Kabinet maakt geld vrij om verweesde Joodse roofkunst zichtbaar te maken

Het kabinet stelt structureel 400.000 euro beschikbaar voor het opzetten van een programmering rond verweesde Joodse roofkunst uit de NK-collectie. Deze collectie bestaat uit schilderijen, meubelen en andere persoonlijke spullen die zijn geroofd van Nederlandse Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Een deel van deze cultuurgoederen ligt opgeslagen in het depot van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) of is in bruikleen bij musea.

Minister Rianne Letschert (OCW): ,,In de NK-collectie zitten schilderijen, muziekinstrumenten, keramiek en tapijten die in de Tweede Wereldoorlog van Joodse eigenaren zijn geroofd of onder dwang verkocht. Veel eigenaren zijn nooit teruggekeerd. Wat van hen was is het laatste zichtbare spoor van hun levens. Door de collectie zichtbaar te maken houden we de herinnering aan hen levend en vertellen de geschiedenis van de Holocaust.’’

De programmering kan verweesde Joodse roofkunst zichtbaar en aansprekend maken voor een breed publiek, met bijvoorbeeld reizende tentoonstellingen. Of met speciale tekstbordjes in musea. Dit was een van de aanbevelingen uit het rapport “Advies verweesde Joodse roofkunst uit de NK-collectie”, uitgebracht door de Commissie Asscher in opdracht van het Centraal Joods Overleg (CJO).

De NK-collectie is een bijzondere deelcollectie binnen de Rijkscollectie. Het omvat kunst en gebruiksvoorwerpen die na de Tweede Wereldoorlog door de geallieerden uit Duitsland zijn gerecupereerd en aan Nederland zijn teruggegeven. In 2026 telt de collectie nog ruim 3300 objecten. Een deel hiervan betreft objecten die in de context van de Holocaust zijn geroofd van, of onder dwang verkocht door, Joodse Nederlanders en andere vervolgde groepen. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed doet tot en met 2027 onderzoek welk deel als verweesde Joodse roofkunst kan worden aangemerkt.

Deze andere aanbevelingen van de Commissie Asscher neemt de minister over: Verweesde Joodse roofkunst uit de NK-collectie wordt overgedragen aan de Joodse gemeenschap, zoals eerder toegezegd.
De objecten blijven beschikbaar voor eventuele restitutieverzoeken van individuele rechthebbenden.
Er komt een subsidieregeling voor onderzoek naar de herkomst van museale objecten, zodat beter zicht komt op roofkunst in de Collectie Nederland. In 2026 is er 500.000 euro beschikbaar; van 2027 tot en met 2031 een miljoen euro per jaar.

Omdat de geschiedenis van roof in de naziperiode verschillende landen raakt, zet de Nederlandse regering internationale gesprekken over dit onderwerp, voort.