Laten we het even niet over de oorlog hebben. Altijd welkom in tijden dat het er elke minuut over gaat. Maar dat Theatergroep Aluin dit gevleugelde ‘Don’t mention the war’ tot zulke absurde proporties weet op te rekken met Samson en (een beetje) Delilah, levert best wat breinkramp op. Ik moest even bijkomen van zoveel verwarring na de première, op 20 december.
Verhalen kunnen nogal hardnekkig zijn. Het verhaal van de Israëlitische ‘richter’ Samson kreeg ik met de paplepel, genaamd Kinderbijbel, ingegoten. Het moet medio jaren zestig geweest zijn en het moderne Israël was zich als een soort superheld aan het verzetten tegen hedendaagse Filistijnen die het kleine landje van alle kanten aanvielen. Dan gaat zo’n verhaal over de opoffering van een sterke man die door een vileine vrouw wordt verraden er goed in. Dat hij regelmatig in een enkele driftbui een paar honderd mensen over de kling joeg, was collateral damage. Zo ging dat in die tijd, kinders!
Onbesneden
Snel doorspoelen naar 2025. Schrijver Erik Snel heeft samen met regisseur Jaike Belfor het verhaal uit de historische oorlog tussen Israëlieten en Filistijnen teruggeknipt tot een portret van een toxische relatie tussen een nogal narcistisch aangelegde superheld Samson en een best ongrijpbare schoonheid Delila. Vooral aan het begin gaat het over oorlog tussen de ‘uitverkoren’ Israëlieten en de ‘onbesneden’ Filistijnen. Dit verhaal speelde zich eeuwen voor de komst van de Islam af.
Maar toch zit je dus met ‘Gaza’ in je hoofd te kijken. Een moderne vernietigingsoorlog waarin de rollen van goed en kwaad toch net even anders zijn gaan liggen dan in 1967. Met de keuze om het in Samson en (een beetje) Delilah vooral niet over de oorlog, maar wel over toxische relaties en femicide te hebben, veroorzaakt Aluin iets ingewikkelds. Zeker bij het jonge, multiculturele publiek waarop Aluin zich al jaren met succes richt.
Pregnant aanwezig
Dat ze er hoogstwaarschijnlijk wel mee weg gaan komen, is te danken aan de ijzerenheinige hardnekkigheid waarmee schrijver Erik Snel het verhaal weg blijft trekken van de dagelijkse actualiteit van genocide en hongersnood in Gaza. Juist door het er vooral níet over te hebben, blijft die actualiteit overigens wel pregnant aanwezig, maar op een manier die je in je hoofd moeilijk kunt verbinden met het verhaal waarvoor je die kleine vijf kwartier met elkaar in de zaal zit.
Komt bij dat de voorstelling interessant is vormgegeven. Op het toneel zien we Samson die zijn verhaal als monoloog en vanuit zijn eigen standpunt vertelt. Hij wordt onderbroken door telefonisch contact met Delilah, die verder dus onzichtbaar blijft. Naast hoofdrolspeler Jeroen van Arkel zien we twee bewegers, bedreven in Braziliaanse Jiu-Jitsu. Feitelijk verbeelden zij met hun spel van onderdrukken en meegeven de best gelijkwaardige partners in de Rozenoorlog tussen Delilah en Samson.
Genuanceerd
Het is buitengewoon spannend om te zien hoe deze voorstelling het gaat doen voor een jong publiek van middelbare scholieren. Aluin heeft daar een flinke reputatie hoog te houden en met dit beladen onderwerp gaan ze de controverse niet uit de weg. Het ingewikkeldst is misschien wel de genuanceerde boodschap die Erik Snel aan het verhaal meegeeft. Want uiteindelijk gaat het verhaal van Samson en (een beetje) Delilah over een strijd zonder winnaars.
Behalve dan degene die het na kan vertellen.
Nederlands 
English (UK) 
Français 