Meteen naar de inhoud

Reinout Bussemaker is de gedroomde JP in Aluins ‘Dit is van ons’

Je zal maar witte man zijn van zekere leeftijd. Sommigen van ons zijn het zo zat overal de schuld van te krijgen dat ze uit pure wanhoop PVV of erger hebben gestemd bij de laatste verkiezingen. Daarom is het goed dat toneelschrijver Erik Snel, zelf witte man van zekere leeftijd, een stuk heeft geschreven over het archetype van de Nederlandse witte man van zekere leeftijd. Dat stuk, getiteld ‘Dit is van ons’, gaat over de man door wiens tunnels velen van ons dagelijks kruipen, of in wiens straat we de hond uitlaten: Jan Pietersz Coen. 

Reinout Bussemaker, een van mijn favoriete acteurs en ook witte man van zekere leeftijd, is de gedroomde vertolker van de gezagsdrager die in het begin van de zeventiende eeuw de handel in peperdure muskaatnoten veiligstelde door de volledige bevolking van Bantam, waar die noten groeiden, middels genocide over te halen niet met de Britse concurrent in zee te gaan. 

Van zijn voetstuk

Er staat een standbeeld van ‘zeeheld’ J.P. Coen in Hoorn, een Noord-Hollands stadje dat al zijn historische – en nu toeristische – rijkdom aan hem te danken heeft, en onlangs weigerde excuses aan te bieden voor het slavernijverleden in de Oost en de West. Centrale vraag in de voorstelling die Erik Snel schreef voor Theatergroep Aluin is of het nu niet eens tijd wordt om Coen van zijn voetstuk te trekken. 

Om Bussemakers Coen cirkelen drie jonge acteurs, waarvan Susannah El Mecky de belangrijkste rol vervult. Zij is activiste Just die de massamoordenaar-met-standbeeld terughaalt uit 1620, om hem in het Nederland van nu met zijn erfenis te confronteren. De manier waarop ze dat doet is een van de grappiger vondsten in dit stuk van krap zeven kwartier, dat op zoek is naar een balans tussen woede om het verleden en machteloosheid in het nu, terwijl het ook nog eens licht genoeg moet blijven om een modern en overwegend wit publiek niet af te laten haken. 

Genocidaal heden

Als schrijver weet Erik Snel vrijwel alles aan te raken wat met onze huidige omgang met het beladen verleden te maken heeft. Hij slaagt er ook in om de twijfel een plekje te geven. Hoe schuldig moeten we ons nu nog voelen over iets dat 400 jaar geleden is gebeurd? 

Die neiging om het verleden te bagatelliseren, onder verwijzing naar onze huidige staat van beschaving, haalt Aluin dan weer onderuit door een heldere koppeling met genocidale oorlogen in het heden. We hebben immers nog steeds de neiging om mensen, met wie we een appel te schillen hebben, niet als mensen te zien, maar als amorfe monsters of beesten, dan wel natuurrampen. 

Indonesia Roept

Binnen dit alles heeft zeeheld Coen een opmerkelijke rol. We leren hem kennen als een pragmaticus en een plichtsgetrouw ambtenaar, die staand Nederlands beleid uitvoerde en dus geen grensoverschrijdende eenling was. Daarmee sluit de voorstelling naadloos aan op de indrukwekkende serie ‘Indonesië Roept!’ van Hans Goedkoop, die afgelopen september werd uitgezonden. Daarin ontdekt de televisiemaker steeds meer over het werk van zijn opa, die een hoge officier was in het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger tijdens de politionele acties in het midden van de vorige eeuw. 

Op dit moment wordt onze Tweede Kamer geleid door een partij die de excuses wil intrekken, die de Nederlandse staat inmiddels heeft aangeboden. Men speelt daarbij ook in op de angst die onder vooral witte Nederlanders van zekere leeftijd leeft, dat ‘we’ aan zelfhaat ten onder gaan en onze welvaart moeten inleveren via herstelbetalingen die inmiddels in de honderden miljarden zouden moeten lopen.

Hoe terecht die herstelbetalingen ook zouden zijn, zeker omdat wij in die jaren zulke betalingen zelf wél hebben geëist – en gekregen –  van het net onafhankelijk geworden Indonesië, Aluin laat dat antwoord aan ons, het publiek. 

Moordend tempo

Als we daar tenminste nog lucht voor hebben, na afloop. Regisseur Victorine Plante zet de voorstelling in met de frisse energie die kenmerkend is voor haar werk bij Aluin, en dat houdt je uitstekend bij de les. Het moordende tempo levert vanaf de start echter ook een oplopende woede op bij de jonge spelers. Die woede is volledig voorstelbaar, en aan het eind komt die ook terecht keihard aan, maar iets meer dosering zou dat einde nog net wat beter laten landen. 

We zullen nooit in staat zijn de schade te repareren die ons gedrag in het verleden heeft opgeleverd. Het is iets waar we mee moeten leven. Het is aan ons om ervoor te zorgen dat niemand ooit nog dezelfde fouten maakt. 

Best een klus.

Gezien: ‘Dit is van ons’ door Theatergroep Aluin. Première 23 december 2023 in Theater Kikker, Utrecht. Tournee.

Cultuurpers werkt anders. Jij bepaalt wat dit verhaal waard is!

Wat fijn dat je tot hier gelezen hebt. Je las inmiddels alweer verhalen van deze auteur. Laat je waardering blijken met een kleine donatie!

donatie
Doneer

Waarom doneren?

We zijn ervan overtuigd dat goede onderzoeksjournalistiek en deskundige achtergrondinformatie essentieel zijn voor een gezonde cultuursector. Daar is in kranten en andere oude en nieuwe media vaak geen plek en tijd voor. Cultuurpers wil die ruimte en tijd wel bieden, en we willen dat voor iedereen zo houden. Of je nu rijk bent, of arm. Daarom willen we deze site zo veel mogelijk gratis houden. Dat kost geld, veel geld. Dankzij donaties van lezers zoals jij kunnen we blijven bestaan, en beseffen we ook hoe belangrijk lezers ons vinden. We vinden het bovendien de best mogelijke manier om journalistiek onafhankelijk te houden. Zo bestaat Cultuurpers al sinds 2009: dankzij lezers die zo een beetje eigenaar worden van deze onmisbare plek!

Je kunt ook lid worden, dan zet je je eenmalige donatie om in blijvende steun!

Wijbrand Schaap

Cultuurjournalist sinds 1996. Werkte als toneelrecensent, columnist en verslaggever voor Algemeen Dagblad, Utrechts Nieuwsblad, Rotterdams Dagblad, Parool en regionale kranten via de Geassocieerde Pers Diensten. Interviews voor TheaterMaker, Theaterkrant Magazine, Ons Erfdeel, Boekman. Podcastmaker, experimenteert graag met nieuwe media. Cultuurpers heet het geesteskind dat ik in 2009 op de wereld zette. Levenspartner van Suzanne Brink huisgenoot van Edje, Fonzie en Rufus. Zoek en vind mij op Mastodon.Bekijk alle berichten van deze auteur

Privé Lidmaatschap (maand)
5 / Maand
Voor natuurlijke personen en ZZP’ers.
Geen storende banners
Een speciale nieuwsbrief
Eigen mastodon-account
Toegang tot onze archieven
Klein Lidmaatschap (maand)
18 / Maand
Voor culturele instellingen met een omzet/subsidie van minder dan 250.000 euro per jaar
Geen storende banners
Een premium nieuwsbrief
Al onze podcasts
Eigen Mastodonaccount
Toegang tot archieven
Zelf persberichten (laten) plaatsen
Extra aandacht in berichtgeving
Groot Lidmaatschap (maand)
36 / Maand
Voor culturele instellingen met een omzet/subsidie van meer dan 250.000 euro per jaar.
Geen storende banners
Een speciale nieuwsbrief
Eigen Mastodonaccount
Toegang tot archieven
Deel persberichten met ons publiek
Extra aandacht in berichtgeving
Premium Nieuwsbrief (substack)
5 proefabonnementen
Al onze podcasts

Betalingen geschieden via iDeal, Paypal, Creditcard, Bancontact of Automatische Incasso. Wilt u liever handmatig betalen, op basis van een factuur vooraf, rekenen we 10€ administratiekosten

*Alleen bij een jaarlidmaatschap of na 12 maandelijkse betalingen

nl_NLNederlands