De kans dat je nog nooit van Ella Wassenaer hebt gehoord is best groot. Misschien minder groot dan de kans dat je Lipkje Post-Beuckens kent, of Ypk fan der Fear of Beitske Bûterblom, maar dat is allemaal verklaarbaar als je leeft in het vage moerasgebied tussen Vlaanderen en Friesland in. Het gaat in alle gevallen om dezelfde vrouw die in de jaren vijftig van de vorige eeuw met haar avant-gardepoëzie bijdroeg aan de herwaardering van de Friese taal.
Als randstedeling kun je die kennisachterstand nu inhalen dankzij een fascinerend samenwerkingsproject tussen het Vlaamse cultuurhuis De Buren en het Leeuwarder productiehuis en festival Explore The North. Zondag 23 november werd daar in festivalhart Podium Explore, een oude hallenkerk in de Friese hoofdstad, een bundel gepresenteerd waarin de oorspronkelijke gedichten van Ella Wassenaer afgedrukt staan naast vertalingen door de jonge Vlaamse dichter/vertaler Zindzi Tillot Owusu. In de bundel ook verhelderende essays door mensen als Albertina Soepboer, Elisa Démarré en Annelies Verbeke.
Friese Brel
Het levert fascinerend leesvoer op, waarmee je de treinreis van een kleine twee uur tussen Leeuwarden en Utrecht kunt bekorten. De bundelpresentatie was een van de attracties op de laatste dag van Explore The North, het best wel unieke festival waar noordelijke poëzie, literatuur en muziek een fijn huwelijk aangaan.
Zo zag ik in de Blokhuispoort, de verbouwde oude gevangenis van Leeuwarden, een spannend optreden van Alexander Moto, wiens aan Eminem verwante rapstijl nog net wat minder aansprekend is dan wat hij als singer-songwriter achter zijn piano laat horen. Er schuilt een noordse Brel in deze jongen.
De combinatie van ruige rap en hartstochtelijke zang krijgt dankzij de Friese taal iets heel exotisch. Zulke vervreemding beluisterde ik ook bij een work-in-progress van Sanam Tahmasebi, een in Iran geboren wonderkind dat met loops, slagwerk en snaren de sneeuwjacht buiten deed vergeten.
Live contact
In de kelder van De Harmonie, de Leeuwarder schouwburg met meer zalen dan je op het eerste gezicht zou denken, heeft ondertussen Veerle van Overloop met haar gezelschap Shelfish een bijzonder installatiekunstwerk gemaakt. In Flood the Zone with Shit zit je met 7 anderen in een stoffen kamer, waarin de herrie van de wereld langzaam plaatsmaakt voor verstilling. Bijna vanzelf ontstaat daar een gezelschapsspel rond de vragen die staan geschreven op de proppen papier waarmee de vloer bezaaid is. Een mooie, zachte reminder dat we in live contact een uitweg hebben uit de vloed aan prikkels die ons dagelijks via de online wereld overspoelt.
Bijzonder was ook het optreden van Édouard Louis. Ter gelegenheid van zijn nieuwste werk De Ondergang bezoekt hij Leeuwarden en Utrecht (ILFU), samen met acteurs Minne Koole en Hans Kesting. Naast de glasheldere statements van de jonge schrijver zelf, was het vooral Hans Kesting die met zijn grote lijf en geladen charisma diepe indruk maakte. De bij ITA in ongenade gevallen acteur lijkt gemaakt voor het explosieve werk van Frankrijks jongste literaire ster.
Fries Berlijn
Zonder Explore the North zou ik nooit voor iets cultureels naar Leeuwarden zijn gegaan. Nadat een herenakkoord in de vorige eeuw het culturele hart van het Noorden naar Groningen verlegde, was er een verkiezing tot Europese Culturele Hoofdstad voor nodig om Friesland weer op de kaart te zetten. Nu biedt de provinciehoofdstad meer dan de comazuipkroegen in de steeg tussen stadsgracht en Podium Explore, en is een complex als de Blokhuispoort evenzeer een bezoek waard als de Berlijnse Kulturbrauerei. Om maar eens een onverwachte zijstraat te noemen.
Waardeer dit artikel en steun Cultuurpers!!
.
