Voor het handigste overzicht van onze kunst moet je naar Schiedam

Ik zie heel veel, maar een tentoonstelling die toegang geeft tot die hedendaagse kunst voor buitenstaanders zit daar zelden tussen. Je hebt het Rijksmuseum met een mooi overzicht van de cultuur door de eeuwen heen, maar vanaf 1900 wordt de ruimte ervoor wel heel erg klein. Dus weet je niet wat er nu speelt. Daarvoor kun je naar het Stedelijk Museum Amsterdam, waar de wereldtop  te zien is. Wie echter een handig overzicht wil van wat Nederlandse kunstenaars hebben gemaakt, kan het beste naar Schiedam gaan.

Het Stedelijk Museum Schiedam opende onlangs de tentoonstelling Ik hou van Holland. Daarmee probeert het museum een overzicht te geven van wat er in de Nederlandse kunstwereld speelt sinds de Tweede Wereldoorlog. Geen eenvoudige opgave, want ook al is er een half museum beschikbaar, er moeten nog steeds harde keuzes gemaakt worden.

Ondanks, of misschien dankzij die keuzes  is het een toegankelijke tentoonstelling waar eigenlijk van alle beeldbepalende kunstenaars wel een werk te zien is. Soms is dat een van de bekendere werken, maar soms zit er ook een kleine verrassing tussen. Daardoor is het ook voor de ingewijden een interessante tentoonstelling. Natuurlijk kun je het er lang over hebben wie er ontbreken en wie er niet bij horen, maar als een soort startpunt voor hedendaagse kunst is dit een heel goede en inzichtelijke tentoonstelling. Deze kan met gemak integraal overgenomen worden door het Rijksmuseum.

Maar nu eerst dus een kleine chronologie, te beginnen met 1945. Op het moment dat de Tweede Wereldoorlog is afgelopen moet het radicaal anders met de wereld. De mensheid is er niet beter op geworden na de verschrikkingen van concentratiekampen en massavernietiging. Kunstenaars breken met de traditie en gaan terug naar de bron van onschuld; kinderen en inheemse volkeren. Volgens hen moet de kunst terug naar het begin, daar waar er nog geen dreigingen waren. Het helpt om het trauma van de oorlog snel te vergeten. De kunstenaars (en dichters) van de  CoBrA-groep, met als bekendste figuren Karel Appel, Constant en Lucebert is in Nederland het toonbeeld van de kunst net na de oorlog.

Karel Appel - Oerbeest - 91x114cm Olieverf op linnen 1951

Karel Appel – Oerbeest – 91x114cm Olieverf op linnen 1951

Karel Appel - Moeder en hond - 105cm hoog, Beschilderd gips & Ogen - 34x45cm Gouache op papier 1948

Karel Appel – Moeder en hond – 105cm hoog, Beschilderd gips & Ogen – 34x45cm Gouache op papier 1948

Lucebert - Dierentemmer - 88x129cm Olieverf op linnen 1959

Lucebert – Dierentemmer – 88x129cm Olieverf op linnen 1959

Eugene Brands - Victori Borfimah - 125x115cm Olieverf op jute 1949

Eugene Brands – Victori Borfimah – 125x115cm Olieverf op jute 1949

Constant - Verschroeide Aarde - 120x75cm Olieverf op linnen 1951

Constant – Verschroeide Aarde – 120x75cm Olieverf op linnen 1951

Tom America & Jan Hanlo - De Mus - 2,48minuten, Verfilmd gedicht 1949,2009

Tom America & Jan Hanlo – De Mus – 2,48minuten, Verfilmd gedicht 1949,2009

O, ja: Je hoeft geen lid te zijn om dit te kunnen lezen. We hebben wel leden nodig om dit te kunnen schrijven. Word daarom nu lid.

Maar al snel gaat het “geklooi” van Karel Appel vervelen bij veel kunstenaars. Het romantische idee van een man die maar wat in zijn atelier met verf zit te smijten wijzen velen af. Kunst als een bedrijvigheid, of zelfs nuttige kunst, wordt langzaam de leidende vorm. Constant (die eerst dus nog bij CoBrA zit) ontwerpt een nieuwe utopie waar hij jarenlang modellen voor maakt. In de hoop dat de wereld toch nog een betere plek wordt voor de mensheid.

Constant - Diverse rond eind jaren '50

Constant – Diverse rond eind jaren ’50

Tegenover die utopie van Constant is er ook nihilisme in de kunst, zoals een bierkratjeswand. Het gaat dus niet meer om kunst, maar om gezellig bierdrinken met vrienden. Banale bezigheden als het legen van een flesje limonade in zee worden verheven handelingen. Ondertussen signeert Marinus Boezem de hemel zodat die van hem wordt. Omdat de TV de centrale plek in de woonkamer heeft ingenomen, ten koste van het haardvuur, haalt Jan Dibbets de gezelligheid terug door het haardvuur in de TV te plaatsen.

Armando - 6 x Rood - 76x60cm Lakverf op plaatstaal 1971

Armando – 6 x Rood – 76x60cm Lakverf op plaatstaal 1971

Armando - Autobanden - Variabele afmetinge, Autobanden 1962

Armando – Autobanden – Variabele afmetinge, Autobanden 1962

Jan Hendrikse - Kratjeswand - Variabele afmetinge, Bierflesjes en kratten 1962 (reconstructie 2011)

Jan Hendrikse – Kratjeswand – Variabele afmetinge, Bierflesjes en kratten 1962 (reconstructie 2011)

Henk Peeters - Aquarelle - 200x300cm, Waterzakjes en hout 1964 (reconstructie 2013)

Henk Peeters – Aquarelle – 200x300cm, Waterzakjes en hout 1964 (reconstructie 2013)

Wim T Schippers - Limonade in de zee bij Petter - TV-programma Singalement 1962

Wim T Schippers – Limonade in de zee bij Petter – TV-programma Singalement 1962

Marinus Boezem - Siging the Sky Above the Port of Amsterdam - 52x82cm Foto 1969

Marinus Boezem – Siging the Sky Above the Port of Amsterdam – 52x82cm Foto 1969

Jan Dibbets - TV as a Fireplace - 23,48minuten, Video 1969

Jan Dibbets – TV as a Fireplace – 23,48minuten, Video 1969

Andere kunstenaars concentreren zich juist op de schoonheid van het minimale. Jan Schoonhoven maakt jarenlang reliefsculpturen die, ondanks dat ze allemaal van hetzelfde idee uitgaan, toch een enorme rijkdom aan beelden oplevert. Veel van deze kunstenaars gaan op zoek naar wetmatigheden en manieren waarop ze daarop kunnen variëren.

Ad Dekkers - Verschoven Kwadraten - 120x120x8cm, Witte verf en kunsthars op hout 1965

Ad Dekkers – Verschoven Kwadraten – 120x120x8cm, Witte verf en kunsthars op hout 1965

Herman de Vries - Ruimtelijke toevalsstructuur - 495x350x350cm - Styrofoam en draad 1965 (reconstructie 2012)

Herman de Vries – Ruimtelijke toevalsstructuur – 495x350x350cm – Styrofoam en draad 1965 (reconstructie 2012)

JCJ Vanderheyden - Direluik - 40x83cm Polyvinylverf en temperaverf op doek 1966

JCJ Vanderheyden – Direluik – 40x83cm Polyvinylverf en temperaverf op doek 1966

Jan Schoonhoven - R 71-20 - 106x106cm Latexverf op karton en papiermache op paneel 1971

Jan Schoonhoven – R 71-20 – 106x106cm Latexverf op karton en papiermache op paneel 1971

Peter Struycken - Wetmatige Beweging - 100x100cm Lakverf op paneel 1965

Peter Struycken – Wetmatige Beweging – 100x100cm Lakverf op paneel 1965

Daan van Golden - Kompositie Groen - 120x108cm Olieverf op doek op paneel 1963

Daan van Golden – Kompositie Groen – 120x108cm Olieverf op doek op paneel 1963

Jan van Munster - Twee vierkanten aan 1 spijker - 125x125cm Argon, glas en krijt 1978

Jan van Munster – Twee vierkanten aan 1 spijker – 125x125cm Argon, glas en krijt 1978

Vanaf de jaren ’80 begint kunst steeds breder te worden: er mag steeds meer. Het is ook de periode van de Punk. Zelf doen wordt de mode en de beeldcultuur bloeit op. In de jaren negentig en de eerste jaren van deze eeuw regeren computer en beeldbewerkingsprogramma’s als Photoshop.

Marina Abramovic & Ulay - Oponderabilia - Video overgezet op DVD 1977

Marina Abramovic & Ulay – Oponderabilia – Video overgezet op DVD 1977

Joep van Lieshout - Sculptuur (Dommelsch Bier) - 40x152x60cm Bierkratten en betontegels 1987

Joep van Lieshout – Sculptuur (Dommelsch Bier) – 40x152x60cm Bierkratten en betontegels 1987

Rene Daniels - De Donkere Kamer - 130x190cm Olieverf op doek 1987

Rene Daniels – De Donkere Kamer – 130x190cm Olieverf op doek 1987

Marlene Dumas - Snowwhite and the Next Generation - Olieverf op doek 1988

Marlene Dumas – Snowwhite and the Next Generation – Olieverf op doek 1988

Rob Scholte - Utopia - 161x257cm Olieverf op doek 1986

Rob Scholte – Utopia – 161x257cm Olieverf op doek 1986

Inez van Lamsweerd - Thank You Tighmaster, Pam - C-print op perspex 1993

Inez van Lamsweerd – Thank You Tighmaster, Pam – C-print op perspex 1993

Rineke Dijkstra - Kolobrzeg - 94x75cm Foto 1992

Rineke Dijkstra – Kolobrzeg – 94x75cm Foto 1992

Vanaf grofweg de val van de Berlijnse Muur is echt alles mogelijk, als het maar vernieuwend en vrij is. Een van de hippe keywords van de laatste jaren is grensvlakken. Hoe meer grenzen een kunstenaar overschrijdt, hoe beter. Inmiddels daar de lol wel weer een beetje af. Door een overweldigende beeldcultuur en door het overaanbod van kunstenaars, moet je steeds vaker radicale standpunten innemen om op te vallen. Er is op dit moment geen overheersende stroming in Nederland. De kunsten zijn uiteengevallen in verschillende niche’s met elk hun eigen discours en voorwaarden. Toch is het allemaal hedendaagse beeldende kunst.

Erik van Lieshout - Till Death Do Us APART - Gemengde techniek 2002

Erik van Lieshout – Till Death Do Us APART – Gemengde techniek 2002

Gert Jan - Kocken - Queen Wilhelmine, Jakarta, Defacement May 6 1960 - 151x117cm Fotografie 2005

Gert Jan – Kocken – Queen Wilhelmine, Jakarta, Defacement May 6 1960 – 151x117cm Fotografie 2005

Job Koelewijn - Rietveldpaviljoen - C-print, 1992, 2007

Job Koelewijn – Rietveldpaviljoen – C-print, 1992, 2007

Julika Rudelius - Economisch Primaat - 17,56minuten, DVD 2005

Julika Rudelius – Economisch Primaat – 17,56minuten, DVD 2005

Karin Arink - Xpose Yourself To Me - 300x180cm Gecoat textiel en hout 2001

Karin Arink – Xpose Yourself To Me – 300x180cm Gecoat textiel en hout 2001

Joep van Lieshout (AVL) - Man met wagen - 84x94x340cm PU-schuim en polyester 2003

Joep van Lieshout (AVL) – Man met wagen – 84x94x340cm PU-schuim en polyester 2003

Aernout Mik - Garage - 23minuten, Video 1998

Aernout Mik – Garage – 23minuten, Video 1998

Esther Tielemans - Skylines - 125x437x54cm Acrylverf en epoxy op paneel 2007

Esther Tielemans – Skylines – 125x437x54cm Acrylverf en epoxy op paneel 2007

Goed om te weten
De tentoonstelling is vanaf nu twee jaar te zien, en wie echt waarde voor zijn geld wilt gaat vóór 14 januari want dan is het nog te combineren met heel goede andere tentoonstelling, ook bij het Stedelijk Museum te Schiedam.

 

Foto bovenaan: