Einojuhani Rautavaara (1928-2016): Fins ikoon van de eigentijdse muziek

Dit verhaal lees je gratis. Als je lid word, lees je meer, en kunnen wij overleven.
Instituut lidmaatschap
180 euro per jaar
Speciaal voor organisaties, bedrijven en instituten die hun lidmaatschap willen delen met hun personeel en medewerkers.
Deel inlog en adres met maximaal 10 medewerkers
25% korting op advertenties en advertorials
1 stem in de Algemene Ledenvergadering
Alle voordelen van het lidmaatschap
Een nieuwsbrief met verhalen zonder betaalmuur
Persoonlijk Jaarlidmaatschap (automatisch verlengen)
40 euro per jaar.
Voor natuurlijke personen en zzp'ers.
25% korting op advertenties en advertorials
Stemrecht in de algemene ledenvergadering
Alle voordelen van het lidmaatschap
Een nieuwsbrief met verhalen zonder betaalmuur
Maandkaart (automatisch verlengen)
4€ / maand
Voor natuurlijke personen en ZZP'ers.
Géén stemrecht in de Algemene Ledenvergadering
Bijna alle voordelen van het lidmaatschap
Een nieuwsbrief met verhalen zonder betaalmuur
Persoonlijk Jaarlidmaatschap (handmatig verlengen)
50 euro per jaar
Voor natuurlijke personen en ZZP'ers
25% korting op advertenties en advertorials
Stemrecht in de algemene ledenvergadering
Alle voordelen van het lidmaatschap
Een nieuwsbrief met verhalen zonder betaalmuur

Afgelopen woensdagnacht, 27 juli overleed Einojuhani Rautavaara in zijn huis in Helsinki, ten gevolge van complicaties bij een operatie. Hij werd 87 jaar oud en gold algemeen als de ongekroonde troonopvolger van Jean Sibelius (1865-1957), die rond 1930 zijn laatste noten schreef.

Bevrijd van schaduw Sibelius

Daarna bleef het lang stil aan het Finse front. Pas vanaf midden jaren vijftig blies Einojuhani Rautavaara (1928-2016) de Finse muziek weer nieuw leven in, met een reeks symfonieën en opera’s, waarin hij zich geleidelijk bevrijdde van Sibelius’ schaduw.

Rautavaara ontwikkelde een eigen stem door de stijl van Sibelius te vermengen met scheutjes Stravinsky, Sjostakovitsj, Schönberg en zelfs Górecki. Zijn opera’s Thomas (1985), over de 12e eeuwse martelaar Thomas à Becket en Vincent (1989), over Vincent van Gogh, veroverden dankzij hun kleurrijke taal een internationaal publiek.

Eenzame strijd om het bestaan

In 1990 componeerde hij de aangrijpende, op een waargebeurd verhaal gebaseerde opera Solgården (Het huis van de zon). Hierin leveren de hoofdpersonen een eenzame strijd om het bestaan. Een Russische tweeling vlucht in 1917 met de familie naar Finland, waarna vader en broer zelfmoord plegen en moeder overlijdt. De zussen Noora en Riina trekken zich terug in een droomwereld, waarin ze het verleden eindeloos herbeleven. Rautavaara schreef zelf het libretto en de muziek is een mengeling van atonaliteit, tonaliteit en grote romantische gebaren.

Tegenover dit schrijnende werk staat het luchtige fluitconcert Dances with the Winds (1975), waarin Rautavaara het instrument laat dansen in een enorm scala aan klankkleuren. Het werd in 2013 hier te lande uitgevoerd door het Radio Fiharmonisch Orkest o.l.v. chef-dirigent Markus Stenz in de omroepserie De Vrijdag van Vredenburg. Solist was de Nederlander Jacques Zoon, met wie ik voor Cultuurpers sprak over dit betoverende stuk.

Rautavaara is in Nederland weinig bekend, maar geldt in eigen land als een ikoon, die de schakel vormde tussen de 19e eeuw en de naoorlogse generaties. Componisten als Magnus Lindberg, Kaija Saariaho en Esa-Pekka Salonen overstijgen hem in bekendheid, maar hebben groot respect voor hun wegbereider. Zo meldt Salonen via twitter:

Dit verhaal lees je gratis. Beloon het met een kleine donatie.

help mee

Bedrag
Persoonlijke informatie

  1. Devastated by the passing of Einojuhani Rautavaara, great original voice in Finnish music. Also my first composition teacher and friend.
    — Esa-Pekka Salonen (@esapekkasalonen) July 28, 2016

Helaas zal Rautavaara nooit meer een instrument laten dansen.

Goed geschreven? Met een ´like´ betaal je Facebook. Ik zou het prachtig vinden als je Cultuurpers een donatie deed.

help mee

Bedrag
Persoonlijke informatie

Dit verhaal lees je gratis. Het zou prachtig zijn als je meer verhalen mogelijk maakt met een lidmaatschap.
Instituut lidmaatschap
180 euro per jaar
Speciaal voor organisaties, bedrijven en instituten die hun lidmaatschap willen delen met hun personeel en medewerkers.
Deel inlog en adres met maximaal 10 medewerkers
25% korting op advertenties en advertorials
1 stem in de Algemene Ledenvergadering
Alle voordelen van het lidmaatschap
Een nieuwsbrief met verhalen zonder betaalmuur
Persoonlijk Jaarlidmaatschap (automatisch verlengen)
40 euro per jaar.
Voor natuurlijke personen en zzp'ers.
25% korting op advertenties en advertorials
Stemrecht in de algemene ledenvergadering
Alle voordelen van het lidmaatschap
Een nieuwsbrief met verhalen zonder betaalmuur
Maandkaart (automatisch verlengen)
4€ / maand
Voor natuurlijke personen en ZZP'ers.
Géén stemrecht in de Algemene Ledenvergadering
Bijna alle voordelen van het lidmaatschap
Een nieuwsbrief met verhalen zonder betaalmuur
Persoonlijk Jaarlidmaatschap (handmatig verlengen)
50 euro per jaar
Voor natuurlijke personen en ZZP'ers
25% korting op advertenties en advertorials
Stemrecht in de algemene ledenvergadering
Alle voordelen van het lidmaatschap
Een nieuwsbrief met verhalen zonder betaalmuur