Meteen naar de inhoud

White Balls on Walls: fascinerend beeld van een museum in paniek

Er is nogal wat ophef onder vooral mensen van zekere (witte) kleur en leeftijd over een documentaire die nu in de filmhuizen draait. In White Balls on Walls toont maaktster Sarah Vos hoe het Stedelijk Museum in Amsterdam moet wennen aan een nieuwe tijd waarin oude vanzelfsprekendheden op hun grondvesten trillen.

De ophef draait vooral om de door de gevestigde kunstwereld gevoelde angst voor doorslaand ‘wokisme’: genderneutrale toiletten, een voorrangsbeleid voor vrouwelijke kunstenaars en artiesten ‘van kleur’, gedoe over welk woord je nog mag gebruiken voor wit of zwart en prostituees, en of context er wel toe mag doen bij het tentoonstellen van kunstwerken.

Zo belangrijk is context

Om met dat laatste te beginnen: Sarah Vos laat met een simpel voorbeeld zien hoe belangrijk die context kan zijn. Ze blijft lang hangen bij de expositie Kirchner En Nolde. Expressionisme. Kolonialisme, waarin duidelijk wordt waar beide grote namen hun inspiratie vandaan haalden.

In een bijzin komt voorbij dat hun kunst bestaat uit  vrij natuurgetrouwe afbeeldingen van oorspronkelijke werken die ze in Papoea Nieuw Guinea aantroffen. Die originele werken zijn volgens westerse maatstaven geen kunst, de afbeeldingen die de witte kunstenaars ervan maakten zijn dat wel. Zie je de werken naast elkaar, ga je je afvragen waar Nolde en Kirchner dat aan verdiend hebben. Maar het zit er bij ons ingebakken dat de werken van inwoners van Papoea Nieuw Guinea geen kunst kunnen zijn.

Om allerlei redenen die je steeds raarder gaat vinden naarmate je er meer argumenten voor hoort.

De canon is mannelijk en wit

Een ander gênant moment is er wanneer een van de vrouwelijke curatoren vertelt dat ze ook tijdens haar studie kunstgeschiedenis nooit anders heeft geleerd dan dat de canon bestond uit witte westerse mannelijke kunstenaars. Dat tot 2020 slechts 10% van de collectie van het Stedelijk van de hand van vrouwelijke kunstenaars was, en er vrijwel geen werk van anders dan witte kunstenaars te zien is geweest, op een  enkele ’token’-expo na, spreekt boekdelen.

Nu het museum, mede onder druk van een tamelijk laconieke wethouder van cultuur Touria Meliani, als de wiedeweerga moet diversifiëren, slaat de paniek toe. En dan is het ook nog eens corona. In prachtige scènes zien we vervreemdende zoomvergaderingen waarin bepaalde mannen afhaken, vrouwen die niet tot elkaar komen op anderhalve meter en gemiezer over de hoogte van twee minuscule doekjes op zaal.

We zien ook Charl Landvreugd, hoofd Onderzoek en Curatorial Practice, vertellen dat zijn grootste zorg is te voorkomen dat zijn collega’s bang voor hem (zwarte man) zijn en we zien hoe in de collectiekelder wel degelijk vrouwelijke kunstwerken aanwezig zijn, die dus nog nooit zijn tentoongesteld.

Kunstenaar genoeg

Het vertrouwen dat veel mensen nu nog hebben dat de kunst die in onze musea hangt dan ook wel de beste en meest universele is, kan na het zien van deze documentaire nu echt met een enorme korrel zout worden genomen. Het is ook nog eens mooi dat documentairemaakster Sarah Vos duidelijk maakt dat ze meer affiniteit lijkt te hebben met de zo in het nauw gebrachte gevestigde orde. Ze is wel kunstenaar genoeg om niet echt partij te kiezen.

Daarin is ze een stap verder dan veel van de critici van grote kranten, die – zo lieten we onlangs zien – graag meegaan in de op niets gebaseerde panische angst voor woke cancelcultuur.

Cons of art

Ergens halverwege zien we een geniaal gekozen shot waarin de manshoge letters van de expositie Meet The Icons Of Modern Art van de ramen worden geschraapt. De ploeg heeft de letters ‘MEET THE’ al weggehaald en we zien de ‘I’ verdwijnen. Wat overblijft is veelzeggend, en kan zowel voor- als tegenstanders van de nieuwe ontwikkelingen stof genoeg bieden voor veel verhitte debatten: ‘CONS OF MODERN ART’.

Ga kijken, het is de moeite waard.

White Balls On Walls is te zien in diverse bioscopen en te streamen via Picl.

Cultuurpers werkt anders. Jij bepaalt wat dit verhaal waard is!

Wat fijn dat je tot hier gelezen hebt. Je las inmiddels alweer verhalen van deze auteur. Laat je waardering blijken met een kleine donatie!

donatie
Doneer

Waarom doneren?

We zijn ervan overtuigd dat goede onderzoeksjournalistiek en deskundige achtergrondinformatie essentieel zijn voor een gezonde cultuursector. Daar is in kranten en andere oude en nieuwe media vaak geen plek en tijd voor. Cultuurpers wil die ruimte en tijd wel bieden, en we willen dat voor iedereen zo houden. Of je nu rijk bent, of arm. Daarom willen we deze site zo veel mogelijk gratis houden. Dat kost geld, veel geld. Dankzij donaties van lezers zoals jij kunnen we blijven bestaan, en beseffen we ook hoe belangrijk lezers ons vinden. We vinden het bovendien de best mogelijke manier om journalistiek onafhankelijk te houden. Zo bestaat Cultuurpers al sinds 2009: dankzij lezers die zo een beetje eigenaar worden van deze onmisbare plek!

Je kunt ook lid worden, dan zet je je eenmalige donatie om in blijvende steun!

Wijbrand Schaap

Cultuurjournalist sinds 1996. Werkte als toneelrecensent, columnist en verslaggever voor Algemeen Dagblad, Utrechts Nieuwsblad, Rotterdams Dagblad, Parool en regionale kranten via de Geassocieerde Pers Diensten. Interviews voor TheaterMaker, Theaterkrant Magazine, Ons Erfdeel, Boekman. Podcastmaker, experimenteert graag met nieuwe media. Cultuurpers heet het geesteskind dat ik in 2009 op de wereld zette. Levenspartner van Suzanne Brink huisgenoot van Edje, Fonzie en Rufus. Zoek en vind mij op Mastodon.Bekijk alle berichten van deze auteur

Privé Lidmaatschap (maand)
5 / Maand
Voor natuurlijke personen en ZZP’ers.
Geen storende banners
Een speciale nieuwsbrief
Eigen mastodon-account
Toegang tot onze archieven
Klein Lidmaatschap (maand)
18 / Maand
Voor culturele instellingen met een omzet/subsidie van minder dan 250.000 euro per jaar
Geen storende banners
Een premium nieuwsbrief
Al onze podcasts
Eigen Mastodonaccount
Toegang tot archieven
Zelf persberichten (laten) plaatsen
Extra aandacht in berichtgeving
Groot Lidmaatschap (maand)
36 / Maand
Voor culturele instellingen met een omzet/subsidie van meer dan 250.000 euro per jaar.
Geen storende banners
Een speciale nieuwsbrief
Eigen Mastodonaccount
Toegang tot archieven
Deel persberichten met ons publiek
Extra aandacht in berichtgeving
Premium Nieuwsbrief (substack)
5 proefabonnementen
Al onze podcasts

Betalingen geschieden via iDeal, Paypal, Creditcard, Bancontact of Automatische Incasso. Wilt u liever handmatig betalen, op basis van een factuur vooraf, rekenen we 10€ administratiekosten

*Alleen bij een jaarlidmaatschap of na 12 maandelijkse betalingen

nl_NLNederlands