Open brief aan wethouder Joan Nunnely

• Kopie: griffie, ministerie OCW, betrokkenen bij de gang van zaken van het Nederlands Fotomuseum
• Betreft: Nederlands Fotomuseum, raadsdebat 16 juli 2026
• 17 juli 2026

Geachte mevrouw Nunnely,

Met uw aantreden als wethouder Cultuur erft u een dossier dat inmiddels veel verder reikt dan een arbeidsconflict bij het Nederlands Fotomuseum. De uitspraak van de rechtbank heeft een fundamentele bestuursvraag blootgelegd: hoe herstelt een culturele instelling het vertrouwen wanneer juist het toezicht en de governance onderwerp van kritiek zijn geworden?

In recent ambtelijk overleg met deelname van OCW is namens de gemeente aan de huidige Raad van Toezicht van het fotomuseum gevraagd om een herstelplan voor (de topstructuur en) de governance van het fotomuseum.

De beantwoording van de raadsvragen door uw voorgangster markeerde daarmee een belangrijk kantelpunt. Voor het eerst werd expliciet erkend dat niet alleen de gevolgen van het conflict aandacht vragen, maar ook reflectie gewenst is op de wijze waarop het bestuur en het toezicht van het museum hebben gefunctioneerd. Dat is een belangrijke stap. Tegelijkertijd laat diezelfde brief zien dat juist op de meest wezenlijke punten nog geen overtuigende antwoorden zijn gegeven.

De meest urgente vraag betreft de huidige positie van interim-bestuurder Van der Lee. Hij maakte deel uit van de Raad van Toezicht gedurende de periode waarover de rechtbank uitzonderlijk kritisch heeft geoordeeld. Inmiddels is hij verantwoordelijk voor het dagelijks bestuur van dezelfde organisatie en daarmee ook voor de totstandkoming van het gevraagde herstelplan.

Zonder ook maar enige uitspraak te doen over zijn persoonlijke integriteit, kan worden vastgesteld dat deze constructie bestuurlijk uiterst kwetsbaar is.. Goed bestuur vraagt immers niet alleen om onafhankelijkheid, maar ook om het vermijden van iedere schijn van belangenverstrengeling. Juist wanneer het handelen van een toezichthoudend orgaan onderwerp is van maatschappelijke en juridisch beslechtte discussie, is het moeilijk voorstelbaar dat één van de betrokken toezichthouders vervolgens regie voert, en leiding geeft aan, het herstelproces en tegelijkertijd de organisatie vertegenwoordigt richting overheid, onderzoekers en samenleving. Dat is geen persoonlijke kwalificatie. Het is een governancevraag.

Een herstelproces kan alleen geloofwaardig zijn wanneer het zichtbaar onafhankelijk plaatsvindt. Niet alleen voor de medewerkers van het museum, niet alleen voor de voormalige bestuurder, maar ook voor subsidiënten, collega-instellingen en het brede culturele veld dat met belangstelling volgt welke lessen uit deze uitzonderlijke zaak worden getrokken.

Daarmee komen we bij een tweede, minstens zo belangrijk vraagstuk. De gestelde vraag door de gemeente en OCW is niet uitsluitend van betekenis voor het Nederlands Fotomuseum. Deze casus raakt de kern van toezicht binnen de culturele sector. Hoe functioneert een Raad van Toezicht wanneer het toezicht gebreken vertoont en ontspoort ? Welke signalen zijn gemist? Welke verantwoordelijkheden zijn wel of niet genomen? Hoe wordt voorkomen dat een conflict escaleert tot een rechter moet vaststellen dat sprake is van ernstig verwijtbaar handelen door de Raad van Toezicht cq de werkgever?

Juist daarom zou het onderzoek onafhankelijk moeten zijn, en daarnaast ook openbaar. De culturele sector heeft weinig aan een herstelproces dat in belangrijke mate wordt vormgegeven door degenen wier handelen juist onderwerp van reflectie is en waarvan slechts conclusies in beperkte kring worden gedeeld. De waarde van deze casus ligt juist in de lessen die eruit kunnen worden getrokken. Niet alleen om personen ter verantwoording te roepen, maar om te voorkomen dat vergelijkbare situaties zich elders opnieuw voordoen. Goed bestuur ontwikkelt zich door transparantie, niet door beslotenheid.

Het is daarom moeilijk te begrijpen waarom wordt volstaan met een herstelproces onder regie van dezelfde organisatie waarvan het bestuurlijk functioneren onderwerp van onderzoek is. Een werkelijk onafhankelijk onderzoek, uitgevoerd door een gezaghebbende externe partij en integraal openbaar gemaakt, zou veel beter recht doen aan de maatschappelijke betekenis van deze zaak. Niet alleen Rotterdam heeft daar belang bij. De gehele culturele sector heeft dat.

Wij hopen daarom dat u deze kwestie niet zult gaan benaderen als een dossier dat moet worden afgesloten, maar als een kans om het vertrouwen in goede governance in de kunstsector daadwerkelijk te versterken.

Dat vraagt naar onze overtuiging om drie heldere keuzes.

• Ten eerste: borg dat het herstelproces volledig onafhankelijk kan plaatsvinden, zonder dat de huidige bestuursconstructie aanleiding blijft geven tot vragen over mogelijke belangenverstrengeling..
• Ten tweede: laat een onafhankelijk onderzoek uitvoeren naar het functioneren van bestuur en toezicht gedurende de betreffende periode, door een partij zonder betrokkenheid bij de casus.
• Ten derde: maak de bevindingen integraal openbaar, zodat niet alleen het Nederlands Fotomuseum, maar de gehele culturele sector ervan kan leren.

De rechtbank heeft inmiddels haar oordeel gegeven over het verleden. De vraag die nu voorligt is hoe Rotterdam laat zien dat goed bestuur niet alleen wordt beleden wanneer alles goed gaat, maar juist wanneer het onder druk heeft gestaan. Juist daarom verdient deze casus maximale onafhankelijkheid, maximale transparantie en maximale openheid.

Hoogachtend,

Mede namens betrokkenen die de ontwikkelingen rond het Nederlands Fotomuseum met grote belangstelling blijven volgen.

Sjarel Ex
Guido van Nispen
Dieter de Vroomen

Waardeer dit artikel!