dat de moeite heeft genomen om te komen kijken, deelgenoot wil zijn, onverdeelde aandacht schenkt en daarvoor zelfs de schermen thuis heeft weten los te laten. ‘Zo blij dat jullie er zijn.’

Een warm bad…dan verschijnen Vanja Rukovina en Joris Smit op het toneel, ieder aan een kant van Romana Vrede. De heren, met een keurige kuif en blik van een gereformeerde ouderling, beamen eerst in gebaar en vervolgens in woorden de zalvende liefdesverklaring. Dan besef je als publiek ineens: we worden bedot, in de luren gelegd; dit is ironie, die hele liefdesverklaring is nep. (Want zijn we niet gewoon gesubsidieerde snobs?). Waarop Romana vervolgens toch weer zo amechtig en op serieuze toon verder (s)preekt, dat de liefdesverklaring echt lijkt.

Corona vergroot intimiteit

Na deze eerste stukken, de Liefdesverklaring en de sketches van Pinter, is het acht uur. We zijn een half uur in de Koninklijke Schouwburg, waar Eric de Vroedt ons persoonlijk welkom heette. En vraag me dan af: stel, het is na een half uur afgelopen. Heb je van een klassiek toneelstuk van 2,5 uur van een groot gezelschap meer en intenser herinneringen dan van een half uur met drie stukjes toneel; na afloop, een dag later, een week later?

Welke indrukken, welke beelden beklijven er? Waarom geniet ik hier zo? De voorstellingen gedurende de coronacrisis bezorgen grote dankbaarheid: dat ik dit mag meemaken, dat acteurs, schrijvers, regisseurs en medewerkers weken of zelfs maandenlang in touw zijn om voor mij op te treden. De liefdesverklaring is wederzijds.

Bijzonder vind ik de intimiteit van publiek op afstand, waarmee acteurs ook zichtbaar een intensere band weten de scheppen: niet alleen ben je uitverkoren om de schaarse plekken te mogen bezetten. (Te schaarse bezetting? Zijn theaters te voorzichtig in vergelijking tot winkels en vliegverkeer?) Normaliter weet je niet precies wie de vreemde is die naast je zit. Je kijkt niet opzichtig opzij en vergeet die buurvrouw (m/v) terstond, tenzij zij/hij bijzonder aantrekkelijk of irritant is. Maar met mensen die een paar stoelen verder zetelen met lege plekken ertussen, maak je eenvoudiger iets van contact. De driekwart lege zaal geeft meer intimiteit dan een volle zaal…

Kabinet komt met 700 miljoen voor cultuur (en lost – tijdelijk – het probleem voor het Fonds Podiumkunsten op)

Ondersteun deze auteur

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Zelfs de grootste optimist had niet op dit bedrag durven rekenen, dus voor een pessimist als ondergetekende is het nogal een verrassing. Maar het staat er dus echt: 700 miljoen voor cultuur. Het geld komt in de vorm van een specifieke steunmaatregel van 482 miljoen, waarin ook 14 miljoen is gereserveerd voor de instellingen die bij het Fonds Podiumkunsten onder de zaaglijn vielen (wel voldoende kwaliteit, geen budget). Daarnaast deelt de kunst ook mee in alle andere steunmaatregelen voor individuele ondernemers en lokale overheden, waardoor het bij elkaar 700 miljoen wordt. 100 miljoen meer dan de opgeteld 600 miljoen van het vorige pakket.

Ook een flink bedrag is gereserveerd voor het varend erfgoed en voor musea. De 452 miljoen komt bovenop de steun die in andere steunpakketten al ten goede komt, waarmee dus, sinds de eerste steunmaatregelen van dit voorjaar, bijna anderhalf miljard specifieke steun is geregeld. Wat verhoudingsgewijs aanzienlijk meer is dan dan in onze buurlanden.

Avatar

Beste lezer!

Dankzij gulle donaties van lezers konden we tot nu toe verhalen zoals dit blijven brengen. Bepaal zelf wat dit verhaal van Wijbrand Schaap je waard is. Je donatie is zeer welkom! Zo blijven we bestaan.
Doneer hier

Waardeer dit verhaal!

Met een donatie laat je je waardering blijken voor het werk van deze auteur.
  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Curieus is wel de 14 miljoen voor de zaaglijnslachtoffers bij de fondsen: daar zou minimaal 14 miljoen per jaar voor nodig zijn, maar wordt nu slechts een half jaar overbrugging van betaald. Dat kan op twee dingen wijzen: overbrugging naar de hel, want vooral bedoeld voor afvloeiing en uitkoop, of overbrugging naar een nieuw normaal, waarin de zaaglijnslechtoffers weer gewoon meedoen. Dat zou betekenen dat de cultuurbegroting met dat bedrag verhoogd zou kunnen gaan worden. Dat is helaas nog niet duidelijk geworden uit de uitgelekte prinsjesdagstukken.

Volgt hier de integrale tekst van het nieuwsbericht:

Het kabinet trekt bovenop de algemene steunmaatregelen 482 miljoen euro extra uit voor de culturele sector. De culturele en creatieve sector kan ook een beroep doen op de algemene steunmaatregelen, zodat er naar verwachting ruim 700 miljoen beschikbaar is voor cultuur. De coronacrisis is nog niet voorbij. Culturele instellingen hebben het moeilijk. Het publiek kan nog niet in grote getalen ontvangen worden, veel voorstellingen zijn afgelast en veel makers zitten zonder werk. Tegelijkertijd lopen de kosten van veel bedrijven en zelfstandigen door. De steun van de afgelopen maanden wordt daarom doorgezet.

Het nieuwe steunpakket voor cultuur komt bovenop de algemene steunmaatregelen voor de eerste helft van 2021 zoals de tegemoetkoming vaste lasten (TVL), loonsubsidie (NOW) en de inkomensondersteuning voor zzp’ers (TOZO).

De steun is in het belang van werkgelegenheid in deze sector en zorgt dat culturele instellingen verder kunnen investeren in creatieve en innovatieve ideeën. Want ook na de coronacrisis wil het kabinet dat er een sterke culturele en creatieve sector staat. Deze sector levert ook een forse bijdrage aan een gunstig economisch vestigingsklimaat in Nederland.

Minister Van Engelshoven van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap: “De culturele en creatieve sector is juist in deze crisistijd onmisbaar. Een sector die het leven mooier maakt, mensen verbindt en verrast en die aan heel veel mensen werkgelegenheid en inkomen biedt. Creativiteit is nodig om een uitweg te vinden uit de beperkingen die we onszelf moeten opleggen. Dat zie je ook aan de vele initiatieven die zijn ontstaan om voorstellingen, exposities en allerlei andere creatieve ideeën voor publiek mogelijk te maken op anderhalve meter. Ik heb daar grote waardering voor. Maar we zijn er helaas nog niet, daarom is deze steun ook zo belangrijk.”

Bovengemiddeld geraakt

De culturele en creatieve sector wordt bovengemiddeld geraakt door de coronacrisis. Daar waar het Bruto Binnenlands Product als geheel in het tweede kwartaal op jaarbasis met 8,5% is gedaald, heeft het CBS berekend dat de productie in de bedrijfstak cultuur, recreatie en overige diensten in diezelfde periode met 37,4% is gedaald. Net als andere sectoren zal de culturele en creatieve sector zich moeten aanpassen, maar het kabinet wil niet laten gebeuren dat er grote gaten in de sector vallen. Met het steunpakket kan de culturele sector het hoofd boven water houden en verder innoveren op weg naar een wendbaar en weerbaar cultureel klimaat.

Globale verdeling

De verdeling van het aanvullend pakket is globaal als volgt:

  • € 200 miljoen is bedoeld voor een vervolg van het eerdere steunpakket cultuur tot 1 juli 2021. Deze middelen gaan naar culturele instellingen die van cruciaal belang zijn voor de landelijke infrastructuur, maar ook naar kunstenaars en creatieve professionals; de exacte invulling van de € 200 miljoen wordt komende periode uitgewerkt;
  • € 14 miljoen komt beschikbaar voor een half jaar overbrugging voor instellingen met een positieve beoordeling voor de BIS en meerjarige fondssubsidies, waarvoor geen budget beschikbaar was;
  • € 20 miljoen wordt beschikbaar gesteld voor het behoud van private musea en kunstcollecties van nationaal belang;
  • € 15 miljoen komt, met inzet van het ministerie van EZK, beschikbaar voor behoud van het varend erfgoed (de zgn. bruine vloot);
  • € 15 miljoen wordt beschikbaar gesteld voor een garantiefonds voor filmproducties en het opstarten van pilots om wendbaarheid en weerbaarheid van de sector te vergroten;
  • € 150 miljoen stelt gemeenten in staat om de cruciale lokale culturele infrastructuur te ondersteunen. Dit is naast de € 68 miljoen die beschikbaar komt voor de schade die gemeenten en provincies hebben opgelopen.

Lees ook:

Subsidiecrisis: als de Kamer straks met een reparatie voor regio en zaaglijn komt, zijn we nog verder huis.

 

Update: ‘Bij twijfel: vooral inhalen’ – Mojo schiet zichzelf in de voet met onderzoek dat doden na Mysteryland acceptabel acht. 

Motorsport. Snapshot van een motorongeluk. De motor staat rechtop in het zand terwijl de berijder nog door de lucht vliegt. Engeland, 1935.

Ondersteun deze auteur

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Leet op: tekst aangepast na terechte opmerking dat aantal doden niet goed herleid was. 26-8-2020, 21:30. 

‘De kans om op buitenevenementen besmet te raken is zonder meer voldoende klein. Aanvullende maatregelen die de kans op besmettingen beperken lijken niet nodig.’ Dit zegt onderzoeksbureau Risis Ab, of, als we het ondoorgrondelijke logo even wat beter lezen: ‘Crisis Lab’ van de erkende wetenschappers Ira Helsloot en Jelle Groenendaal. Zij baseren hun overtuiging op een literatuuronderzoek naar de bestaande wetenschappelijke inzichten in de aard en ernst van het coronavirus dat Sars-Covid-2 veroorzaakt, en de wereldeconomie heeft platgelegd.

De in deze tijd van dreigende tweede golven, mondkapjesplicht en – al met al – buitengewoon grote onzekerheid nogal opvallende conclusie volgt op een onderzoek dat is uitgevoerd in opdracht van MOJO, de Nederlandse monopolist in de evenementenbranche. Een branche die totaal op zijn gat ligt en die dat mogelijk geen tweede gesloten seizoen gaat volhouden. Dat roept natuurlijk vragen op. Vragen die alleen wetenschappers echt goed zullen kunnen beantwoorden, en die schijnen het momenteel te druk te hebben met echt onderzoek om ook dit onderzoek serieus tegen het licht te houden.

WC-eend

Zo’n onderzoek in opdracht van iemand met een groot belang bij een bepaalde uitkomst is natuurlijk bij voorbaat verdacht. Daar zijn dan ook – helaas – veel redenen voor. ‘Helaas’, omdat ik smacht naar een onderzoek dat onomstotelijk aantoont dat we weer met zijn allen een theaterzaal in kunnen, dat we weer luid mee kunnen zingen met een buitenconcert, en in een overvolle trein terug naar huis kunnen gaan met de festivalsfeer nog lang tussen de dampende medepassagiers. En ‘helaas’, omdat ik het haat om het onderzoek na grondige lezing de prullenbak in te moeten gooien. Dat het werk van Crisis Lab rammelt is namelijk heel erg mild uitgedrukt. 

Dat begint bij de methodiek, of eigenlijk al bij het aannemen van de opdracht. Als er op dit moment namelijk één ding is wat zeker is, dan is het dat helemaal niets zeker is. We kennen het virus pas een dik half jaar en wetenschappers staan nog iedere dag voor nieuwe verrassingen over hoe het werkt. In al die onzekerheid nemen overheden en instituten als het RIVM soms twijfelachtige besluiten, zoals het toestaan van vliegen en het ontraden van mondkapjes, maar iedereen die beweert zeker te weten dat het anders moet, baseert zich op lucht. (Sorry, Willem Engel)

Geen peer review

Avatar

Beste lezer!

Dankzij gulle donaties van lezers konden we tot nu toe verhalen zoals dit blijven brengen. Bepaal zelf wat dit verhaal van Wijbrand Schaap je waard is. Je donatie is zeer welkom! Zo blijven we bestaan.
Doneer hier

Waardeer dit verhaal!

Met een donatie laat je je waardering blijken voor het werk van deze auteur.
  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Neem je dus in zo’n onzekere tijd als ambitieus wetenschappelijk onderzoeksbureau een opdracht aan om iemand zekerheid te bieden? Helsloot et al. deden het wel en kwamen er achter dat er nog eigenlijk niets zeker is. Maar dat wil de opdrachtgever niet, dus zochten ze naar zekerheid en moesten zich, vanwege tijdsdruk, ook baseren op bronnen die niet ‘peer reviewed’ zijn. Bronnen dus, waar collega wetenschappers nog niet in detail naar hebben gekeken, die mogelijk methodisch rammelen of vooringenomen zijn. 

Voor een zoektocht naar zekerheid baseer je je daar dus niet op, maar toch zijn ruim 60 van de 200 wetenschappelijke citaten afkomstig van niet gecontroleerde bronnen. Dat is veel. 

Crisis Lab verweert zich in een voetnoot: ‘Wanneer we ons zouden beperken tot peer-reviewed papers zou dit betekenen dat we veel relevante en nieuwe informatie niet zouden kunnen gebruiken uitsluitend vanwege het feit dat ze het vaak tijdrovende proces van peer-review nog niet hebben doorlopen.’ 

Haastwerk dus, en niet handig voor een onderzoek dat zou kunnen leiden tot zoveel maatschappelijke onrust.  Dan wil je immers absolute zekerheid? 

Afstand

Was het maar bij deze fout op pagina 7 gebleven, maar het verhaal gaat door tot pagina 85. 

Laten we de argumenten dan eens tegen het licht houden.

Crisis Lab meldt: ‘Theoretisch lijkt het aannemelijk dat op buitenevenementen waar mensen dicht op elkaar staan en (vanwege luide muziek) tegen elkaar moeten schreeuwen de besmettingskans (via grotere druppeltjes) groter is. We hebben echter geen praktijksituatie kunnen vinden waaruit blijkt dat een dergelijk evenement tot een coronahaard heeft geleid. Hierbij moet worden opgemerkt dat het festivalseizoen ten tijde van de uitbraak in Nederland ook nog niet begonnen was. Echter zijn er ook vanuit het buitenland geen voorbeelden bekend waarbij onomstotelijk is vastgesteld dat dichtbevolkte evenementen in de buitenlucht tot nieuwe brandhaarden hebben geleid.’

Hier staat dus dat er niet is aangetoond dat massa evenementen besmettingshaarden kunnen zijn. Maar dat komt dus omdat er geen massa-evenementen zijn geweest. En die zijn er ook niet in het buitenland geweest, dus daarnaar verwijzen is heel erg raar. 

Lege treinen

Over het OV, toch een vrij groot dingetje als het gaat om het verkeer van en naar een festival als Lowlands, weten de wetenschappers het volgende te zeggen: ‘Gelet op het minimale aantal besmettingen dat heeft plaatsgevonden in het OV, achten wij die kans beperkt.’ Dat ze vervolgen met de melding dat meer onderzoek nodig is, is bijna hilarisch, als het niet zo gevaarlijk was. Immers, het OV vervoert momenteel bijna geen mensen. Treinen en bussen zijn leeg, wat het besmettingsgevaar tot nu toe best klein heeft gehouden. Hoe denken de onderzoekers over afgeladen treinen en bussen naar Mysteryland? 

Misleidend

Over afstand houden verdraaien de opstellers zelfs de feiten. Ze baseren zich op een onderzoek dat stelt dat social distancing niet zaligmakend is, en stellen dus dat afstandhouden op een festival niet nodig is. Wanneer we de tekst van het aangehaalde onderzoek erbij pakken, staat er heel iets anders. ‘Single thresholds for social distancing, such as the current 2-metre rule, over-simplify what is a complex transmission risk that is multifactorial. Social distancing is not a magic bullet to eliminate risk. A graded approach to physical distancing that reflects the individual setting, the indoor space and air condition, and other protective factors may be the best approach to reduce risk.’

Daar staat, in goed Nederlands: Enkelvoudige drempelwaarden voor sociaal afstandhouden, zoals de huidige tweemeterregel, oversimplificeren een besmettingsrisico dat van veel meer factoren afhankelijk is. Sociaal afstandhouden is geen wondermiddel. Een genuanceerde benadering van afstandhouden, gebaseerd op individuele gevallen, de binnenruimte en luchtkwaliteit, en andere beschermende maatregelen, zou de beste benadering kunnen zijn om risico te verkleinen.’

Daar staat dus NIET dat afstandhouden niet nodig is, maar dat afstandhouden niet zonder andere maatregelen moet worden bekeken. Hier doen de wetenschappers dus aan bewuste misleiding, en dat is niet fijn om te lezen. 

10 doden bij Mysteryland?

Op pagina 57 en 58 gaan de onderzoekers helemaal los. Ze gaan de kans op overlijden door Corona berekenen van festivalbezoekers. Nu lijkt die volgens een nogal ingewikkeld rekenschema te liggen op ongeveer hetzelfde risico als motorrijden, wat op zich een best flink risico is. Ze noemen er zelfs een getal bij: één op de tienduizend.

‘Voor gezonde mensen van onder de 65 jaar is derhalve het risico op overlijden na besmet-
ting ongeveer 1 op de 10.000 en daarmee is dus hun individueel risico groter dan wat we
normaal gesproken een acceptabel risico zouden vinden in de zin dat er geen veiligheids-
beleid meer nodig is. Het is wel vergelijkbaar met het risico om in het verkeer om te ko-
men (4 * 10 -5 ) en zelfs het wonen achter de rivierdijken.’

1 op de 10.000 is 10 keer zo hoog als men in Nederland verantwoord acht. En dat dus uitgaande van een situatie die nog niet onderzocht is: namelijk  100.000 bezwete, vrolijk swingende (letterlijk en figuurlijk) bezoekers van een festival als Mysteryland, waar 100.000 bezoekers komen. In een eerdere versie schreef ik dat dat zou leiden tot 10 doden, maar dat is dus licht overdreven. Dat er besmettingen, en dus ook doden zullen volgen, sluit het onderzoek niet uit. Het vergelijkt het met motorrijden. Mar een of twee dodelijke besmettingen, wat in deze statistiek als risico wordt gemeld, zijn dus calculeerbaar risico.

Dat zou het einde betekenen van die festivals. 

Twee weken

Maar ja, you only live once en en fuck granddad. Ze noemen overigens ook niet het risico dat een besmetting op een festival betekent voor de mensen in het netwerk van de besmette festivalbezoeker, en dan vooral zij met een hogere leeftijd of zwakkere gezondheid. Of, nou, ze noemen het wel: ‘Naast het individuele risico voor de bezoeker van binnenevenementen geldt natuurlijk ook dat de bezoeker van het evenement anderen kan besmetten waarmee de besmette bezoeker in contact komt. Ook hier is echter geen verschil met veel andere wel toegestane activiteiten. Theoretisch kan dit risico worden beperkt door bezoekers van evenementen aan te spreken op hun verantwoordelijk en hen te vragen om na een bezoek van een evenement het sociale contact met andere (kwetsbare) mensen voor 2 weken te beperken.’

Dus, als je niet behoort tot de 6 gegarandeerde Coronadoden op Lowlands, wel even twee weken wachten voor je naar de trouwerij van je vrienden gaat. Niks aan de hand. 

Met zo’n onderzoek zou ik niet teveel gaan leuren, als ik Mojo was. 

Zelf lezen?

Wat-is-er-bekend-over-corona-def-23-8-2020

Thema NBE-compositiewedstrijd 2021: STA OP!

Ondersteun deze auteur

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Ieder jaar organiseert het Nederlands Blazers Ensemble (NBE) en BNNVARA de compositiewedstrijd Op weg naar het Nieuwjaarsconcert voor iedereen t/m 18 jaar. Rappers, violisten, blazers, drummers, toetsenisten, singer-songwriters, iedereen kan meedoen en maakt kans om samen met de topmuzikanten van het NBE op 1 januari 2021 op het podium te staan van Het Concertgebouw in Amsterdam, door BNNVARA uitgezonden op tv.
Dit jaar is het thema van de compositiewedstrijd: STA OP!

Het NBE roept jonge componisten op om muziek te schrijven over iets of iemand waarvoor ze op willen staan, of zelfs voor in opstand willen komen. Er zijn nauwelijks regels, alles mag en alles kan zolang het maar zelf verzonnen is.

Elk jaar opnieuw bewijst de NBE-compositiewedstrijd Op weg naar het Nieuwjaarsconcert haar kracht. Het Nederlands Blazers Ensemble ontvangt jaarlijks meesterwerken van meer dan 100 (piep)jonge componisten. De wedstrijd blijkt een springplank voor menig serieus componeertalent in Nederland.

Goed om te weten Goed om te weten
Geluidsopnames of video’s van composities kunnen tot en met 28 september gemaild worden naar componeren@nbe.nl. Meer informatie over de compositiewedstrijd: nbe.nl/compositiewedstrijd.
6,228FansLike
1,686VolgersVolg
16,110VolgersVolg