No Man's Land van Alaa Minawi vertelt het verhaal van ons heden, maar wil ook de toekomst voorspellen: onze toekomst en daarmee ook de toekomst van Palestina. Want, en dat wordt tijdens de voorstelling heel duidelijk gemaakt, wat we nu, vandaag, in Europa doen, beïnvloedt wat daar gebeurt. No Man's Land dwingt ons om onze dagelijkse handelingen, onze onverschilligheid en ons zwijgen onder ogen te zien. Dit is de laatste voorstelling die ik heb gezien tijdens het SPRING Festival in Utrecht, op zaterdag 16 mei.
No Man's Land put uit het Arabisch futurisme, de beweging die gelooft dat er een andere toekomst mogelijk is en, zoals Minawi tijdens de voorstelling zegt: “er kan een ander einde zijn.”
Het Haram-land
De voorstelling vat dit idee samen door middel van een matroesjka-achtige vertelling: verschillende verhalende lagen ontvouwen zich op het podium. Aanvankelijk is het de auteur zelf, Alaa Minawi, die uitlegt waar de voorstelling over gaat, terwijl de hoofdperformer, Wajdi, gekleed als technicus, het podium bouwt waarop de voorstelling zal plaatsvinden. Witte doeken, gerangschikt door de performer, creëren een “vreemde” ruimte, volledig wit en anoniem, zonder precieze setting: het is het Niemandsland, zoals de strook land tussen Noord- en Zuid-Korea, een gebied zonder staat, zonder wet.
Een ‘niemandsland’, zoals Minawi uitlegt, kan in het Arabisch worden vertaald als haram-land, wat letterlijk ‘het land van de zonde’ betekent, maar hoe kan een land zondig zijn? Dit land vertegenwoordigt wat vaak is voorgesteld als een ‘oplossing’ voor het Israëlisch-Palestijnse conflict: het idee om Palestijnen te hervestigen in de Sinaïwoestijn. Hier staat Wajdi alleen, terwijl Minawi buiten blijft. Wajdi vertegenwoordigt de toekomst van Palestina, de enige overlevende van zijn volk, terwijl Minawi hem vertelt wat er buiten gebeurt, in ons heden en in een mogelijke toekomst. Buiten die strook land, het niemandsland, zijn degenen die de rest van zijn grondgebied hebben bezet voortdurend aan het feesten, met overal schetterende dj-sets. “Zijn ze nu gelukkig?”, vraagt Wajdi. “Nee”, antwoordt Minawi, en hij vertelt ons hoe ze zo hard hun best doen om de Palestijnen te vergeten dat alle olijfbomen zijn verbrand en het nu illegaal is om ze te planten.
Minawi vertelt ons dat dit komt omdat ze anders de stemmen zouden horen van de mensen die ze hebben vermoord. Wajdi, alleen, hoort ze nog steeds zingen: de dierbaren die hij heeft verloren. Wajdi belichaamt de liefde en veerkracht van het Palestijnse volk, terwijl aan de andere kant de verantwoordelijken worden achtervolgd door de herinnering aan wat ze hebben gedaan. Het Westen is natuurlijk medeplichtig aan dit bloedbad. Minawi’s kritiek spaart niemand, van de Verenigde Staten tot de kunstwereld, tot degenen die zich alleen maar bezighouden met posten op Instagram.
In dit scenario, waarin het schuldgevoel bij het publiek hoog oploopt, biedt Wajdi ook een sprankje hoop: voor elk protest op straat bloeide er een bloem in zijn land, en hij kon de steun voelen.
Het lichaam van de Arabische man
Maar waarom leeft Wajdi nog? Omdat, zo legt Minawi uit, ze hem in leven moeten houden; anders gaan ‘zij’ andere groepen vermoorden, en vervolgens elkaar, totdat er niemand meer op aarde overblijft. Het is ook zeer veelzeggend dat Wajdi een Arabische man is die het trauma van het Arabische lichaam vertegenwoordigt: een lichaam dat vaak wordt getriggerd door alledaagse dingen, zoals harde geluiden, omdat die herinneren aan explosies. Wajdi leeft, voor onze ogen, in een Truman Show waarin hij zich helaas bewust is van zijn situatie. Hij weet dat hij door de hele wereld is bekeken en toch is zijn situatie hetzelfde gebleven.
Er is nog een andere reden waarom het lichaam van de Arabische man hier van belang is, en Minawi zegt dit duidelijk tijdens de voorstelling: mannen tellen niet mee als slachtoffers, maar vrouwen, kinderen en ouderen wel. Een jonge Arabische man als Wajdi wordt gezien als een bedreiging, en daarom wordt zijn lichaam als vervangbaar beschouwd. Deze jonge mannen, dacht ik tijdens de voorstelling, zijn degenen die in Europa aankomen, omdat de reis vaak te gevaarlijk is voor baby’s, ouderen en vrouwen. Zij zijn degenen die politieke haat op zich halen, degenen die van misdaden worden beschuldigd. Toch wordt het lichaam dat we zo vaak als “gevaarlijk” beschouwen, in No Man's Land afgebeeld als gewond, bang, kwetsbaar: een lichaam dat niemand kwaad kan doen en alleen maar gekwetst wordt.
Nederlands 
English (UK) 
Français 