Tryaters ‘Swimbad’ is de reis naar Bakkeveen meer dan waard

Het komt best weinig voor, dat ik met een gelukzalige glimlach uit een theatervoorstelling kom. De vrijdag voor Pinksteren overkwam het me in Bakkeveen, het dorp op het drielandenpunt tussen Friesland, Groningen en Drenthe, waar de tijd op een bijzondere wijze is stil blijven staan.

Neem het lokale openluchtzwembad. Dat is nog origineel van de tijd dat heel Nederland met zulke terreinen werd volgelegd: een zonneweide, een kikker-, kinder- en sportbad, met als hoogtepunt de driemeterduikplank, alles uitgevoerd in een licht brutalistische jarenzeventigstijl.

Michelinsterren

Vrijwel overal zijn deze baden of failliet gegaan of vervangen door sportcentra met golfslagbad en glimmende buizenpostglijbaan. Bakkeveen bezit een van de laatste buitenbaden in originele staat, inclusief een lullige kiosk voor Ola-ijs met badmeester en een zonneweide plus restaurant waar ze friet met schnitzel of saté serveren. Die schnitzel en saté smaken overigens goed (er is ook vega-aanbod), maar dat is niet de reden dat deze locatie de hoogste Michelin-classificatie verdient. Die drie Michelinsterren zijn voor Tryater, het theatergezelschap dat exclusief voor Friesland, in de Friese taal, theater maakt voor de provincie met zijn hele eigen opvatting van het begrip ‘gemeenschap’.

Tryater, daar kleeft van oudsher een beetje een ouderwets amateurimago aan. Dat dat al jaren onterecht is, bewijst Swimbad, de voorstelling waarmee ze het 60-jarig jubileumjaar afsluiten. Ja, er zijn tientallen lokaal gerecruteerde figuranten, maar de manier waarop ze aan deze voorstelling meedoen, is heel bijzonder. De voetballende jongens op de zonneweide, de van de duikplank springende kinderen, het klasje aquajoggende senioren en het niet helemaal spatgelijk bewegende groepje synchroonzwemsters: ze zijn heel natuurlijk aanwezig in het zwoele zomeravonddecor waarin Joke Tjalsma schittert als vertelster van een prachtig verhaal over het leven.

Levensfases

De andere vrouwelijke gasten, een jonge moeder, een middelbare vrouw in een rolstoel en een jonge meid met grote ambities zijn er gewoon, maar dienen ook als illustratie voor de levensfases van de oude vrouw die Tjalsma nu is. Net als de puberjongen, de badmeester, de afwezige echtgenoot en een fysiotherapeut met influencerambities: allemaal heel modern, nergens storend historiserend, en pas later bedenk je dat die opmerking van dat pubermeisje over hoe we zestig procent water zijn en wat een atoombom daarmee doet, wel heel erg early eighties is.

De schrijver die dit stuk over een vloeibaar leven schreef, verdient een extra pluim. Wessel de Vries heeft met dramaturge Nina Thunissen een tekst geproduceerd die zoveel weglaat dat het perfect geschikt is voor Joke Tjalsma. want Joke Tjalsma, dat is een actrice die heel weinig woorden en nog minder stemverheffing nodig heeft om elk publiek aan de stoelen gekluisterd te houden.

Aangename rust

Alles aan deze voorstelling straalt kabbelend leven uit, zonder kabbelend te zijn. Er daalt wel een buitengewoon aangename rust op je neer, precies wat die vergelijking met leven en water met zich meebrengt.

Het grootste geheim van concept en regie, in handen van Tatjana Pratley en Aukje Schaafsma, is hun besef dat voorstelling op locatie niet alleen een vormgevingsidee is. Die locatie zelf speelt een hoofdrol, en wat de mensen daar doorgaans doen is leidend. Zo ga je als toeschouwer ook met een badmeestersblik kijken: 10 seconden naar het water, tien seconden naar de zonneweide, tien seconden naar de kanten, tien seconden naar de duikplank en ondertussen nooit dat kleine meisje uit het oog verliezen dat te dicht langs het diepe loopt.

Zo’n totaalconcept zag ik eerder alleen bij hele vroege voorstellingen van het roemruchte Hollandia, ergens uit de tijd dat de eerste van dit soort zwembaden een plastic glijslurf kregen. Ik kon even geen groter compliment bedenken.

Waardeer dit artikel!